BomLovely1814
New member
Đại dịch COVID-19 đang bộc lộ hết những khiếm khuyết của trật tự thế giới hiện tại, nhưng không có nghĩa là phải "xóa sổ" hết để build lại từ đầu nhé các bạn!
01. Khi cả thế giới phải "đổi màu"
Đại dịch COVID-19 đang làm thay đổi thế giới theo một cách mà không ai ngờ tới. Và chắc chắn một điều: sau khi dịch bệnh kết thúc, mọi thứ sẽ KHÔNG BAO GIỜ quay lại như cũ nữa đâu!
Nhìn lại lịch sử, các đại dịch lớn không chỉ "унести đi" hàng triệu sinh mạng mà còn để lại những hậu quả cực kỳ to lớn về kinh tế, chính trị và xã hội.
"Bệnh dịch Justian" vào cuối thế kỷ V đầu thế kỷ VI đã cướp đi mạng sống của khoảng 50 triệu người ở Trung Á, Trung Đông và Bắc Phi (chiếm hẳn NỬA dân số thế giới lúc đó luôn!) Hậu quả? Đế chế Byzantine sụp đổ và một nền văn minh mới - Hồi giáo - ra đời.
"Cái chết đen" (Great Plague) giữa thế kỷ XIV giết chết hơn 60% dân số châu Âu, nhưng plot twist là những người sống sót lại được tự do hơn, bắt đầu nghi ngờ sức mạnh của nhà thờ, rồi dẫn đến cuộc cải cách và... boom! Chủ nghĩa tư bản ra đời.
Trong thế kỷ XX, có hai cuộc chiến tranh thế giới, chiến tranh lạnh kết thúc, bức tường Berlin sụp đổ, sự kiện 11/9... và giờ đây, COVID-19 kéo dài 4 tháng cũng rất có thể sẽ định hình lại trật tự thế giới theo một cách hoàn toàn mới.
Đại dịch COVID-19 đang cho thấy trật tự thế giới được hình thành sau chiến tranh lạnh đã bộc lộ nhiều điểm yếu và cần được "update" lại để đáp ứng được những thách thức ngày càng tăng đang đe dọa loài người.
02. Hậu quả nghiêm trọng đến mức nào?
Có thể nói COVID-19 là thách thức lớn nhất đối với thế giới kể từ Thế chiến II, và nghiêm trọng hơn RẤT NHIỀU so với SARS hay cúm lợn.
Ngoài số người tử vong tăng kinh hoàng mỗi ngày, và những tác động kinh tế khổng lồ, thế giới đang rơi vào tình trạng "tê liệt" hoàn toàn: sản xuất đình trệ, thương mại giảm sút, ngừng di chuyển và bay lại giữa các quốc gia, du lịch sụp đổ và giá dầu... xuống tận đáy luôn á!
Đại dịch đang cảnh báo những hiểm họa kinh tế cực lớn: hàng chục triệu người mất việc, tỷ lệ thất nghiệp tăng cao và có khả năng xảy ra khủng hoảng lương thực toàn cầu. Mặc dù Hội nghị thượng đỉnh G-20 ngày 26/3 đã cam kết 5 nghìn tỷ USD để khắc phục hậu quả, nhưng thực hiện... thì lại là chuyện khác rồi!
Trật tự thế giới hiện tại đã "lộ hàng" một thực tế rằng: các tổ chức kinh tế quốc tế lớn như IMF, WB, WTO, WHO... đều không giải quyết được hậu quả kinh tế của đại dịch này.
Chính sách tự do và toàn cầu hóa đang làm tăng thêm khoảng cách giữa các quốc gia, đặc biệt là giữa nước giàu và nghèo. Do đó, trật tự thế giới mới hậu COVID-19 sẽ có nhiều đặc điểm khác xưa lắm đấy!
Rất có thể sẽ quay lại xu hướng tập trung kinh tế vào tay nhà nước sau thất bại của toàn cầu hóa. Các công ty đa quốc gia và cả Liên minh châu Âu (EU) đã không phối hợp giúp đỡ các nước thành viên bị ảnh hưởng nặng nhất như Italia và Tây Ban Nha. Các nước này phải nhờ đến sự giúp đỡ của Nga, Trung Quốc, Israel và thậm chí cả Cuba!
Về chính trị, các cường quốc như Mỹ và các nước phát triển khác như Anh, Pháp, Đức, Italia, Tây Ban Nha với hệ thống y tế hiện đại cũng không ngăn chặn được sự lây lan của dịch. Một trật tự thế giới mới sẽ nổi bật vai trò của Trung Quốc, Nga và các nền kinh tế mới nổi khác. Còn Mỹ? Sẽ mất dần "ngôi vương" lãnh đạo thế giới thôi!
03. Trật tự thế giới mới sẽ ra sao?
Chắc chắn sẽ có sự thay đổi trên bản đồ chính trị thế giới, nhưng còn quá sớm để đưa ra nhận định chính xác về hình hài của một trật tự thế giới hậu COVID-19 nha!
Nhiều nhà nghiên cứu chiến lược nhất trí rằng cán cân quyền lực toàn cầu sẽ thay đổi căn bản. Mỹ sẽ không còn là "siêu cường độc tôn" do phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức mới cả trong và ngoài nước. Vai trò lãnh đạo thế giới của Mỹ với tư cách là nước có nền kinh tế và sức mạnh quân sự lớn nhất đang trên đường suy giảm, đồng USD ngày càng yếu đi.
Stephen Walt, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Harvard cho rằng đại dịch COVID-19 sẽ đẩy nhanh quá trình chuyển đổi quyền lực và ảnh hưởng từ phương Tây sang phương Đông. Lý do? Các nước phương Đông đã phản ứng nhanh chóng và có biện pháp ngăn chặn dịch bệnh hiệu quả hơn NHIỀU so với châu Âu và Mỹ.
Kết quả thăm dó của tạp chí Foreign Policy cũng cho thấy quan điểm tương tự luôn!
Điều này thể hiện rõ: mặc dù có tiềm lực tài chính khủng, khoa học công nghệ y tế tiên tiến, nhưng Mỹ và châu Âu đã phản ứng và hành động cực kỳ chậm chạp trong việc đối phó với khủng hoảng, dẫn đến dịch bệnh lây lan rộng và tử vong hàng loạt.
Trong khi đó, Trung Quốc, Nga, Hàn Quốc, Singapore, Việt Nam và nhiều nước khác với nguồn lực hạn chế hơn đã xử lý khủng hoảng tốt hơn NHIỀU. Trung Quốc - nơi khởi nguồn của đại dịch - đến nay đã về cơ bản ngăn chặn được sự lây lan và số người tử vong thấp hơn nhiều so với các nước châu Âu và Mỹ!
Mặc dù có nhiều bất đồng với Trung Quốc và Nga, ông Trump đã phải liên hệ gấp với Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Putin để đề nghị hai nước này giúp Mỹ chống COVID-19. Italia và Tây Ban Nha cũng phải nhờ Nga và Trung Quốc giúp đỡ. Điều này cho thấy dù mạnh đến đâu, Mỹ và châu Âu vẫn cần hợp tác với các nước khác để giải quyết vấn đề toàn cầu.
04. Cán cân Mỹ - Trung: Ai sẽ lên ngôi?
Theo Kishore Mahbubani, nhà nghiên cứu tại Viện nghiên cứu châu Á thuộc Đại học Quốc gia Singapore và tác giả cuốn "Has China won?" (Trung Quốc đã thắng?), đại dịch sẽ không ảnh hưởng nhiều đến xu hướng kinh tế toàn cầu, nhưng nó sẽ mở đầu cho một sự thay đổi lớn: chuyển từ toàn cầu hóa lấy Mỹ làm trung tâm sang toàn cầu hóa xoay quanh Trung Quốc!
Bruno Guigue, cựu quan chức cao cấp Pháp, chuyên gia chính trị, mới cho ra mắt cuốn sách "The Fall of the Eagle is Near" (Con đại bàng sắp ngã gục), thu hút sự quan tâm cực lớn.
Tác giả viết: Mỹ bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc năm 1979. Kể từ đó đến nay, ngoài cuộc chiến với Việt Nam, Trung Quốc không tiến hành bất kỳ cuộc chiến nào. Còn Mỹ? Vẫn thường xuyên ở trong tình trạng chiến tranh!
Có thể nói Mỹ là quốc gia có chiến tranh nhiều nhất trong lịch sử thế giới, vì họ muốn áp đặt các giá trị Mỹ lên các dân tộc khác. Ngược lại, Trung Quốc tập trung mọi nguồn lực vào xây dựng và phát triển kinh tế.
Mỹ bị suy yếu rất nhiều sau chiến tranh Việt Nam. Theo số liệu của Mỹ, chi phí quân sự trong 50 năm qua lên tới trên 3 nghìn tỷ USD, chưa kể 5-7 nghìn tỷ USD cho các cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan. Chi phí quân sự của Mỹ bằng 45% chi phí quân sự toàn cầu với 725 căn cứ quân sự ở nước ngoài!
Donald Trump thắng cử năm 2016 với lời hứa "làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại". Không phủ nhận một số kết quả tích cực, nhưng tất cả những gì ông làm được trong nhiệm kỳ... chưa thay đổi được bộ mặt nước Mỹ là mấy!
Năm 2018, thâm hụt thương mại của Mỹ tăng lên tới 891 tỷ USD, phá kỷ lục 795 tỷ USD năm 2017. Hai năm đầu nhiệm kỳ Trump được coi là tồi tệ nhất trong lịch sử thương mại Mỹ.
Sự mất cân bằng trong cán cân thương mại với Trung Quốc đóng vai trò lớn nhất. Trump muốn dùng "vũ khí thuế quan" trong cuộc chiến thương mại để tái cân bằng, nhưng không mang lại kết quả mong muốn trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Năm 2018, thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc lên tới 419 tỷ USD so với 375 tỷ USD năm 2017. Cuộc chiến thương mại Trump khởi xướng không cải thiện được tình hình mà còn làm trầm trọng thêm! Xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ tiếp tục tăng (hơn 7%) và nhập khẩu từ Mỹ vẫn tiếp tục giảm.
Thâm hụt thương mại của Mỹ với châu Âu, Mexico, Canada và Nga cũng trở nên trầm trọng. Ngoài ra, thiếu hụt ngân sách liên bang cũng tăng mạnh (779 tỷ USD năm 2018 so với 666 tỷ USD năm 2017).
Chi phí quân sự tăng vọt. Ngân sách quốc phòng năm 2019 lên tới 686 tỷ USD, mức kỷ lục! Trong khi ngân sách quân sự của Trung Quốc cùng năm chỉ 175 tỷ USD, mặc dù dân số gấp bốn lần Mỹ.
Nợ liên bang cũng đạt kỷ lục 22.175 tỷ USD, lớn hơn cả tổng GDP của Mỹ! Các khoản nợ của công ty và cá nhân tăng chóng mặt, lên tới 73.000 tỷ USD luôn!
Tất nhiên, Mỹ đang được hưởng lợi do đồng USD vẫn là đồng tiền chính trong giao dịch quốc tế và dự trữ của các nước. Tuy nhiên, "đặc quyền" này cũng đang dần mất đi.
Trung Quốc, Nga và nhiều nước khác, thậm chí cả Liên minh châu Âu đang giảm dự trữ USD và chuyển sang dự trữ vàng miếng, sử dụng đồng nội tệ trong thanh toán thương mại.
Tài liệu nghiên cứu "Thế giới năm 2050: Nền kinh tế thế giới sẽ thay đổi như thế nào trong ba mươi năm tới" của PwC (một trong bốn công ty kiểm toán hàng đầu thế giới) nhận định: các nước mới nổi gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil, Indonesia, Mexico, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ có thể chiếm tới 50% GDP toàn cầu vào năm 2050, trong khi tỷ lệ của bảy nền kinh tế lớn nhất (Mỹ, Canada, Anh, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản) có thể giảm xuống còn 20%!
Đại dịch COVID-19 chắc chắn sẽ làm thay đổi thế giới và tư duy chính trị của nhiều nước.
Các nước đang phải xem xét lại chính sách để rút ra đánh giá về toàn cầu hóa. COVID-19 cho thấy trật tự thế giới hiện tại có nhiều khiếm khuyết, nhưng không có nghĩa là xóa bỏ hoàn toàn để xây dựng trật tự mới.
Trung Quốc có thể là nước đầu tiên thoát khỏi khủng hoảng này và tiếp tục vươn lên mạnh mẽ, nhưng không thể bỏ qua vai trò của Mỹ, Nga và các nước khác.
Các đại dịch và chiến tranh lớn trước đây đều không chấm dứt được sự cạnh tranh quyền lực giữa các nước lớn, thì ngày nay cũng vậy. Ngay cả khi COVID-19 còn chưa kết thúc, các nước này vẫn đang tìm cách khẳng định vị trí của mình trên bàn cờ chính trị thế giới!
Nguồn: soha.vn