BoLili1148
New member
Trời ơi, bạn ơi! Có một ngôi sao đang "chơi lớn" với cái chết đấy! Siêu tân tinh mang tên iPTF14hls này chắc chắn là "drama queen" của vũ trụ rồi – nó có thể đã nổ tung từ năm 1954, đến giờ vẫn cứ "cố đấm ăn xôi" từ chối chết luôn á!
Chuyện này cực kỳ weird vì nó đi ngược lại mọi thứ mà chúng ta biết về cách các ngôi sao "lên bờ xuống ruộng" đấy!
Plot twist từ năm 2014
Tháng 9/2014, nhà thiên văn Iair Arcavi phát hiện một vụ nổ siêu tân tinh mới trên bầu trời đêm, lúc đầu bác ấy nghĩ "à thì cũng bình thường thôi". Nó giống như bất kỳ vụ nổ siêu tán tinh nào khác trong vũ trụ khi một ngôi sao nói lời tạm biệt cuộc đời.
Vật thể mà Arcavi thấy đã sáng lên một thời gian trước đó, rồi đang mờ dần – dấu hiệu cho thấy vụ nổ sắp "end game". Sau đó, bác ấy đã bỏ qua vụ nổ này và tìm kiếm những ngôi sao khác, nghĩ rằng mọi chuyện đã xong xuôi.
Nhưng mà plot twist nè! Kính thiên văn robot vẫn cứ theo dõi ngôi sao này trong vài tháng tiếp theo, và drama đã bắt đầu từ đây. Đầu năm 2015, Arcavi nhờ một sinh viên xem lại dữ liệu kính thiên văn để check xem có ngôi sao nào "sus" không.
Và boom! Họ phát hiện ra siêu tân tinh "bình thường" đó không còn bình thường nữa. Nó sáng lên, và gần như bắt đầu nổ tung trở lại luôn!
Ngôi sao "comeback nhiều hơn ca sĩ Vpop"
Điều này khiến Arcavi và team "đứng hình" ngay lập tức. Họ bắt đầu theo dõi ngôi sao mỗi 2 ngày với các kính thiên văn Observatory của Las Cumbres.
Trong 2 năm tiếp theo, dữ liệu của họ cho thấy độ "quirky" của siêu tân tinh này: Nó vẫn sáng trong suốt 600 ngày thay vì 100 ngày như các siêu tân tinh khác. Trong thời gian này, ngôi sao nhiều lần sáng lên rồi mờ dần tới 5 lần. Dường như ngôi sao này đang "đấu với tử thần" và không chịu thua đấy!
Siêu tân tinh này đã được tiết lộ trên tạp chí Nature, và nó không giống với bất kỳ thứ gì từng được quan sát trước đó luôn. Các nhà khoa học hiện đang cào đầu cào tai cố gắng tìm ra những gì có thể gây ra các biến động kỳ lạ mà họ đã nhìn thấy.
Theo đó, đây có thể là một sự kiện tương tự như siêu tân tinh, nhưng cuối cùng không dẫn đến sự hủy diệt của một ngôi sao. Tuy nhiên, những lý thuyết hay nhất cũng không hoàn toàn "match" với siêu tân tinh này. Nguồn gốc của nó cho đến nay vẫn là một bí ẩn thực sự.
"Không có mô hình hoặc lý thuyết nào về siêu tân tinh hiện tại có thể giải thích đầy đủ những gì chúng ta thấy ở đây", Arcavi chia sẻ với vẻ bối rối.
Tách màu để hiểu "tâm tư" của ngôi sao
Để tìm hiểu về ngôi sao "hard to get" này, các nhà thiên văn đã lấy ánh sáng của nó và tách thành các phần màu sắc, được gọi là quang phổ. Arcavi giải thích:
"Điều đó cho phép chúng tôi tìm ra được những dấu vết của siêu tân tinh. Những màu sắc này có thể cho biết vật liệu mà ngôi sao được làm ra, tốc độ di chuyển nhanh và nhiệt độ ra sao".
Sự khác biệt của ngôi sao nằm ở sự biến đổi độ sáng trong một thời gian dài. Dù đã nổ tới hơn 600 ngày nhưng ngôi sao chết này dường như mới chỉ đi hết 60 ngày thôi – giống như lag thời gian ý!
Ơ hay, nó đã từng nổ từ năm 1954?!
Một điều "mind-blowing" mà các nhà khoa học thấy tò mò là dường như ngôi sao này thậm chí có thể đã bị phát nổ trước năm 2014 – có thể là hơn nửa thế kỷ trước luôn!
Khi "đào mộ" dữ liệu kính thiên văn lưu trữ, Arcavi và nhóm nghiên cứu của ông đã tìm thấy một siêu tân tinh đã nổ tung cùng một chỗ trên bầu trời vào năm 1954. Họ chắc chắn đó là cùng một ngôi sao – nếu không thì sẽ là sự trùng hợp "xui như hạch" luôn.
Vậy là ngôi sao này đã phát nổ ít nhất một lần trong những năm 50 của thế kỷ trước và lại nổ một lần nữa ba năm trước đây? This is so confusing!
Lý thuyết "đập đập rung rung"
Cho đến nay, lý thuyết tốt nhất để giải thích những gì đang được nhìn thấy về siêu tân tinh này được gọi là pulsational pair-instability, hay PPI (nghe fancy ghê!). Đó là một vụ nổ siêu tân tinh của các ngôi sao có khối lượng khoảng 100 lần khối lượng Mặt trời – xịn xò phết đấy!
Khi ngôi sao đến cuối cuộc đời, lõi của nó có thể bị nóng lên một cách "kinh hoàng", lên tới hàng tỷ độ và trở nên "emo" không ổn định.
Tại thời điểm này, oxy bên trong lõi sẽ cháy và thổi một lớp vật liệu ra ngoài. Kết quả là một cái gì đó giống như một vụ nổ lớn, nhưng cuối cùng nó rời khỏi lõi của ngôi sao nguyên vẹn.
Hành động này sẽ diễn ra nhiều lần trong lõi của ngôi sao, rải chất liệu ra ngoài cho đến khi nó sụp đổ vào một hố đen lần cuối cùng rồi "goodbye world" hoàn toàn.
Việc phát hiện ra siêu tân tinh kỳ lạ này đang "flex não" các nhà khoa học, đồng thời cũng gợi mở cho họ những hướng đi mới trong việc khám phá vũ trụ bao la của chúng ta.
Siêu tân tinh là gì cho mấy bạn nào chưa biết?
Các sao có khối lượng lớn hơn 8 lần so với Mặt trời khi kết thúc cuộc đời sẽ bắt đầu với một vụ nổ lớn gọi là siêu tân tinh. Đây là một trong những hiện tượng năng lượng "xịn sò" nhất trong vũ trụ.
Siêu tân tinh hình thành từ các ngôi sao siêu nặng thường tăng nhanh đến mức độ sáng tối đa và sau đó biến mất dần trong khoảng 100 ngày vì sóng xung kích mất năng lượng.
Nguồn: soha.vn