Tưởng cỏ bình thường thôi nhưng hóa ra lại là "công cụ sinh học" xịn sò mà các nhà khoa học phải tấm tắc khen ngợi luôn á! Bảo vệ đất, giữ nước sạch, thậm chí còn xử lý được cả ô nhiễm dioxin nữa chứ
Đó chính là cỏ Vetiver, hay gọi thân mật là cỏ Hương Bài, Hương Lau. Loài này được mệnh danh là "Cỏ thần kỳ" giải quyết ô nhiễm đất, nghe đã thấy xịn rồi đúng không nàooo!
Cỏ Vetiver (Vetiveria zizanioides) quê ở vùng nhiệt đới Nam Á và giờ đã "đi muôn nơi" được trồng khắp thế giới rồi. Ở Việt Nam mình, loài cỏ này khá quen thuộc ở mấy tỉnh như Thái Bình (cũ), Nghệ An nha
Nhìn sơ qua thì Vetiver giống như bụi sả khổng lồ, thân lá mọc thẳng đứng, cao tận 3 mét luôn ý. Nhưng mà điểm đặc biệt nhất của cây này lại nằm ở bộ rễ đó các bạn ơi!
Theo nghiên cứu của team ThS. Cao Xuân Tài, PGS. TS. Trịnh Xuân Vũ, PGS. TS. Bùi Xuân An, ThS. Dương Thành Lam từ Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM, rễ Vetiver phát triển cực mạnh, có thể ăn sâu từ 3-5 mét xuống lòng đất luôn nè Hệ rễ dày đặc, chắc chắn như những chiếc "neo sinh học" giúp giữ chặt đất đá, ngăn xói mòn và chặn đứng sạt lở trên các sườn dốc.
Khác với mấy loại cỏ "bá đạo" khác, Vetiver không bò lan bằng thân ngầm đâu nha. Khi được trồng thành hàng sát nhau, các bụi cỏ tạo thành "hàng rào sinh học" xịn xò, có khả năng làm chậm dòng chảy mặt, giữ lại phù sa, tăng khả năng thấm nước và giảm đáng kể hiện tượng rửa trôi đất
Các chuyên gia cho biết sức chịu đựng của Vetiver "bá đạo" cực kỳ! Loài cây này có thể sống sót trong điều kiện hạn hán kéo dài nhiều tháng, chịu ngập tới 45 ngày, thích nghi với nhiệt độ từ âm 14 độ C đến 60 độ C (range siêu rộng luôn á!). Cỏ còn phát triển được trên đất phèn, đất mặn, đất nghèo dinh dưỡng và thậm chí ở những khu vực nhiễm kim loại nặng nữa đó
Nhờ khả năng thích nghi đỉnh cao, Vetiver được ứng dụng rộng rãi trong bảo vệ môi trường và cơ sở hạ tầng luôn!
Ở nhiều quốc gia, loài cỏ này được dùng để gia cố taluy đường giao thông, đường sắt, đê điều, bờ sông, kênh rạch và hồ chứa nước. Thay vì phải đổ bê tông tốn kém, nhiều nơi chọn Vetiver như một giải pháp sinh học tiết kiệm mà lại hiệu quả dài lâu nha
Các nghiên cứu cho thấy hàng rào Vetiver có thể làm giảm tốc độ dòng chảy, giữ lại lớp đất màu và hạn chế nguy cơ sạt lở trong mùa mưa lũ. Bộ rễ của cây có độ bền cơ học "khủng" luôn, được đánh giá có sức chịu kéo tương đương khoảng 1/6 thép thô (wow ).
Trong nông nghiệp, Vetiver còn giúp bảo vệ đất canh tác trên các vùng đồi dốc, giữ độ ẩm cho đất, giảm thất thoát phân bón và hóa chất nông nghiệp. Loài cây này được ứng dụng tại các cánh đồng lúa, vùng trồng mía, vườn cây ăn quả và nhiều mô hình nông - lâm kết hợp nữa đó!
Không chỉ vậy, Vetiver còn được xem là một "máy lọc sinh học" tự nhiên luôn á Bộ rễ phát triển mạnh tạo môi trường thuận lợi cho các vi sinh vật có lợi sinh sống, giúp phân hủy và hấp thụ nhiều chất ô nhiễm trong đất và nước.
Một trong những ứng dụng đỉnh nhất của Vetiver là khả năng hỗ trợ xử lý môi trường đó các bạn!
Các nghiên cứu cho thấy loài cỏ này có thể sinh trưởng trong môi trường chứa nhiều kim loại nặng như chì, thủy ngân, cadimi, crom hay asen. Nhờ đó, Vetiver được sử dụng để phục hồi các khu vực đất bị ô nhiễm bởi hoạt động công nghiệp, khai khoáng hoặc chất thải đô thị.
Ngoài ra, Vetiver còn được ứng dụng trong xử lý nước thải từ các khu công nghiệp, trang trại chăn nuôi, bãi rác và hệ thống thoát nước đô thị. Khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng dư thừa giúp hạn chế hiện tượng phú dưỡng và sự phát triển quá mức của tảo trong nguồn nước.
Các chuyên gia đánh giá đây là giải pháp thân thiện với môi trường, dễ triển khai trên diện rộng và có chi phí thấp hơn nhiều so với các công nghệ xử lý truyền thống. Xịn mà lại rẻ, còn gì bằng!
Đáng chú ý, các nhà khoa học Việt Nam còn ghi nhận Vetiver có tiềm năng trong việc giảm nhẹ ô nhiễm dioxin - một trong những hậu quả môi trường nghiêm trọng còn tồn tại sau chiến tranh.
Theo TS. Ngô Thị Thúy Hường, Phó Giám đốc Trung tâm Karst và Di sản địa chất thuộc Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, nhóm nghiên cứu đã bắt đầu khảo sát khả năng giảm thiểu dioxin của cỏ Vetiver từ năm 2014.
Kết quả bước đầu cho thấy loài cỏ này có khả năng hạn chế sự lan tỏa của dioxin từ vùng ô nhiễm ra khu vực xung quanh, góp phần giảm nhẹ tác động môi trường tại những nơi tồn lưu chất độc sau chiến tranh. Quá xịn luôn á!
Vetiver được đánh giá phù hợp cho mục tiêu này nhờ bộ rễ phát triển mạnh, có cấu trúc gồm nhiều rễ tơ nhỏ tạo điều kiện cho hệ vi sinh vật phát triển. Đây là yếu tố quan trọng giúp hấp thụ và phân hủy các chất ô nhiễm trong môi trường đất.
Nhận thấy tiềm năng của nghiên cứu, năm 2017, dự án tiếp tục nhận được khoản tài trợ 300.000 USD từ Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) để nghiên cứu sâu hơn về cơ chế giảm thiểu ô nhiễm dioxin của Vetiver nha!
Nguồn: soha.vn