Nghe có vẻ khó tin nhưng mà thật đấy, chỉ có mình con người chúng ta mới sở hữu một chiếc cằm đúng nghĩa trên cả hành tinh xanh này!
Ai trong chúng ta cũng có cằm: người thì cằm to, người cằm chẻ đẹp trai, người cằm vuông góc cạnh, người cằm nhọn hoắt... Nhưng plot twist ở chỗ, chúng ta chính là loài duy nhất trên đời sở hữu một chiếc cằm đúng nghĩa! Và đặc biệt hơn nữa, sau bao nhiêu năm trời các nhà khoa học vẫn chưa hiểu rõ chiếc cằm của chúng ta... có tác dụng gì luôn
**Thế nào mới gọi là "cằm" chuẩn không cần chỉnh?**
Chắc hẳn bạn đang nghĩ: "Khỉ, tinh tinh và các loài linh trưởng cũng có cằm mà nhỉ?" Nhưng khoan đã! Theo định nghĩa khoa học chuẩn chỉnh thì chỉ có chúng ta - con người - mới có cằm thật sự thôi nha.
Nói dễ hiểu thì cằm là phần xương nhô ra ở phía dưới hàm dưới của con người, và literally không có loài động vật nào khác sở hữu bộ phận này cả.
Ví dụ như tinh tinh hay khỉ đi, hàm của chúng lõm vào phía trong chứ không hề nhô ra. Thậm chí ngay cả người Neanderthals - "anh em họ hàng gần nhất" của chúng ta cũng không có cằm nha!
Đây cũng chính là đặc điểm mà các nhà khoa học dùng để phân biệt hộp sọ của con người hiện đại với tổ tiên chúng ta cũng như với các loài động vật khác.
Nhưng mà trong nhiều thập kỷ qua, các nhà khoa học đã phải "xoay não" vì cái cằm của chúng ta thực sự... không có tác dụng gì cả Vậy tại sao nó lại tồn tại?
**Những giả thuyết về nguồn gốc của cằm**
Nguồn gốc và tác dụng của chiếc cằm đã gây ra siêu nhiều tranh cãi. Hiện có tới 3 trường phái ý kiến khác nhau luôn.
**Giả thuyết số 1:** Cằm được phát triển để giúp chúng ta nhai thức ăn. Ý tưởng này xuất phát từ việc con người trong quá trình tiến hóa từ vượn đã cần thêm một phần xương để đáp ứng nhu cầu "nhai" thức ăn cứng.
Tuy nhiên nếu so sánh hàm của loài vượn cổ với hàm răng người hiện đại thì lý thuyết này... hơi sai sai. Vì khi nhai, hàm của chúng ta bị kéo cách xa nhau, điều này khiến xương hàm yếu đi.
Và nếu theo logic này thì chúng ta sẽ cần thêm xương ở phần bên trong của hàm chứ không phải ở dưới như cằm. Ngoài ra, phần xương cằm không hề có tác dụng tăng "sức nhai" gì cả. Hơn nữa, đồ ăn của con người hiện đại thường mềm hơn do đã được chế biến rồi. Vì vậy, cằm không thể là bộ phận tiến hóa để phục vụ việc nhai được.
**Giả thuyết số 2:** Cằm giúp chúng ta nói chuyện. Theo đó, lưỡi của con người cần "support" từ phần xương phía dưới để phát âm và đó cũng là lý do các động vật khác không có ngôn ngữ như chúng ta.
Tuy nhiên bản thân việc nói cũng không tốn nhiều "energy" lắm. Và cũng như việc nhai, phần xương thêm vào sẽ có ích hơn nếu nằm bên trong hàm và gần với lưỡi chứ không phải ở dưới.
**Giả thuyết số 3:** Cằm trên thực tế không có chức năng vật lý nào cả mà được phát triển như một yếu tố để "chọn mặt gửi vàng" - tức là thu hút bạn đời. Cũng giống như khuôn mặt to ở loài đười ươi hay gạc ở con hươu đực vậy - nó là đặc điểm để tạo sức hút và lựa chọn bạn đời.
Nhưng một lần nữa, giả thuyết này lại gặp vấn đề vì đối với các loài động vật khác, đặc điểm chọn lọc bạn tình chỉ xuất hiện ở một giới nhất định. Còn với con người thì cả nam lẫn nữ đều có cằm cả.
**Vậy nguyên nhân thực sự là gì?**
Có thể nói, tác dụng của chiếc cằm hiện vẫn chưa có lời giải thích đủ thuyết phục. Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ khác - rằng cằm không phải là một bộ phận "có ý nghĩa" - thì có thể sẽ dễ hiểu hơn về lý do hình thành của bộ phận này.
Vào năm 1979, nhà sinh vật học Stephen J. Gould và Richard Lewontin đưa ra một ý tưởng rằng, cằm đơn giản chỉ là những gì còn "sót lại" sau quá trình tiến hóa thôi.
Cụ thể, so với ngày xưa, con người tiêu thụ nhiều hơn thức ăn được nấu chín và vì thế không còn cần đến một bộ hàm to khỏe như trước nữa. Dần dần các yếu tố trên khuôn mặt của loài người thay đổi: hàm trở nên nhỏ lại, cầu lông mày không còn đậm và có sự hình thành của những điểm rỗng bên dưới xương gò má.
Theo nhà nghiên cứu Nathan Holton tại ĐH Iowa (Mỹ), cằm chính là "sản phẩm phụ" của quá trình này. Và đây hiện đang được cho là giả thuyết hợp lý nhất đấy!
Trong khi con người sở hữu nhiều đặc điểm "chung" với các loài động vật khác thì cằm có thể được coi là bộ phận đặc biệt có 1-0-2 của chúng ta.
Nguồn: kenh14.vn