Một bác sĩ Thái Lan từng hỏi mình về chuyện tiêm vaccine HPV (ung thư cổ tử cung) ở Nhật, nghe tỷ lệ chỉ 5-10% là chị ấy sốc luôn!
Chị nói: "Con số này mình chỉ thấy ở những làng quê KHÔNG CÓ BÁC SĨ bên Thái thôi!".
Còn bên Thái Lan, tỷ lệ tiêm lên tới 80-90% luôn á, cao vượt mặt Nhật hẳn hoi!
Ung thư cổ tử cung là gì nhỉ?
Ung thư cổ tử cung là một trong những "ông kẹ" hàng đầu với chị em phụ nữ Việt đấy. Mỗi năm có gần 5.000 ca mới và gần 2.500 người tử vong vì căn bệnh này luôn.
Nhưng may là bệnh này diễn biến khá "lề mề" – từ tổn thương bất thường đến ung thư thường mất hơn 10 năm. Tức là mình có cả 10 năm để "bắt" nó trước khi nó "lên đời" thành ung thư nè!
Nếu phát hiện sớm, thậm chí cả ung thư cổ tử cung tại chỗ, thì cơ hội điều trị khỏi hoàn toàn là CỰC KÌ cao luôn. Vì vậy việc đi tầm soát định kỳ là must-do nhé các bạn!
"Thủ phạm" chính gây ra ung thư cổ tử cung là virus HPV (human papilloma virus), đặc biệt là type HPV 16 và 18. Nên một cách phòng bệnh hiệu quả là tiêm vaccine ngừa HPV á!
Có khoảng 15 type HPV có thể gây ung thư cổ tử cung cũng như ung thư âm hộ, âm đạo, hậu môn, dương vật, vùng đầu và cổ nữa. Vaccine ngừa các type 6, 11, 16, 18 hoặc 16, 18 có hiệu quả hơn 90% trong việc chặn đứng các tổn thương tiền ung thư do những type này gây ra đấy!
Drama vaccine HPV tại Nhật: Một vụ lùm xùm chấn động
Vậy mà vaccine ngừa ung thư cổ tử cung hiệu quả đến thế, sao ở Nhật người ta lại "né" nó đến mức bác sĩ Thái phải ngỡ ngàng?
Thực ra, tháng 4/2013, Chính phủ Nhật đã đưa vaccine HPV vào chương trình tiêm phòng quốc gia cho các bạn nữ 12-16 tuổi rồi đó.
Nhưng ngay sau đó, một "cơn bão" ập đến với vaccine HPV. Nó bị tố có tác dụng phụ nghiêm trọng lên hệ thần kinh trung ương. Báo chí liên tục đưa tin về các triệu chứng như đau nhức mãn tính, giảm vận động ở một số người tiêm vaccine HPV.
Chỉ 2 tháng sau, tháng 6/2013, Bộ Y tế Nhật tuyên bố tạm dừng việc khuyến khích tiêm vaccine HPV trong chương trình quốc gia luôn!
Dù hứa sẽ điều tra kỹ càng, nhưng đến giờ vẫn im re không thấy thông báo gì. Từ đó, tỷ lệ tiêm HPV ở Nhật "tụt dốc không phanh" luôn á!
Plot twist không ngờ: Vụ bê bối khoa học gây sốc
Số phận vaccine HPV ở Nhật còn gắn với drama giữa hai bác sĩ: Riko Muranaka và Suichi Ikeda nữa!
Tháng 3/2016, khi mọi người đang lo lắng về tác dụng phụ của vaccine HPV, BS Suichi Ikeda – một chuyên gia thần kinh học tại Đại học Shinshu ở Matsumoto – trình bày một nghiên cứu cho thấy tổn thương não ở chuột được tiêm vaccine HPV. Ông thông báo cho báo chí; tin tức lan như "virus" và giới khoa học Nhật chấn động!
Mọi người tin ngay rằng đã tìm ra bằng chứng cho tác dụng phụ của vaccine HPV. Nhưng chỉ có một người quyết tâm kiểm chứng – đó là BS Riko Muranaka.
Và đây là twist chấn động: cô phát hiện BS Ikeda không tự mình làm thí nghiệm. Và quan trọng hơn, chỉ có DUY NHẤT MỘT CON CHUỘT được tiêm vaccine và CHỈ MỘT HÌNH ẢNH duy nhất để "chứng minh" tổn thương não trong bài thuyết trình của BS Ikeda!
Choáng hơn nữa, cô còn tố hình ảnh đó KHÔNG PHẢI của con chuột được tiêm vaccine HPV!
Tháng 6/2016, trên tạp chí Wedge, BS Muranaka cáo buộc BS Ikeda đã... bịa đặt kết quả nghiên cứu!
Bài báo này kích hoạt một cuộc điều tra của Đại học Shinshu, kết luận tháng 11/2016 rằng BS Ikeda đã trình bày kết quả sơ sài, dựa trên thí nghiệm với CHỈ MỘT CON CHUỘT. Điều đó không có giá trị "chứng thực khoa học" gì cả!
Bộ Y tế Nhật sau đó tuyên bố kết quả của BS Ikeda KHÔNG kết luận được gì về việc vaccine HPV có gây triệu chứng nghiêm trọng hay không.
BS Ikeda bị "ném đá" vì gây hiểu lầm cho dân chúng. Ngược lại, BS Muranaka được trao giải thưởng John Maddox năm 2017 vì dám đứng lên bảo vệ khoa học!
Vậy WHO nói gì?
Trong khi Nhật không khuyến khích vaccine HPV và tỷ lệ tầm soát ung thư cổ tử cung chỉ 30%, chắc nhiều người thắc mắc WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) nói gì về vaccine này?
Trong thông báo tháng 7/2017, Ủy ban Tư vấn Toàn cầu về An toàn Vaccine của WHO lưu ý: tính đến lúc đó, 270 triệu liều vaccine HPV đã được phân phối. KHÔNG CÓ BẰNG CHỨNG NÀO cho thấy mối liên hệ nhân quả giữa vaccine HPV và các triệu chứng được báo cáo ở Nhật!
Ủy ban khẳng định vaccine HPV RẤT AN TOÀN. Về hiệu quả, Ủy ban cho biết hiện đã giảm 50% tỷ lệ tổn thương tiền ung thư cổ tử cung ở phụ nữ trẻ ở các nước sau khi đưa vaccine HPV vào chương trình tiêm chủng quốc gia!
Vaccine HPV tốt nhất khi tiêm từ 9-26 tuổi
Đầu năm 2019, "chần chừ tiêm chủng" (vaccine hesitancy) được WHO xếp vào top 10 mối đe dọa sức khỏe toàn cầu luôn đó! Những cáo buộc về tác dụng phụ dựa trên bằng chứng yếu ớt nhưng được truyền thông khuếch đại thường dẫn đến sự chần chừ này. Hậu quả là những vaccine an toàn và hiệu quả lại bị "bỏ rơi".
Điều đáng tiếc đã và đang xảy ra với vaccine HPV tại Nhật, cho thấy tác hại của nghiên cứu khoa học cẩu thả và việc đưa tin không kiểm chứng của truyền thông.
Tai hại hơn, khi Nhật rút khuyến cáo về vaccine HPV, thông tin SAI và CŨ này đã lan sang các nước khác (bao gồm cả Việt Nam) qua mạng xã hội. Để giúp mọi người có lựa chọn đúng đắn, thông tin chính thống cần được đẩy mạnh hơn nữa!
Lưu ý: vaccine hiệu quả nhất khi tiêm TRƯỚC KHI bắt đầu có quan hệ tình dục và tiếp xúc với HPV. Vì vậy, vaccine được khuyến cáo cho nữ từ 9 đến 26 tuổi.
Sau 26 tuổi, vaccine sẽ ít hiệu quả hơn vì có thể bạn đã tiếp xúc với HPV rồi. Tuy nhiên vẫn nên tiêm cho nhóm 27-45 tuổi để ngăn ngừa nhiễm type HPV mới nhé!
Điểm cần lưu ý: nếu bạn đã nhiễm một type HPV nào đó, vaccine sẽ không bảo vệ chống lại bệnh do type đó gây ra nhưng VẪN bảo vệ được chống lại các type HPV khác đấy!
Làm gì để giảm nguy cơ nhiễm HPV? ️
• Tìm hiểu và trao đổi với bác sĩ về các bệnh lây truyền qua đường tình dục, bao gồm dấu hiệu, triệu chứng, hậu quả và đường lây
• Tìm hiểu các biện pháp quan hệ an toàn (như dùng bao cao su) và sử dụng nhất quán nhé!
• Hỏi bạn tình về những bệnh lây truyền qua đường tình dục họ từng mắc. Hành vi tình dục trước đây của họ (như có nhiều người yêu cùng lúc) cũng là rủi ro cho bạn đó
• Nếu bạn là nam giới có quan hệ tình dục đồng giới, bạn có nguy cơ nhiễm HPV cao hơn và nên cân nhắc tiêm vaccine HPV
• Tìm hiểu và cân nhắc tiêm vaccine HPV, được khuyến cáo cho cả nam và nữ, từ 11-13 tuổi cho đến 26 tuổi. Lịch này có thể thay đổi tùy vùng, quốc gia và nhiều nơi tiêm cho trẻ từ 9 tuổi
• Tìm hiểu về các xét nghiệm tầm soát phát hiện sớm như làm phiến đồ âm đạo/Pap smear dù có tiêm vaccine HPV hay không
• Trao đổi với bác sĩ chuyên khoa về kế hoạch phòng ngừa phù hợp cho mình nhé!
Tài liệu tham khảo:
1. Hanley S, Yoshioka E, Ito Y, Kishi R. HPV vaccination crisis in Japan. The Lancet 2015. DOI:https://doi.org/10.1016/S0140-6736(15)61152.
2. World Health Organization - The Global Advisory Committee on Vaccine Safety. Safety update of HPV vaccines. WHO Weekly Epidemiological Record 2017.
3. CDC. Human Papillomavirus - Protecting Patients from cancer.
4. Public health services - Government of Canada. Human papillomavirus (HPV).
5. National Cancer Institute. HPV and cancer.
Nguồn: soha.vn