Cùng nhìn lại những khoảnh khắc và câu chuyện đáng nhớ của năm 2020 - Năm mà dịch COVID-19 thực sự "càn quét" toàn cầu nhé!
2020 - Năm "dark" hơn cả chữ buồn
Đại dịch COVID-19 do virus SARS-CoV-2 gây ra đã thực sự "tấn công" mọi ngóc ngách, chi phối từng khía cạnh đời sống kinh tế-xã hội trên toàn thế giới, biến 2020 thành năm khó khăn và thử thách "chưa từng có trong lịch sử" đối với cộng đồng quốc tế.
Ngày 11/2/2020, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã công bố tên chính thức cho căn bệnh này là "coronavirus 2019", viết tắt là COVID-19. Trong đó, "CO" là viết tắt của "corona", "VI" viết tắt cho virus và "D" có nghĩa là "disease" - tức là "dịch bệnh". Suốt cả năm qua, COVID-19 đã reo rắc những cái chết, những nỗi buồn và sự chia ly. Nhưng hãy thử "decode" lại tên của căn bệnh này theo một hướng tích cực hơn xem sao!
C - Challenge (Thách thức nặng đô)
"Thách thức" chính là bài toán cực khó mà căn bệnh này đặt ra cho loài người. Con người dường như đã phải hàng trăm năm nay, mới rơi vào tình trạng "mù tịt" vì một căn bệnh mới như vậy. Còn nhớ những ngày đầu dịch bùng phát từ Vũ Hán, Trung Quốc rồi lan sang các nước khác, WHO đã liên tục phải thay đổi cách gọi tên và cả cách ứng phó với nó.
Có thể nhiều năm sau, thế giới sẽ còn nhắc tới 2020 như một năm hết sức đặc biệt với những thách thức "chưa từng có tiền lệ" - kiểu cả một thành phố Vũ Hán phải phong tỏa, rồi các nước lần lượt đóng cửa biên giới. Cỗ máy Trái Đất giống như bị "tắt nguồn" luôn, ngừng mọi hoạt động không thiết yếu. Một chiếc lồng vô hình ngăn cách từng người, từng nhà, từng thành phố, từng quốc gia. Câu hỏi đặt ra là: con người sẽ phải vượt qua thử thách này như thế nào đây?
O - Opportunity (Cơ hội trong khủng hoảng)
Con người không bao giờ chịu bỏ cuộc, đó là điều chắc chắn! Và chúng ta đã biến những thách thức mà con virus bé tẹo mang đến thành cơ hội để hướng tới một cuộc sống bình thường... kiểu mới!
Đây là "Cơ hội" để các quốc gia nhìn lại và thay đổi cuộc sống hàng ngày, thay đổi cách chúng ta chăm sóc sức khỏe của bản thân và những người xung quanh, cách chúng ta thích ứng với điều kiện sống ngày càng khó khăn hơn.
Chúng ta đã biến áp lực mà dịch bệnh mang lại thành "Cơ hội" để phát triển khoa học công nghệ, cải tiến và đơn giản hóa cách thức làm việc, dành nhiều thời gian cho bản thân và gia đình thay vì nhiều giờ "cày cuốc" tại văn phòng và những cuộc nhậu thâu đêm suốt sáng với hội bạn.
COVID-19 cũng đã khiến hàng triệu doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh phải lao đao, nhưng đây cũng là thời điểm để chuyển đổi số toàn diện. Nền kinh tế, giáo dục, hệ thống chăm sóc sức khỏe đều có những bước tiến dài về mảng số hóa.
V - Vaccine (Vũ khí hi vọng)
Khi "vaccine" chưa được phát triển thành công, thế giới chỉ biết áp dụng triệt để các quy tắc phòng dịch: đeo khẩu trang, rửa tay sát khuẩn, giữ khoảng cách 2m khi tiếp xúc với người khác và tuân thủ các quy định giãn cách xã hội.
"V" - "vaccine" - "victory" có lẽ là những từ được nhắc đến "rần rần" trong năm vừa qua. Những bước đột phá trong phát triển vaccine được ví như "ánh sáng le lói phía cuối con đường hầm dài tăm tối" mà thế giới đang lần theo để thoát khỏi đại dịch COVID-19.
Công nghệ nghiên cứu và phát triển vaccine vốn phải mất hàng năm, thậm chí cả thập kỷ, thì giờ dưới sức ép của dịch bệnh, Sputnik V do Nga sản xuất là vaccine đầu tiên được cấp phép sử dụng khẩn cấp trên thế giới, với mức độ hiệu quả hơn 90%.
Nhiều nước đang triển khai tiêm vaccine đại trà cho người dân. Ví dụ như tính đến hôm đó, đã có hơn 1 triệu người Mỹ được tiêm vaccine ngừa COVID-19. Tuy nhiên, WHO khẳng định vaccine không phải là "phương thức nhiệm màu" giúp chặn đứng đại dịch ngay tức khắc, việc chủng ngừa chỉ là một trong những công cụ chính và hiệu quả trong bộ công cụ hoàn chỉnh cần có để đẩy lùi đại dịch. Chưa kể những khó khăn về hậu cần, bảo quản vaccine và những hạn chế về năng lực sản xuất trong thời gian đầu, thì bài toán khó về phân phối đồng đều giữa các nước giàu và nghèo cũng sẽ cản trở năng lực phòng bệnh toàn cầu của "vũ khí" này. Chặng đường này sẽ còn dài hơn nếu các quốc gia mất đi sự đoàn kết chống dịch.
I - International (Toàn cầu hóa thật sự)
Chính vì thế, "Toàn cầu" là yếu tố then chốt trong cuộc chiến trường kỳ này.
Trong làn sóng dịch đầu tiên, có thể nói thế giới đã đi từ bất ngờ, chủ quan với những quan điểm "miễn dịch cộng đồng" giai đoạn đầu sang chủ động ứng phó hơn. Hầu hết các nước đã đồng loạt chống dịch bằng những biện pháp nghiêm ngặt chưa từng có tiền lệ như phong tỏa, giới nghiêm, đóng cửa biên giới... với hy vọng có thể "chặn đứng" đà lây lan của virus.
Lần đầu tiên trong đời, những cuộc đoàn tụ không có bắt tay và ôm hôn, những thỏa thuận được ký qua màn hình, những đám cưới mà cô dâu chú rể được cha mẹ hai bên chúc phúc "online", những chiếc iPad để ảnh chân dung và nhận hộ bằng cho các bạn cử nhân trong lễ tốt nghiệp...
COVID-19 là dịch bệnh không phân biệt giàu nghèo, tuổi tác, giới tính, trình độ, giai cấp hay quốc tịch. Những nguyên thủ như Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thủ tướng Anh Boris Johnson, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro... đều không "miễn nhiễm". "Tâm dịch" thế giới từng gọi tên Trung Quốc thời gian đầu, nhanh chóng chuyển sang Italy, Tây Ban Nha ở châu Âu hồi cuối tháng 3, rồi Iran, Ấn Độ ở châu Á, và giờ Mỹ đang "dẫn đầu" danh sách những quốc gia bị tổn hại nặng nề nhất vì COVID-19.
Chính vì virus không có điểm dừng, nên nỗ lực của con người cũng phải không có giới hạn. Ấy vậy mà rào cản duy nhất lại là sự nghi ngờ chính những nỗ lực toàn cầu của một bộ phận người dân tại một số quốc gia trên thế giới.
D - Doubt (Nghi ngờ đáng lo)
"Nghi ngờ" về khả năng bảo vệ của chiếc khẩu trang để rồi kỳ thị những người đeo. Đã có nhiều trường hợp người dân châu Á bị tấn công, bị chửi bới chỉ vì đeo khẩu trang khi tham gia giao thông công cộng. Hay là "nghi ngờ" về tính an toàn của vaccine ngừa COVID-19, lo sợ những tác dụng phụ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
Một câu chuyện đau lòng được nhân viên y tế tuyến đầu ở Mỹ chia sẻ với hãng tin CNN về thời điểm số ca mắc bệnh ở nước này đã lên đến hàng triệu: vẫn có trường hợp bệnh nhân nặng phải thở máy liên tục từ chối lấy dịch xét nghiệm chỉ bởi vì họ "không tin có virus SARS-CoV-2 tồn tại", họ "không tin bản thân đã bị mắc COVID-19". Sốc chưa?
Những hội nhóm "anti-mask" và "anti-vaccine" mọc lên như nấm trên các mạng xã hội, đến mức giới chức các nước phải liên tục kêu gọi người dân hãy tin tưởng vào khoa học, không tin vào những thông tin "fake news" trên mạng.
Tổng Giám đốc WHO, ông Tedros Adhanom Ghebreyesus đã nhận định rằng trong đại dịch COVID-19, sẽ "không ai được an toàn cho tới khi tất cả được an toàn". Giới khoa học mô tả đại dịch COVID-19 bao phủ Trái Đất như một đám cháy rừng ngày càng lan rộng - chỉ cần một điểm lửa vẫn âm ỉ thì sớm muộn cũng sẽ xuất hiện các đám cháy bùng phát tại các địa điểm khác.
Hỏa hoạn chỉ qua đi khi tất cả các đám cháy đều được dập tắt. Điều này lý giải cho các đợt bùng phát dịch mới ngay ở những nơi từng là "điểm sáng" chống dịch như New Zealand, Hàn Quốc, Anh, và lý giải cho "Giáng sinh phong tỏa" của năm 2020.
Nhưng rồi thế giới cũng thay đổi cách tiếp cận từ "mạnh ai nấy làm", kỳ thị và chia rẽ sang những hành động chia sẻ và đoàn kết trong đại dịch.
Những con số "crazy" chưa từng có
Mất hơn 3 tháng từ khi dịch xuất hiện đến khi thế giới ghi nhận 1 triệu ca (ngày 3/4), nhưng chỉ gần 3 tháng sau tốc độ lây lan tăng gấp 10, lên 10 triệu ca (ngày 28/6).
Từ mốc 10 triệu lên 20 triệu mất 6 tuần (ngày 10/8), nhưng từ mốc 50 triệu ca (ngày 8/11) lên 60 triệu ca chưa đến 3 tuần (ngày 25/11) và từ 60 triệu lên 70 triệu chỉ còn 15 ngày (ngày 11/12). Tốc độ này thực sự "rợn người"
Nếu liệt kê những "dấu mốc" của đại dịch thì không nước nào "vượt mặt" Mỹ với những danh hiệu cũng chẳng ai muốn nhận: là quốc gia đầu tiên ghi nhận mốc 100.000 ca mắc, 1 triệu ca, 10 triệu ca, rồi mốc 50.000 rồi 1 triệu ca tử vong. Đến thời điểm đó, cứ trung bình 4 ngày Mỹ ghi nhận thêm 1 triệu ca mắc mới và số ca tử vong mỗi ngày hơn 3.000. COVID-19 đã trở thành cuộc khủng hoảng chưa từng có tiền lệ của nước Mỹ với trên 19,4 triệu ca mắc và hơn 339.000 ca tử vong.
Khi chỉ còn 3 ngày đếm ngược để bước sang Năm mới 2021, hầu như cả thế giới đã trải qua làn sóng lây nhiễm thứ hai, nhiều nước ở làn sóng thứ ba và có nơi đang chống chọi với làn sóng dịch lần thứ tư. Sự xuất hiện của biến thể virus SARS-CoV-2 tại Anh buộc thế giới thừa nhận đây sẽ là một cuộc chiến "marathon" thực sự.
Trong suốt một năm, thế giới đã trải qua nhiều đêm u tịch với những tiếng còi cấp cứu hú dài trên từng tuyến phố, người dân mỗi tối dành những tràng pháo tay cảm ơn các nhân viên tuyến đầu. Những lời hát cất lên từ ban công của các hộ gia đình tìm cách giao lưu từ xa trong thời gian giãn cách xã hội, những lớp học online, những ngày "đi chợ" trên điện thoại thông minh và những buổi họp gia đình "qua màn ảnh nhỏ". Những hành động thường ngày "khó nuốt" như ôm điện thoại online suốt ngày, hay ngủ nướng thì giờ đều được khuyến khích duy trì. Thật là "trớ trêu" đúng không nào!
Nỗ lực "xóa sổ" đại dịch
Nguồn: kenh14.vn