Tổng thống Mỹ Joe Biden đang phải đối mặt với một tình huống "đau đầu" cực mạnh: Nga và Trung Quốc đang ngày càng chơi thân với nhau để cùng nhau "giảm sức ảnh hưởng" của Mỹ và cản trở mọi nỗ lực mà ông đang cố gắng để củng cố hệ thống đồng minh.
Đây chắc chắn sẽ là bài test khó nhất đối với khả năng lãnh đạo của ông Biden, đồng thời cũng là thách thức lớn nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của ông luôn
Nga và Trung Quốc đều "flex" sức mạnh quân sự
Các động thái quân sự của Nga và Trung Quốc thời gian gần đây khiến Mỹ phải lo "não nề". Trong tuần vừa qua thôi, Nga đã tăng cường triển khai binh lực và vũ khí với quy mô siêu to khổng lồ chưa từng có ở khu vực biên giới với Ukraine. Còn Trung Quốc thì bắt đầu tập trận bắn đạn thật ở vùng biển ngoài khơi phía Tây Nam Đài Loan. Cả vấn đề Đài Loan lẫn Ukraine đều là những "priority" hàng đầu trong chương trình nghị sự của Mỹ vì chúng liên quan trực tiếp đến lợi ích cốt lõi của Washington đó
Ngay cả khi hành động của Nga và Trung Quốc không dẫn đến một cuộc xung đột quân sự (và hầu hết các chuyên gia vẫn tin rằng điều này rất khó xảy ra), thì quy mô và cường độ các hoạt động quân sự này vẫn khiến Mỹ "đứng ngồi không yên" cả. Các quan chức của Mỹ và đồng minh không thể phủ nhận một sự thật là Moscow và Bắc Kinh đã tăng cường chia sẻ thông tin tình báo và gia tăng khả năng phối hợp cả về hành động lẫn chiến lược.
Ông William J. Burns, Giám đốc Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) cho biết: "Các hoạt động quân sự của Nga đã tăng đến mức có thể cung cấp cơ sở cho một cuộc tấn công quân sự hạn chế. Đó là điều mà Mỹ và đồng minh phải hết sức thận trọng"
Đối với Trung Quốc, Bản báo cáo Đánh giá mối Đe dọa Thường niên của cộng đồng tình báo Mỹ cho biết: "Trung Quốc đang cố gắng lợi dụng sự hoài nghi về cam kết của Mỹ đối với khu vực và mở rộng ảnh hưởng của họ". Báo cáo cảnh báo về các nỗ lực của Bắc Kinh nhằm đạt được "sự thay đổi địa chính trị quan trọng", trong đó có việc tăng cường các hoạt động hải quân và không quân ở châu Á để có được sự kiểm soát đối với các khu vực tranh chấp.
"Nhìn riêng lẻ thì những thách thức từ Nga và Trung Quốc chỉ chiếm một phần nhỏ trong vô vàn thách thức mà các Tổng thống Mỹ phải đối mặt. Nhưng nếu Moscow và Bắc Kinh hành động gắn kết và chặt chẽ hơn thì đây là một kịch bản mà Mỹ và các đồng minh đang thiếu chiến lược đối phó", chuyên gia Frederick Kempe tại Hội đồng Atlantic nhận định.
Thời báo Hoàn cầu đăng tải một bài xã luận có tiêu đề: "Quan hệ Nga-Trung trở nên sâu sắc hơn khi Mỹ và đồng minh chia rẽ", trong đó có đoạn viết: "Mối quan hệ song phương có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất ở Á-Âu là quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Nga-Trung trong kỷ nguyên mới"
Bài báo cũng gửi thông điệp cảnh báo đến Nhật Bản và Hàn Quốc, nhấn mạnh: "Trung Quốc và Nga hiểu rõ tầm quan trọng của quan hệ song phương... Thành thật mà nói, không quốc gia nào trong khu vực có thể đơn độc chống lại Trung Quốc hoặc Nga, chứ chưa nói đến việc chống lại sự hợp tác giữa hai cường quốc. Sẽ là thảm họa cho bất kỳ quốc gia nào có xu hướng đối đầu với Trung Quốc và Nga thông qua việc thành lập một liên minh với Mỹ".
Khi được hỏi về khả năng thành lập một liên minh quân sự chính thức với Trung Quốc vào tháng 10/2020, Tổng thống Nga Putin cho biết: "Về mặt lý thuyết thì điều này hoàn toàn có thể xảy ra"
Thách thức lớn đối với chính quyền Biden
Các hoạt động quân sự của Nga và Trung Quốc đã làm phức tạp chương trình nghị sự của Tổng thống Biden rồi. Trong tuần qua, chính quyền Biden đã sử dụng chiến lược "vừa đánh vừa xoa" để đối phó Nga, một mặt kêu gọi Moscow tổ chức một cuộc gặp thượng đỉnh, mặt khác tăng cường các biện pháp trừng phạt. Ngày 13/4 vừa qua, Tổng thống Biden đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Putin, báo hiệu rằng ông không muốn leo thang căng thẳng
Ngay sau đó, ngày 14/4, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã cùng với Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg lên án các hoạt động quân sự của Nga. Phản ứng mạnh mẽ nhất của Mỹ được thực hiện vào ngày 15/4 khi chính quyền Biden công bố các biện pháp trừng phạt kinh tế mới đối với 38 thực thể của Nga với cáo buộc can thiệp bầu cử và tấn công mạng, trục xuất 10 nhà ngoại giao Nga đồng thời cấm các tổ chức tài chính của Mỹ mua trái phiếu của chính phủ Nga.
Đối với Trung Quốc, ông Blinken cho biết chính quyền lo ngại về các hành động ngày càng quyết liệt của Bắc Kinh nhắm vào Đài Loan và cảnh báo việc sử dụng vũ lực tại Tây Thái Bình Dương. Ngày 13/4, Mỹ đã cử một phái đoàn gồm cựu thượng nghị sĩ Chris Dodd, các cựu thứ trưởng Bộ Ngoại giao Richard Armitage và James Steinberg đến thăm Đài Bắc.
Việc Nga-Trung đồng thời tạo ra những thách thức đối với Mỹ trong khoảng thời gian 100 ngày đầu Tổng thống Biden lên nắm quyền có lẽ nằm trong tính toán của cả Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Putin rồi đó. Cả Trung Quốc và Nga đều muốn tạo ra nhiều đòn bẩy hơn, đồng thời thiết lập những ranh giới về mặt chính trị và quân sự đối với Mỹ trước khi Tổng thống Biden hoàn tất chương trình nghị sự về chính sách đối ngoại và bổ nhiệm đầy đủ các vị trí chủ chốt trong chính quyền
Vấn đề Đài Loan và Ukraine đã làm phức tạp thêm kế hoạch của chính quyền Biden nhằm thực hiện các hành động một cách nhất quán, liền mạch, trong đó nhấn mạnh sự đổi mới của nước Mỹ là điều kiện tiên quyết để Washington phát huy vai trò lãnh đạo toàn cầu một cách hiệu quả.
Mục tiêu của Tổng thống Biden là dập tắt dịch bệnh Covid-19 bằng cách đẩy mạnh chương trình tiêm vaccine, khôi phục kinh tế và khả năng cạnh tranh thông qua việc triển khai các gói kích cầu kinh tế và chi tiêu cho cơ sở hạ tầng, khôi phục quan hệ với các nước đồng minh – điều đã được khẳng định trong cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Biden và Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide.
Bên cạnh đó, chính quyền Biden cũng phải đối mặt với một số thách thức chính sách đối ngoại khác, từ việc rút toàn bộ quân đội Mỹ khỏi Afghanistan đến nỗ lực khởi động lại các cuộc đàm phán hạt nhân với Iran.
Nguồn: soha.vn