– Chào Hoàng Tử Bé, lâu rồi không gặp cậu. Dạo này làm gì vậy?
Mình đang detox mạng xã hội, và tập đọc sách nè. Mình nghĩ điều tuyệt vời nhất trên hành tinh này chính là những quyển sách ấy
– Không lên mạng nhưng chắc cậu có nghe về cái nhóm "Con ghét cha mẹ" rồi đúng không? Hàng nghìn bạn trẻ vào đó kể tội ba mẹ. Người lớn đọc xong hoảng hốt lắm, bảo lũ nhỏ bất hiếu. Cậu nghĩ sao về chuyện này?
Mình nghĩ các bạn ấy đang cần nói chuyện thôi. Nói chuyện thì tốt mà. Chỉ tiếc là các bạn ấy nói với nhau, chứ không nói được với ba mẹ. Hoặc là vì không nói được với ba mẹ nên buộc phải nói với nhau.
– Nhưng ghét ba mẹ nghe nặng nề quá không? Ở hành tinh của cậu, ghét ba mẹ có bị phạt không ăn bắp rang không?
Mình cũng từng ghét bông hồng của mình. Nàng kiêu kỳ, nàng cứ làm mình thấy có lỗi, nàng hết đòi chụp kính đến đòi bình phong. Mình ghét đến mức bỏ cả hành tinh mà đi luôn. Đi rồi mới ngộ ra là mình thương nàng. Hồi đó mình còn nhỏ quá, không biết cách thương. Mà nàng cũng không biết cách nói cho mình hiểu.
Ghét đâu phải ngược lại với thương. Ghét là thương nhưng bị đau. Ở một xứ nọ, người ta không tách hai chữ này, họ gọi là thương đau - vì thương nên đau, có đau mới có thương. Cái ngược với thương là không thèm để ý nữa. Đứa trẻ nào còn ghét ba mẹ, là đứa trẻ đó còn đang chờ. Vậy ta có đến với đứa nhỏ đang chờ không, hay ta attack để nó đừng chờ nữa?
– Người lớn hay nói: cha mẹ có công sinh thành, con không được ghét. Chả phải là phải có ba mẹ rồi mới có cậu trên đời, để cậu được chu du khắp nơi, gặp cáo, ngắm mây, nằm dài dưới cây bao báp sao?
Cũng ở cái xứ đẻ ra chữ đau thương, có câu ngược ngạo lắm: "Sinh con rồi mới sinh cha". Tức là không có trước sau gì cả, mà là đồng thời. Rồi ở một xứ khác, mình tìm thấy một cuốn sách dày ơi là dày của một ông tên Dostoevsky. Sách kể về chuyện một người giết cha, có phiên tòa với luật sư bào chữa tên Fetyukovitch. Ông ấy nói: sinh ra đứa con chưa phải là làm cha. Làm cha phải xứng đáng với chữ ấy. Ông còn nói đứa con có quyền hỏi: "Cha ơi, vì sao con phải thương cha? Cha cho con thấy đi." Và người cha phải trả lời được. Bằng việc làm, không phải bằng lời nói.
– Nghe hơi rebel nhỉ?
Ông luật sư ấy, mà thực ra là ông nhà văn ấy, mượn lời trong Kinh Thánh: "Hỡi những người làm cha, đừng chọc giận con cái mình". Mình thấy lạ lắm. Người lớn thuộc câu "con phải hiếu thảo với cha mẹ", mà ít ai thuộc câu này. Trong sách, hai câu đó chỉ cách nhau ba dòng thôi.
– Vậy cậu đứng về phía ông luật sư?
Không hẳn, dù ông nói hay lắm, cả phòng xử vỗ tay. Nhưng ông nói để thắng kiện. Ông nói ở tòa, khi mọi chuyện đã muộn rồi. Một người cha đã mất và một người con đã đứng trước vực thẳm. Những lời đó cần nói ở trong nhà, sau bữa cơm, lúc Dmitri còn là thằng nhỏ chạy lông nhông, không giày mà đi, không ai nhớ tới.
Ở tòa thì ai cũng hùng hồn. Ở nhà thì ai cũng im lặng.
Trong truyện ấy còn một đứa con khác. Một đứa lớn lên dưới bếp, không ai hỏi han. Nó ghét mà không có chỗ nói. Cái ghét không được nói ra thì không mất đi đâu. Nó chui xuống đất như rễ cây bao báp, rồi một ngày làm nứt cả hành tinh. Mình nghĩ khi nghe con nói ghét thì phản ứng không phải là đánh chửi hay phê phán, mà là nghe và nói chuyện.
– Trong cuốn sách đó có đứa trẻ nào thương cha không?
Có. Ilusha. Cha cậu ấy nghèo, bị người ta nắm râu lôi ra giữa đường làm nhục ngay trước mặt con. Cậu mới chín tuổi mà ôm cha khóc, đánh nhau với bạn bè chọc cha, nói lớn lên sẽ đòi lại công bằng cho cha. Cha cậu chẳng giỏi gì, nghèo, nghiện rượu nữa. Nhưng cha cậu ở đó. Cha cậu chịu nghe cậu khóc.
Thấy không, trẻ con không cần ba mẹ giỏi. Trẻ con cần ba mẹ ở đó.
– Cậu còn đọc sách nào nữa không?
Có một ông tên Kafka, ba mươi sáu tuổi rồi mà vẫn ngồi viết thư cho cha, dài cả trăm trang viết tay, kể hết những lần sợ cha. Viết xong đưa mẹ nhờ chuyển. Mẹ ông không chuyển. Lá thư đó chưa bao giờ tới tay người cha.
Mình nghĩ nhóm "Con ghét cha mẹ" là một chồng thư không gửi được.
Rồi có ông vua Lear. Ông bắt các con gái phải nói to là thương ông nhiều cỡ nào. Hai chị nói ngọt lắm. Cô út Cordelia thương thật nên không biết nói gì. Ông đuổi cô đi. Người lớn hay đòi con nói lời thương. Nhưng hiếm khi chịu nghe con nói lời ghét.
Có ông thi sĩ Gibran viết: con cái các người không phải là con cái các người, chúng là con của sự sống đang khao khát chính nó. Chúng đi qua các người, chứ không từ các người mà ra. Mình thích câu đó. Nó làm cả ba mẹ lẫn con cái nhẹ bớt.
– Vậy khi đọc thấy con mình viết "con ghét mẹ", người lớn phải làm gì?
Đừng bắt xóa. Hỏi: vì sao. Rồi ngồi im mà nghe. Người lớn lúc nào cũng muốn trẻ con nghe mình nhưng chả bao giờ chịu nghe trẻ con
Con cáo dạy mình rằng lời nói là nguồn gốc của mọi hiểu lầm. Muốn thuần hóa nhau phải ngồi xa xa trước, mỗi ngày ngồi gần thêm chút. Ba mẹ với con cái cũng vậy. Có khi phải thuần hóa lại nhau từ đầu. Ở cái xứ đẻ ra chữ đau thương có vị Bùi Giáng, vị ấy cho mình và con cáo một từ rất hay: tuần dưỡng. Không phải thuần dưỡng mà là tuần dưỡng, hay lắm, người lớn và trẻ con hãy tuần dưỡng nhau.
– Còn trẻ con phải làm gì không?
Có chứ. Ông vua hành tinh số một dạy mình: chỉ nên đòi ở mỗi người cái họ cho được. Có ba mẹ chỉ cho được chừng đó thôi. Vì ba mẹ cũng từng là trẻ con, có khi hồi nhỏ chưa ai hỏi họ "vì sao". Có khi họ cũng là đứa trẻ bị đánh, rồi lớn lên. Có khi họ cũng tìm một nhóm "con ghét cha mẹ" nào đó để xả hết buồn bã.
Nhưng nếu bạn nào bị đánh, bị đau, bị mắng chửi nhọn hơn dao khiến sợ đến mức không dám về nhà, thì cái ghét đó không phải chuyện cãi nhau nữa. Nó là chuông báo động. Bạn ấy phải nói với người lớn khác: cô giáo, bà ngoại, hàng xóm. Đó không phải mách lẻo. Đó là cứu mình. Và thật buồn khi đứa nhỏ phải nói tâm sự về ba mẹ với người không phải ba mẹ.
– Cậu có muốn nhắn gì cho những bạn trong nhóm đó không?
Cảm ơn các bạn vì đã nói ra. Còn ghét là còn muốn được thương.
Cuối cuốn sách dày của Dostoevsky, có anh Alexey đứng bên hòn đá nói với lũ trẻ: chỉ cần giữ được một kỷ niệm đẹp thời thơ ấu thôi, có khi nó cứu cả đời mình. Mình muốn nói với ba mẹ: hãy cho con mình ít nhất một kỷ niệm như vậy.
Còn với các bạn nhỏ: mình mong các bạn hãy viết xuống. Không hẳn là viết lên mạng cho đám đông xa lạ, mà viết lên giấy. Hãy viết một lá thư, nhưng đừng tự áp lực phải đưa tận tay ba mẹ, hay phải có trách nhiệm dạy người lớn cách làm người lớn. Có những người lớn đã đóng chặt cửa hành tinh của họ từ lâu, bạn cố đập cửa đôi khi chỉ làm mình đau tay và rướm máu.
Bạn viết xuống trước hết để tự cứu lấy mình. Bạn nhớ rễ cây bao báp trên hành tinh mình chứ? Nỗi uất ức hay tức giận nếu không có chỗ chứa, nó sẽ chui xuống đất, bám rễ sâu và làm nứt vỡ hành tinh bé nhỏ của bạn. Viết ra là cách "nhổ cỏ bao báp" mỗi sáng. Để dọn dẹp hành tinh của bạn. Để những chiếc gai nhọn của thù ghét không đâm rách trái tim bạn.
Nếu một ngày nào đó bạn thấy đủ an toàn, và thấy người lớn kia đã chịu hé cửa, hãy gửi nó đi. Còn nếu không, hãy cứ gấp lá thư ấy lại, vẽ thêm bức tranh, cất dưới chiếc chụp kính. Bạn phải tự bảo vệ sự trong trẻo và bông hồng bên trong mình trước đã, cho đến khi đủ lớn để tự do bay sang những hành tinh khác, hoặc cho đến khi gặp được người chịu kiên nhẫn "tuần dưỡng" bạn.
– Giờ cậu sẽ đi đâu?
Nguồn: kenh14.vn