Trời ạ, dưới lớp băng vĩnh cửu xa xôi, các nhà khoa học vừa đào được một sự thật gây sốc muốn xỉu! Hoá ra bằng cách thải khí nhà kính lung tung, nhân loại không chỉ làm Trái Đất nóng ran mà còn vô tình "câm nín" luôn một kỷ băng hà đang chuẩn bị ra đời!
Ở cao nguyên hẻo lánh đảo Baffin thuộc vùng Nunavut của Canada, chỏm băng Barnes đang tan dần và lộ ra một bí mật bị chôn vùi hàng nghìn năm nay.
Tại đây, những thảm rêu đã chết từ lâu - chưa từng thấy ánh sáng Mặt Trời kể từ thời La Mã đó nha - đang dần lộ diện. Trong suốt 2.000 năm, mái vòm băng to bằng bang Delaware này từ từ mở rộng khắp vùng lãnh nguyên và chôn vùi mọi thứ trên đường đi.
Nhưng mà plot twist đây rồi! Vào khoảng năm 1960, lớp băng khổng lồ này đột ngột... quay đầu một cách bất thường luôn á!
Theo nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Science, sự tan chảy hiện nay không phải hiện tượng suy giảm cục bộ bình thường đâu nha. Quá trình mở rộng kéo dài hai thiên niên kỷ của chỏm băng Barnes thực chất đã đánh dấu sự ra đời của kỷ băng hà tiếp theo trên Trái Đất đó!
Thế mà, lượng khí thải nhà kính do con người tạo ra đã chấm dứt quá trình này ngay từ khi còn non trẻ. Các nhà khoa học cho rằng bằng cách đốt nhiên liệu hoá thạch, nhân loại đã áp đảo hoàn toàn những chu kỳ tinh tế của hành tinh vốn chi phối hệ thống khí hậu toàn cầu suốt 2,6 triệu năm qua. Trời ơi đất hỡi!
Tiến sĩ Nicolás Young, nhà cổ khí hậu học tại đài quan sát Trái Đất Lamont-Doherty thuộc đại học Columbia và là tác giả chính của nghiên cứu, đã chia sẻ với CNN rằng mọi thứ vốn đang diễn ra bình thường và quá trình đóng băng tiếp theo đã chuẩn bị xảy ra, nhưng rồi nó lại bị ép phải dừng lại.
Ông khẳng định đây là một ví dụ siêu mạnh cho thấy sự can thiệp của con người đã làm rung chuyển hệ thống khí hậu tự nhiên ở mức độ chưa từng có luôn á!
Để hiểu rõ hơn về tác động này, chúng ta cần nhìn lại quá khứ cách đây khoảng 20.000 năm. Hồi đó, dải băng Laurentide khổng lồ bao phủ gần 30% diện tích Bắc Mỹ, trải dài từ vòng Bắc Cực đến tận bang Illinois với những lớp băng dày hơn hai dặm nha!
Ngày nay, chỏm băng Barnes chính là tàn tích cuối cùng còn sót lại của gã khổng lồ cổ đại này. Nằm trên nền đá cao khoảng 500 mét so với mực nước biển, mái vòm dày 700 mét này đóng vai trò là cột mốc lịch sử siêu quan trọng đối với quá trình đóng băng ở khu vực Bắc Mỹ.
Thông thường, các dải băng di chuyển sẽ nghiền nát và phá huỷ mọi thứ bên dưới. Tuy nhiên, chỏm băng Barnes lại có một đặc tính khác biệt khi bị đóng băng cứng vào nền đá.
Sau khi dải băng cổ đại co lại trong đợt ấm lên hiện tại - thế Holocene, bắt đầu từ 11.700 năm trước - các loài rêu đã sinh sôi phát triển tưng bừng trên vùng đất lộ ra.
Khi chỏm băng bắt đầu mở rộng trở lại, thay vì nghiền nát bề mặt, nó lại hoạt động như một chiếc tủ đông khổng lồ, từ từ bao phủ và bảo quản những loài thực vật mỏng manh nằm nguyên vẹn ở vị trí ban đầu. Xịn sò chưa!
Nhóm của Tiến sĩ Young đã cẩn thận ghép nối bằng chứng từ hai chiếc đồng hồ địa chất riêng biệt để tái tạo lại toàn bộ dòng thời gian của chỏm băng. Đầu tiên, họ đo lường mức độ tiếp xúc với tia vũ trụ bằng cách phân tích một dạng berili phóng xạ bị mắc kẹt trong 35 mẫu đá tảng và nền đá. Đồng vị này tiết lộ rằng dải băng cổ đại đã thu hẹp đến mức nhỏ nhất vào khoảng 3.560 năm trước.
Sau đó, họ tiếp tục thu thập 88 mẫu thảm thực vật chết mới được lộ ra khi sự nóng lên hiện đại đẩy rìa băng lùi lại từ 200 đến 800 mét trong giai đoạn từ 1960 đến 2022. Phương pháp xác định niên đại bằng carbon phóng xạ cho thấy băng bắt đầu mở rộng trở lại khoảng 2.000 năm trước do sự suy giảm ánh sáng Mặt Trời mùa hè trên khắp Bắc bán cầu.
Quá trình này đạt đỉnh điểm trong những mùa hè lạnh giá bất thường kéo dài từ năm 1780 đến 1880. Nhà địa hoá học Joerg Schaefer từ đại học Columbia nhấn mạnh rằng cách tiếp cận này đã mang lại một cơ hội hiếm có để giới khoa học hiểu sâu hơn về cách dải băng Laurentide tự tái tạo.
Vào năm 1960, nồng độ khí nhà kính trong khí quyển đã tăng thêm khoảng 62 phần triệu lượng carbon dioxide tương đương so với mức thời kỳ tiền công nghiệp và tiếp tục tăng mạnh thêm 138 phần triệu tính đến năm 2024. Sự nóng lên hệ lụy này đã khiến chỏm băng Barnes mất đi hoàn toàn vùng tích tụ tuyết kể từ năm 2010. Khí thải nhà kính đã thực sự áp đảo các cơ chế quỹ đạo tự nhiên vốn đang vận hành để làm mát toàn bộ khu vực này.
Phương pháp nghiên cứu đột phá này đã nhận được lời khen ngợi lớn từ giới chuyên môn. Giáo sư khoa học Trái Đất Meredith Kelly tại đại học Dartmouth đánh giá rất cao việc áp dụng phương pháp xác định niên đại carbon phóng xạ mới lạ ở thực vật. Tuy nhiên, vẫn có những luồng ý kiến khoa học trái chiều xung quanh các kết luận được đưa ra nha!
Nhà vật lý Andrey Ganopolski từ viện nghiên cứu tác động khí hậu Potsdam, người từng công bố trên tạp chí Nature vào năm 2016 rằng khí thải sẽ trì hoãn kỷ băng hà tới 50.000 năm, cho rằng sự phát triển của Barnes là chưa đủ lớn để khẳng định một chu kỳ băng hà mới đã chính thức bắt đầu.
Dựa theo các mô hình truyền thống, một kỷ băng hà chỉ được công nhận khi băng khoá chặt đủ lượng nước để thay đổi vài mét mực nước biển toàn cầu. Đáp lại điều này, nhóm của Tiến sĩ Young phản bác sắc bén rằng nếu tiếp tục chờ đợi những dải băng khổng lồ thành hình, chúng ta sẽ bỏ lỡ khoảnh khắc ra đời thực sự của nó.
Dù các cuộc tranh luận vẫn tiếp diễn, Tiến sĩ Young đã đưa ra một lời cảnh báo thẳng thắn: không nên coi sự nóng lên toàn cầu là vị cứu tinh giúp nhân loại thoát khỏi một kỷ băng hà nhé!
Chúng ta đang bước vào một giai đoạn chưa từng có trong lịch sử, nơi con người có lẽ đã tự tay đẩy lùi mọi cơ hội đóng băng tự nhiên trong một thời gian rất dài.
Như nhà khoa học Trái Đất Shaun Marcott đã tổng kết trong một bài báo trên tạp chí Science, số lượng chu kỳ băng hà bị hành tinh này bỏ qua hoàn toàn phụ thuộc vào những lựa chọn hiện tại của nhân loại và gắn chặt với lượng khí thải carbon của tương lai.
Nguồn: genk.vn
Ở cao nguyên hẻo lánh đảo Baffin thuộc vùng Nunavut của Canada, chỏm băng Barnes đang tan dần và lộ ra một bí mật bị chôn vùi hàng nghìn năm nay.
Tại đây, những thảm rêu đã chết từ lâu - chưa từng thấy ánh sáng Mặt Trời kể từ thời La Mã đó nha - đang dần lộ diện. Trong suốt 2.000 năm, mái vòm băng to bằng bang Delaware này từ từ mở rộng khắp vùng lãnh nguyên và chôn vùi mọi thứ trên đường đi.
Nhưng mà plot twist đây rồi! Vào khoảng năm 1960, lớp băng khổng lồ này đột ngột... quay đầu một cách bất thường luôn á!
Theo nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Science, sự tan chảy hiện nay không phải hiện tượng suy giảm cục bộ bình thường đâu nha. Quá trình mở rộng kéo dài hai thiên niên kỷ của chỏm băng Barnes thực chất đã đánh dấu sự ra đời của kỷ băng hà tiếp theo trên Trái Đất đó!
Thế mà, lượng khí thải nhà kính do con người tạo ra đã chấm dứt quá trình này ngay từ khi còn non trẻ. Các nhà khoa học cho rằng bằng cách đốt nhiên liệu hoá thạch, nhân loại đã áp đảo hoàn toàn những chu kỳ tinh tế của hành tinh vốn chi phối hệ thống khí hậu toàn cầu suốt 2,6 triệu năm qua. Trời ơi đất hỡi!
Tiến sĩ Nicolás Young, nhà cổ khí hậu học tại đài quan sát Trái Đất Lamont-Doherty thuộc đại học Columbia và là tác giả chính của nghiên cứu, đã chia sẻ với CNN rằng mọi thứ vốn đang diễn ra bình thường và quá trình đóng băng tiếp theo đã chuẩn bị xảy ra, nhưng rồi nó lại bị ép phải dừng lại.
Ông khẳng định đây là một ví dụ siêu mạnh cho thấy sự can thiệp của con người đã làm rung chuyển hệ thống khí hậu tự nhiên ở mức độ chưa từng có luôn á!
Để hiểu rõ hơn về tác động này, chúng ta cần nhìn lại quá khứ cách đây khoảng 20.000 năm. Hồi đó, dải băng Laurentide khổng lồ bao phủ gần 30% diện tích Bắc Mỹ, trải dài từ vòng Bắc Cực đến tận bang Illinois với những lớp băng dày hơn hai dặm nha!
Ngày nay, chỏm băng Barnes chính là tàn tích cuối cùng còn sót lại của gã khổng lồ cổ đại này. Nằm trên nền đá cao khoảng 500 mét so với mực nước biển, mái vòm dày 700 mét này đóng vai trò là cột mốc lịch sử siêu quan trọng đối với quá trình đóng băng ở khu vực Bắc Mỹ.
Thông thường, các dải băng di chuyển sẽ nghiền nát và phá huỷ mọi thứ bên dưới. Tuy nhiên, chỏm băng Barnes lại có một đặc tính khác biệt khi bị đóng băng cứng vào nền đá.
Sau khi dải băng cổ đại co lại trong đợt ấm lên hiện tại - thế Holocene, bắt đầu từ 11.700 năm trước - các loài rêu đã sinh sôi phát triển tưng bừng trên vùng đất lộ ra.
Khi chỏm băng bắt đầu mở rộng trở lại, thay vì nghiền nát bề mặt, nó lại hoạt động như một chiếc tủ đông khổng lồ, từ từ bao phủ và bảo quản những loài thực vật mỏng manh nằm nguyên vẹn ở vị trí ban đầu. Xịn sò chưa!
Nhóm của Tiến sĩ Young đã cẩn thận ghép nối bằng chứng từ hai chiếc đồng hồ địa chất riêng biệt để tái tạo lại toàn bộ dòng thời gian của chỏm băng. Đầu tiên, họ đo lường mức độ tiếp xúc với tia vũ trụ bằng cách phân tích một dạng berili phóng xạ bị mắc kẹt trong 35 mẫu đá tảng và nền đá. Đồng vị này tiết lộ rằng dải băng cổ đại đã thu hẹp đến mức nhỏ nhất vào khoảng 3.560 năm trước.
Sau đó, họ tiếp tục thu thập 88 mẫu thảm thực vật chết mới được lộ ra khi sự nóng lên hiện đại đẩy rìa băng lùi lại từ 200 đến 800 mét trong giai đoạn từ 1960 đến 2022. Phương pháp xác định niên đại bằng carbon phóng xạ cho thấy băng bắt đầu mở rộng trở lại khoảng 2.000 năm trước do sự suy giảm ánh sáng Mặt Trời mùa hè trên khắp Bắc bán cầu.
Quá trình này đạt đỉnh điểm trong những mùa hè lạnh giá bất thường kéo dài từ năm 1780 đến 1880. Nhà địa hoá học Joerg Schaefer từ đại học Columbia nhấn mạnh rằng cách tiếp cận này đã mang lại một cơ hội hiếm có để giới khoa học hiểu sâu hơn về cách dải băng Laurentide tự tái tạo.
Vào năm 1960, nồng độ khí nhà kính trong khí quyển đã tăng thêm khoảng 62 phần triệu lượng carbon dioxide tương đương so với mức thời kỳ tiền công nghiệp và tiếp tục tăng mạnh thêm 138 phần triệu tính đến năm 2024. Sự nóng lên hệ lụy này đã khiến chỏm băng Barnes mất đi hoàn toàn vùng tích tụ tuyết kể từ năm 2010. Khí thải nhà kính đã thực sự áp đảo các cơ chế quỹ đạo tự nhiên vốn đang vận hành để làm mát toàn bộ khu vực này.
Phương pháp nghiên cứu đột phá này đã nhận được lời khen ngợi lớn từ giới chuyên môn. Giáo sư khoa học Trái Đất Meredith Kelly tại đại học Dartmouth đánh giá rất cao việc áp dụng phương pháp xác định niên đại carbon phóng xạ mới lạ ở thực vật. Tuy nhiên, vẫn có những luồng ý kiến khoa học trái chiều xung quanh các kết luận được đưa ra nha!
Nhà vật lý Andrey Ganopolski từ viện nghiên cứu tác động khí hậu Potsdam, người từng công bố trên tạp chí Nature vào năm 2016 rằng khí thải sẽ trì hoãn kỷ băng hà tới 50.000 năm, cho rằng sự phát triển của Barnes là chưa đủ lớn để khẳng định một chu kỳ băng hà mới đã chính thức bắt đầu.
Dựa theo các mô hình truyền thống, một kỷ băng hà chỉ được công nhận khi băng khoá chặt đủ lượng nước để thay đổi vài mét mực nước biển toàn cầu. Đáp lại điều này, nhóm của Tiến sĩ Young phản bác sắc bén rằng nếu tiếp tục chờ đợi những dải băng khổng lồ thành hình, chúng ta sẽ bỏ lỡ khoảnh khắc ra đời thực sự của nó.
Dù các cuộc tranh luận vẫn tiếp diễn, Tiến sĩ Young đã đưa ra một lời cảnh báo thẳng thắn: không nên coi sự nóng lên toàn cầu là vị cứu tinh giúp nhân loại thoát khỏi một kỷ băng hà nhé!
Chúng ta đang bước vào một giai đoạn chưa từng có trong lịch sử, nơi con người có lẽ đã tự tay đẩy lùi mọi cơ hội đóng băng tự nhiên trong một thời gian rất dài.
Như nhà khoa học Trái Đất Shaun Marcott đã tổng kết trong một bài báo trên tạp chí Science, số lượng chu kỳ băng hà bị hành tinh này bỏ qua hoàn toàn phụ thuộc vào những lựa chọn hiện tại của nhân loại và gắn chặt với lượng khí thải carbon của tương lai.
Nguồn: genk.vn