Bao nhiêu lần các bậc phụ huynh nghe người lớn khen ngợi: "Ủa con này trưởng thành quá đi, biết điều ghê, hiểu chuyện lắm luôn!" Nghe thì vui vui, nhưng mà thực ra đây là lời khen hay đang âm thầm đặt gánh nặng lên vai các bé nhỉ?
Ba mẹ nào cũng được "truyền thụ" rằng phải giúp con trở thành người trưởng thành và vững vàng. Trong hành trình lớn lên của con, chắc chắn sẽ có lúc gặp khó, lúc mắc kẹt, lúc giỏi cái này nhưng yếu cái kia... Nhưng dù thế nào thì điều quan trọng nhất vẫn là xây dựng nội lực cho con, sống mạnh mẽ và biết cách cư xử đúng đắn.
Tuy nhiên, sống mạnh mẽ, biết cách xử sự, hay nói cho dễ hiểu như lời mấy bác hay nhắc: "Ủa con này trưởng thành lắm, biết điều lắm, hiểu chuyện lắm" - thực ra đó là lời khen hay một áp lực vô hình đang đè lên các bé?
Chị Phạm Trần Kim Chi - Nhà thực hành Tâm lý học tích cực, người sáng lập kênh podcast "5 phút học làm cha mẹ" cũng có một cậu con trai độc lập, tự chủ lắm. Chị cũng từng đặt câu hỏi: Liệu khi quá hiểu chuyện, con đang tự hào về bản thân hay đang thầm mệt mỏi vì có một áp lực vô hình đè lên vai mình?
Mới 7 tuổi thôi nhưng con trai chị đã có thể tự một mình đến lớp, tự về nhà, tự hiểu bài và làm bài tập ngay tại lớp luôn nha! Chị gần như không phải tốn công sức gì để dạy con học ở nhà, chỉ thỉnh thoảng nhắc giờ học rồi để con tự xử lý. Đôi khi, con tập trung học nguyên cả tiếng đồng hồ mà không cần sự giúp đỡ gì của mẹ.
"Con là cậu bé 7 tuổi nhưng đã có tiền tiêu vặt hàng tháng luôn. Con dùng số tiền đó để mua đồ dùng học tập, mua khẩu trang cho mình. Con tự đọc sách, tự ở nhà một mình, tự biết đi đường và tìm đường khi đi lạc trong khu vực gia đình đang ở. Có thể nói, con tôi là một đứa trẻ nhiều kỹ năng và mạnh mẽ lắm. Tôi rất tự hào về điều đó", chị Kim Chi chia sẻ.
Nhưng bên cạnh niềm tự hào ấy, bà mẹ này cũng có cả những băn khoăn nặng trĩu. Băn khoăn vì con không cần đến sự trợ giúp của mẹ, ngay cả khi hết bút viết hay khẩu trang. "Đây có phải là lời khen cho sự độc lập hay đang đặt một gánh nặng lên vai một đứa trẻ mới 7 tuổi?", chị Chi đặt câu hỏi.
Chị Chi là một người rất độc lập. Chị tự xác định được mục tiêu của bản thân, đủ nội lực để tự phấn đấu. Chị biết quan sát và hỗ trợ những người thân, nhưng lại hiếm khi nhận sự trợ giúp ngược lại từ họ.
"Tôi nghĩ người thân rất yên tâm về tôi. Trong mắt họ, tôi là một người rất hiểu chuyện và mạnh mẽ. Tôi tự hào về điều đó. Nhưng tôi có mệt mỏi không? Có muốn ai đó đỡ đần không? Rất khó để đưa ra câu trả lời chính xác. Nhưng tôi tin, ai đã ở trong vị trí giống tôi đều sẽ hiểu cảm giác có cả tự hào và mệt mỏi".
Từ trải nghiệm bản thân đến câu chuyện của con mình, chị Chi tự hỏi: Liệu mình nên tin là con đang tự hào, cảm thấy mình trưởng thành hay có một gánh nặng hiểu chuyện trên vai mình? Và nếu ở trường hợp thứ 2, thì cha mẹ có nên dạy con đừng mạnh mẽ, hiểu chuyện và sẽ bao bọc con trong sự vững chãi và an toàn của gia đình không?
Câu trả lời là không nha! Dù muốn hay không, đứa trẻ nào cũng phải trưởng thành thôi. Chẳng ba mẹ nào che được mưa gió cho con cả đời, tất cả chúng ta đều phải tự mình lớn lên. Nhưng trong quá trình trưởng thành ấy, chị Chi cho rằng, có 3 điều ba mẹ cần lưu ý:
1. Chuẩn bị kỹ năng
Đứa trẻ của bạn cần được chuẩn bị những kỹ năng cho việc mà mình sẽ làm. Bạn không thể hôm trước còn bao bọc con, đưa đi đón về, kiểm tra từng lỗi chính tả, từng phép Toán... rồi hôm sau bỗng nhiên bảo con: tự lập đi, ý thức đi, con đã lớn rồi. Vậy là sốc lắm luôn!
2. Tâm thế của con khi trưởng thành
Nên tận dụng mọi cơ hội để con hiểu vì sao con cần chuẩn bị những kỹ năng đó, và vì sao con nên trưởng thành như vậy. Con tự đi học là vì con có thể chủ động ở lại trường theo cách con thích để chơi, trò chuyện với bạn. Con tự làm bài tập vì con sẽ chủ động biết con cần học cái nào, điều gì con cần ôn tập. Con tự mua bút, tự mua khẩu trang là vì con có thể chủ động chọn cái nào mà con thích và vừa với con nhất.
Tâm thế của con khi làm những việc này là vì con chủ động có nhu cầu trưởng thành. Và qua sự trưởng thành đó, con tự chọn cái gì phù hợp với con. Tâm thế này khác hoàn toàn với việc mình bị động, bị ép trưởng thành nhé! Vì vậy, việc dạy kỹ năng không thôi chưa đủ mà chuẩn bị tâm thế của mình còn quan trọng hơn nữa.
3. Tâm thế của bạn khi muốn con trưởng thành là gì?
Tâm thế của con thực ra xuất phát từ tâm thế của bạn đó. Vì sao bạn muốn con trưởng thành? Vì bạn rất mệt mỏi? Vì bạn muốn có thời gian cho bản thân? Bạn muốn con tự đi học về vì bạn có thể ở ngoài và về nhà trễ hơn? Bạn muốn con tự học bài vì bạn cần thời gian để làm việc khác? Bạn muốn con tự mua đồ dùng học tập vì bạn không có thời gian để nhớ?
Nếu bạn đang ở trong một tâm thế như thế này, thì khi con trưởng thành, con sẽ ở trong một tâm thế bị bỏ rơi. Nó bị ép phải trưởng thành đó! Khi con tự mua đồ dùng học tập, bạn không hay biết gì cả, bạn cảm thấy như mình được bớt việc. Nếu như vậy thì sự hiểu chuyện lúc này của con là một gánh nặng rồi. Còn nếu bạn có biết về sự thay đổi, hỏi về đồ dùng đó, vài lần bạn đề nghị con là có muốn hai mẹ con cùng đi mua với nhau hay không... thì mọi chuyện sẽ khác đi nhiều lắm luôn.
"Khi con nói là mình có thể làm được và bạn không quan tâm gì thêm hết thì sự hiểu chuyện này là gánh nặng. Nhưng nếu bạn chú ý những việc con làm, chân thành đề nghị giúp đỡ như là trao đi một lòng tốt của bạn thì sự hiểu chuyện của con lúc này lại là lời khen cho sự trưởng thành.
Lời khen hay gánh nặng khác nhau ở tâm thế khi mình làm việc đó chủ động hay bị động. Là việc mình muốn thế hay mình bắt buộc phải thế. Là mình tự tin để làm hay thấy mình cô đơn bắt buộc phải làm. Cuộc sống luôn cần mình nhìn lại và tìm lấy một sự cân bằng", chị Kim Chi chia sẻ.
Nguồn: kenh14.vn