Dạo này nhóm "Con ghét bố mẹ" viral khắp nơi, khiến nhiều người phải suy ngẫm về mối quan hệ gia đình. Nhưng đằng sau những lời "phản kháng" ấy, liệu có phải các bạn trẻ đang vô ơn, hay chỉ đơn giản là đang khao khát được hiểu cho?
Những ngày qua, nhóm "Con ghét bố mẹ" gây bão mạng xã hội khi hàng loạt bạn trẻ chia sẻ về những tổn thương, mâu thuẫn trong mối quan hệ với ba mẹ và người thân. Hiện tượng này đặt ra câu hỏi cực kỳ quan trọng: Liệu ba mẹ và nhà trường có đang đồng hành đúng cách với các bạn trẻ không?
Trao đổi với Dân trí, ThS Nguyễn Thúy Uyên Phương, Chủ tịch Hội đồng Hệ thống trường song ngữ liên cấp ICS cho rằng, đừng vội "gắn mác" các bạn trẻ là vô ơn hay nổi loạn. Người lớn cần nhận ra những "khoảng trống" trong giao tiếp gia đình, tạo không gian an toàn để các bạn bộc lộ cảm xúc thật sự.
"Đằng sau sự phản kháng có thể là tiếng kêu cứu của các bạn trẻ"
Chị đánh giá thế nào về hiện tượng nhóm "Con ghét bố mẹ" đang gây sốt dạo này? Những chia sẻ của các bạn phản ánh điều gì về mối quan hệ ba mẹ - con hiện nay?
Chị Phương chia sẻ: "Mình không nhìn hiện tượng này bằng con mắt phán xét đâu, cũng không vội kết luận rằng giới trẻ bây giờ vô ơn hay nổi loạn. Chữ 'ghét' nghe có vẻ tiêu cực thật, nhưng đằng sau đó có thể là tiếng kêu cứu của sự tủi thân, bất lực khi mong muốn được thấu hiểu nhưng không được đáp ứng.
Đọc những tâm sự ấy, mình thấy trăn trở lắm trước những cách hành xử của người lớn - đôi khi vô tình gây tổn thương sâu sắc cho con, khiến các em cảm thấy gia đình không còn là nơi an toàn nữa
Hiện tượng này cũng cho thấy mặt trái trong cách người trẻ xài mạng xã hội. Các bạn có nhiều nền tảng để bộc bạch suy nghĩ cá nhân, về cơ bản là một sự tiến bộ. Nhưng khi thiếu người lớn có chuyên môn đồng hành, giúp điều hòa cảm xúc, các diễn đàn ẩn danh có thể khiến những suy nghĩ tiêu cực bị khuếch đại qua hiệu ứng đám đông."
Việc nhiều bạn trẻ không thể kết nối, chia sẻ với ba mẹ - có phải là sự "đứt gãy" trong mối quan hệ hay còn liên quan đến cách giáo dục từ bé?
"Sự đứt gãy hiếm khi xảy ra đột ngột mà thường là hậu quả của những 'vết rạn nứt' trong giao tiếp, tích tụ qua nhiều năm.
Khi một bạn nhỏ bộc lộ cảm xúc buồn bã, lo âu nhưng bị người lớn gạt đi, các bạn sẽ ghi nhận rằng nói ra suy nghĩ của mình không phải điều an toàn. Đến tuổi dậy thì, khi nhu cầu khẳng định bản thân và tính độc lập tăng lên, sự thiếu hụt nền tảng giao tiếp ấy có thể bùng phát thành sự từ chối kết nối.
Nguyên nhân còn đến từ sự thay đổi trong ưu tiên của phụ huynh và sự lấn át của công nghệ. Ba mẹ bây giờ đối mặt với nhiều áp lực, đồng thời có công việc và nhu cầu cá nhân cần theo đuổi. Thời gian dành cho con vì thế bị thu hẹp.
Tình trạng mất kết nối càng trầm trọng khi chính người lớn cũng bị cuốn vào thiết bị điện tử Khi chỉ có mặt về thể chất mà không có kết nối tinh thần, trong khi giao tiếp chủ yếu xoay quanh thành tích và điểm số, mối quan hệ gia đình rất dễ đi vào ngõ cụt."
Ba mẹ cần tạo không gian an toàn để con chia sẻ
Vậy theo chị, khi học sinh gặp khó khăn, bế tắc trong mối quan hệ với ba mẹ, các bạn nên tìm kiếm sự hỗ trợ từ ai?
"Khi rơi vào bế tắc, các bạn đừng giữ tổn thương một mình, nhưng cũng cần thận trọng khi tìm kiếm sự đồng cảm từ người lạ trên mạng nhé. Các bạn có thể tìm đến thầy cô, chuyên viên tham vấn học đường hoặc người thân đáng tin cậy. Trong trường hợp khẩn cấp hoặc cảm thấy không an toàn, Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 là một kênh hỗ trợ đấy!
Chìa khóa nằm ở cách hành xử của người lớn, dù là ba mẹ hay thầy cô. Kỹ năng quan trọng nhất là lắng nghe thấu cảm. Khi các bạn chia sẻ, người lớn cần tạm gác nhu cầu phán xét, dạy dỗ hoặc lập tức đưa ra giải pháp - trước hết hãy ghi nhận cảm xúc của các bạn.
Quan trọng nữa là không tùy tiện kể lại chuyện riêng tư của các bạn cho người khác hoặc dùng những lời tâm sự ấy để trách móc về sau. Sự an toàn về tâm lý chỉ được thiết lập khi các bạn tin rằng người lớn tôn trọng thế giới nội tâm của mình, cho phép các bạn mắc lỗi và sẵn sàng nhận lỗi khi cư xử chưa đúng.
Một kênh hỗ trợ khác cũng cần được chú ý là bạn bè cùng lứa. Các bạn trẻ thường dễ mở lòng với nhau hơn người lớn mà."
Ngoài gia đình, thầy cô có thể hỗ trợ và đồng hành với học sinh như thế nào để giúp các em vượt qua những bế tắc tâm lý?
"Giáo dục không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là quá trình đồng hành cùng sự phát triển tâm lý. Khi nền tảng gia đình tạm thời lỏng lẻo, vai trò của giáo viên trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Thầy cô thường là những người có thể nhận ra sớm những thay đổi bất thường của học sinh. Một khoảng thời gian ngắn nán lại cuối giờ, một câu hỏi thăm chân thành, không phán xét cũng có thể trở thành điểm tựa, giúp các em lấy lại sự cân bằng
Tuy nhiên, nhà trường và giáo viên đang phải gánh nhiều kỳ vọng, trong khi môi trường học đường vẫn chịu áp lực về điểm số và thi cử. Thời gian học ở trường kéo dài nhưng những khoảng trống để thầy trò thực sự quan sát, lắng nghe nhau lại không nhiều."
"Chúng ta không thể dạy con điềm tĩnh nếu bản thân dễ nổi nóng"
Giáo dục từ gia đình và nhà trường có ý nghĩa như thế nào đối với quá trình trưởng thành và khả năng xây dựng các mối quan hệ của các bạn trẻ sau này, thưa chị?
"Cách một bạn nhỏ được đối xử trong những năm tháng đầu đời góp phần định hình cách các bạn bước ra xã hội, tương tác và xây dựng các mối quan hệ khi trưởng thành. Mình đặc biệt muốn nhấn mạnh sức mạnh của 'thân giáo' (dạy bằng hành động).
Các bạn nhỏ có thể không nhớ hết những bài học đạo đức hay lời răn dạy, nhưng luôn quan sát và ghi nhận hành vi, thái độ của người lớn. Chính ba mẹ và thầy cô là những tấm gương trực quan, có sức ảnh hưởng mạnh mẽ hơn nhiều bài giảng.
Vì vậy, người lớn cần thực hành nhất quán những giá trị và phẩm chất mà mình muốn truyền dạy cho các bạn. Chúng ta không thể dạy con điềm tĩnh nếu bản thân dễ nổi nóng, cũng không thể dạy con thấu cảm khi người lớn đối xử với nhau thiếu tôn trọng.
Khi được lắng nghe và sống trong môi trường tôn trọng, các bạn trẻ có thể xây dựng lòng tự trọng vững vàng, hiểu giá trị bản thân và biết điều hòa cảm xúc thay vì dồn nén. Quan trọng hơn, việc được tôn trọng ý kiến từ nhỏ giúp các bạn hình thành khả năng thiết lập ranh giới cá nhân, dám nói 'không' và lên tiếng tìm kiếm sự giúp đỡ khi đối mặt với bạo lực, xâm hại hoặc những cám dỗ."
Để tạo nên sự thấu hiểu hai chiều trong gia đình, ba mẹ cần thay đổi điều gì?
"Làm ba mẹ trong thời đại này đòi hỏi sự học hỏi không ngừng, chứ không thể chỉ dựa vào bản năng hay kinh nghiệm cũ. Ba mẹ cần chuyển từ vai trò 'người quản lý' sang 'người đồng hành'. Hãy dành một khoảng thời gian cố định mỗi ngày để trò chuyện với con, không bị ngắt quãng bởi thiết bị số, không chỉ hỏi chuyện bài vở hay thành tích.
Ba mẹ cũng cần dám chia sẻ những góc khuất, sự tổn thương và áp lực của chính mình. Sự cảm thông của các bạn trẻ cần được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm chia sẻ thực tế, chứ không thể hình thành từ việc bị áp đặt hoặc nghe người lớn 'kể công'.
Tuy nhiên, chúng ta cũng cần những giải pháp ở cấp độ xã hội và nhà trường, trong đó có việc xây dựng chính sách phù hợp về cách thức, độ tuổi các bạn trẻ tiếp cận không gian mạng; dành thời lượng xứng đáng cho giáo dục cảm xúc, kỹ năng sống trong kỷ nguyên số; đồng thời tăng cường đào tạo, tập huấn giáo viên về kỹ năng đồng hành tâm lý với học sinh tuổi vị thành niên."
Cảm ơn chị đã dành thời gian chia sẻ!
Nguồn: svvn.tienphong.vn