Okay các bạn ơi, prepare to be shook! Có một dòng sông ở Úc đã tồn tại TỪ TRƯỚC CẢ KHỦNG LONG ĐÓ NHA! Nghe mà muốn té ngửa luôn á!
Sông Finke (hay còn gọi là Larapinta theo ngôn ngữ của người bản địa Arrernte) hiện đang chilling ở Úc với tuổi đời từ 300 triệu đến 400 triệu năm. Tức là lúc tổ tiên của cả loài người còn chưa biết ở đâu thì ông sông này đã... có mặt rồi
Hệ thống sông này kéo dài hơn 640 km chạy khắp Lãnh thổ Bắc Úc và Nam Úc luôn nha. Vì vùng trung tâm Úc khô hạn kinh khủng nên phần lớn thời gian trong năm, sông chỉ tồn tại dưới dạng những hố nước rời rạc thôi. Nhưng mà các nhà khoa học đã dựa vào bằng chứng địa chất, dấu vết phong hóa và phép đo phóng xạ trong trầm tích để xác định tuổi thọ của con sông này thuộc kỷ Devon (419-359 triệu năm) hoặc kỷ Carboniferous (359-299 triệu năm) đó!
Bằng chứng xịn sò nhất là một hiện tượng địa chất gọi là "hệ thống thoát nước ngang trục" - nghe fancy ghê nhỉ? Theo Victor Baker - một nhà địa mạo học tại ĐH Arizona, thay vì chảy song song với các khối đá cứng như thạch anh, sông Finke lại... cắt ngang qua luôn các tầng đá cứng này khi đi qua dãy núi MacDonnell ở miền Trung Úc.
Nghe có vẻ weird đúng không? Vì thông thường nước chảy luôn chọn đường đi dễ nhất mà! Việc một con sông đi ngược lại với logic này thật sự sus lắm Và đây chính là manh mối quan trọng để hiểu về lịch sử của sông Finke đó!
Baker giải thích với Live Science rằng: "Có giả thuyết cho rằng đã có một hệ thống thoát nước tồn tại từ trước, chảy song song với quá trình hình thành dãy núi này. Basically là con sông đã có sẵn rồi, khi vỏ Trái Đất bị đẩy lên thành núi, con sông lại tự cắt xuống cho mình một lối đi."
Dãy núi MacDonnell (hay Tjoritja trong tiếng Arrernte) được hình thành từ quá trình kiến tạo núi Alice Springs - một sự kiện tạo núi cách đây 300-400 triệu năm. Điều này có nghĩa là sông Finke ít nhất cũng già bằng những ngọn núi này rồi!
Bằng chứng tiếp theo đến từ sự xói mòn và phong hóa, tạo ra các cấu trúc hóa học đặc trưng. Thông tin này cho biết bề mặt đã tương tác với khí quyển và dòng chảy của nước ra sao theo thời gian. Các nhà khoa học còn dùng dấu hiệu phóng xạ của một số đồng vị (các nguyên tố có số lượng neutron khác nhau trong hạt nhân) để suy ra tuổi của những tảng đá này. Vì các đồng vị phóng xạ phân rã với tốc độ cố định, nên có thể ước tính thời điểm hình thành đá bằng cách tính ngược từ tỷ lệ tương đối của các đồng vị khác nhau. Cùng nhau, những dữ liệu này tạo ra một bức tranh hoàn chỉnh về lịch sử và sự tiến hóa của sông Finke.
Nhưng mà câu hỏi đặt ra là: các con sông luôn biến đổi mà, có sông càng ngày càng lớn, có sông khô cạn luôn. Vậy tại sao sông Finke lại sống dai đến vậy?
Ellen Wohl - nhà địa chất học tại ĐH Bang Colorado - giải thích trong email gửi Live Science: "Các con sông có thể biến mất nếu một lượng lớn trầm tích tràn vào làm chúng ngập lụt (ví dụ như núi lửa phun trào), hoặc nếu địa hình thay đổi quá mạnh khiến dòng nước chảy theo hướng mới (ví dụ như sự tiến và lùi của sông băng)."
Thật sự là một câu chuyện fascinating về sự sống dai của tự nhiên đó các bạn ơi!
Nguồn: svvn.tienphong.vn