Cô giáo Chu Thị Tú Liên hiện đang là Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Hoàng Văn Thụ, thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái. Chuẩn bị về hưu rồi mà cô Tú Liên lại "plot twist" chọn một hành trình hoàn toàn mới – lên tận đỉnh núi gieo mầm tri thức cho các em nhỏ vùng cao
Hơn hai năm nay, bà con bản Pang Cáng, xã Suối Giàng đã quen thuộc lắm rồi với hình ảnh "bà giáo Liên" diện nguyên set đồ truyền thống người Mông, lưng vác gùi (hay còn gọi là "lu cở"), tay cầm laptop lên lớp. Nằm giữa lưng chừng mây, ở độ cao gần 1400m (cao ngất á nha), mỗi tối thứ sáu, thứ bảy hằng tuần, lớp học của cô Liên lại sáng đèn lung linh. Tiếng đọc bài, tiếng giảng của thầy trò vang vọng cả vùng, nghe mà thấy ấm lòng
Lớp học của cô Tú Liên dạy tận ba thứ tiếng luôn nha: tiếng Anh, tiếng Mông và tiếng Việt. Không chỉ vậy, các em còn được học kỹ năng sống và tìm hiểu những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình nữa. Điểm đặc biệt nhất là lớp học này hoàn toàn miễn phí 100% đó!
Xã Suối Giàng, huyện Văn Chấn thuộc vùng 135 (tức là vùng đặc biệt khó khăn) với 98% dân số là người H-Mông.
Nghe câu chuyện về cô giáo Tú Liên, mình lập tức vượt hơn 200 cây số từ Hà Nội lên thôn Pang Cáng với hy vọng được gặp cô Liên và trải nghiệm lớp học. Từ thị xã Nghĩa Lộ đến lớp học khoảng 14km, toàn đèo dốc quanh co, uốn lượn (kiểu đi mà muốn… ngất luôn á). Phải cố lên trước 5 giờ chiều vì muộn hơn sẽ siêu nguy hiểm do không có đèn đường. Khó khăn thế mà con đường này đã trở thành "daily routine" của cô Liên suốt hai năm qua. Chưa gặp mặt nhưng với những lần xe mình ì ạch leo dốc, đã thầm khâm phục cô giáo này rồi
Tuy đường đi hiểm trở nhưng hai bên đường cảnh đẹp xỉu nha: những đồi chè xanh mướt uốn lượn trải dài khắp sườn đồi, ruộng bậc thang vào mùa nước đổ như gương soi trời, và giữa nền xanh ấy là cả đồi hoa đào nở rộ tô thắm sắc xuân… Chụp ảnh sống ảo cả ngày không chán
Trời chập tối, mình đến thôn Pang Cáng thì nhận được call của cô Liên, giọng nói bên kia máy nghe hào sảng vô cùng. Cô báo là vì đang Tết nên lớp học chuyển sang buổi sáng, sớm mai cô sẽ từ thị xã lên bản. Thế là mình nghỉ lại một đêm tại Suối Giàng thôi.
Lớp học gieo những "mầm xuân"
Cuối cùng cũng được gặp cô giáo Liên rồi, vừa kịp chào hỏi thì cô đã vội chuẩn bị cho giờ học. Gần 7 giờ sáng, những tia nắng đầu tiên vắt qua sườn núi, hòa vào làn sương thành từng vệt dài. Trong các thôn bản, những thanh âm rộn ràng của ngày Tết vang lên. Mình ngồi trước cửa lớp học cùng cô giáo Liên chờ các em học sinh tới lớp.
Con đường từ cổng thôn Pang Cáng đến lớp học dài khoảng 3 cây số, băng qua những đồi chè Shan Tuyết cổ thụ. Thấp thoáng trên đoạn dốc, mình đã thấy những đứa trẻ rủ nhau đi học, tíu tít nói chuyện râm ran ở từng nhà. Ngày Tết nên các em mặc trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu, đeo những vòng bạc nhỏ lấp lánh xinh xỉu. Trên tay các em cầm theo vở và cả cây sáo mèo (loại sáo truyền thống của người H-Mông). Mình tò mò hỏi vừa đi vừa thổi được không, thế là âm thanh "Xuân về trên bản Mông" vang lên, theo chân các em đến lớp. Chill phết!
Cô Liên đứng ở cổng nhà đón các em. Thay vì chào bằng tiếng Việt, học sinh của cô sẽ chào "hello teacher!" hoặc "good morning grandma!" – thói quen này cô Liên rèn cho các em từ những ngày đầu để các em có phản xạ dùng tiếng Anh tốt hơn. Smart move nha!
Lớp học gồm các em từ 9 đến 13 tuổi. Dù là ngày Tết nhưng nhận được thông báo mở lớp học, hầu hết các em đều tới đầy đủ. Cô giáo kết nối laptop vào màn hình lớn, tìm giáo án bài giảng hôm nay. Các em chia nhau trải chiếu, lấy bàn và đồ dùng học tập. Chỉ vài phút là lớp học đã ổn định. Như thường lệ, buổi học bắt đầu bằng màn múa hát khuấy động không khí. Các em nhảy múa trên nền nhạc Family Song, vừa vận động cơ thể vừa học tiếng Anh. Tiếng cười nói vang khắp một vùng luôn! "Bà giáo" Liên cùng trang phục người Mông như hòa vào với các em nhỏ. Giữa cô trò như không hề có khoảng cách, có lẽ đó là thứ giúp lớp học "bà Liên" đông đúc suốt những năm qua
Rồi cô giáo kiểm tra từ vựng đã học. Cô đọc nghĩa tiếng Việt và trò viết bằng tiếng Anh. Các em cặm cụi viết rồi thi nhau giơ bảng, mỗi lần check đáp án là một lần "bà ơi, đúng chưa ạ!". Cô giáo Liên không đưa ra ngay đáp án đúng mà gợi ý qua các hoạt động đã học để các em tự nhớ dần. Tri thức được gieo mầm qua những nét viết nguệch ngoạc đáng yêu như thế đấy
Từ nhân duyên đến tình yêu con trẻ
Tranh thủ lúc các em ôn bài, mình hỏi cô Liên về nhân duyên nào mà cô vượt đèo núi mở lớp học, cô kể: "Được tỉnh giao nhiệm vụ viết cuốn sách giáo dục văn hóa địa phương, cô lên mảnh đất này trải nghiệm và tìm tư liệu văn hóa của người Mông. Trong khi tìm hiểu văn hóa địa phương, cô tiếp xúc với các em và thấy các em đang thiếu thốn rất nhiều, các em luôn dè dặt, kỹ năng sống yếu kém. Đưa ra những phép tính nhỏ hay đọc mẩu truyện ngắn, nhiều em không làm được. Ngay cả chữ Mông, dù được học trên lớp nhưng về nhà các em cũng quên hết. Đặc biệt là nhiều yếu tố văn hóa đang bị bào mòn, mất đi giá trị ban đầu. Điều đó thôi thúc cô phải làm gì đó giúp các em."
"Thời gian đầu, lớp học chỉ có ba em là con của công nhân hợp tác xã thôi. Sau đó, cùng với sự vận động, tuyên truyền của Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ xã, có thời điểm lớp học lên tới 60 người luôn! Cô phải chia lớp học theo năng lực cho phù hợp. Lớp học có rất nhiều em ham học hỏi, trải nghiệm. Mỗi lần lớp học phải nghỉ, các em thường hỏi: Bà ơi hôm nay không học ạ, con không muốn ở nhà?" – nghe mà thấy xúc động quá đi
Qua lời kể của cô, mình biết thêm rằng trong lớp học của cô Liên, nhiều em hoàn cảnh cực kỳ khó khăn: có em bị bệnh máu trắng, em Thùy mà mình vừa gặp có bố đang phải chạy thận; một em đến lớp năm thì phải thay tủy sống. Cô Liên đang gửi ngân hàng tiết kiệm và kêu gọi các mạnh thường quân hỗ trợ cho các em, đã có đơn vị cam kết hỗ trợ em rồi. Vì thuộc vùng 135 nên các em trong lớp đa phần đều thuộc hộ nghèo
Mang đổi mới, sáng tạo đến bản làng
Cô giáo Tú Liên nổi tiếng trong tỉnh là một nhà giáo sáng tạo, đến Pang Cáng, cô tiếp tục dùng khả năng ấy để tạo niềm vui cho các em. Cô kể: "Cô phải thay đổi hình thức học liên tục để thu hút các em. Ngoài giờ trên lớp, cô tổ chức các hoạt động trải nghiệm giáo dục cho các em. Cô tổ chức cho các em thi đọc sách rồi thi kể chuyện, ai kể hay có thưởng. Rồi cô tổ chức thi rung chuông vàng, thi làm mèn mén, quà tết... Chơi mà học, học mà chơi, các em rất thích những hoạt động như thế. Biết các em rất thích chơi lego, cô vận động các nhà tài trợ tặng lego cho các em và tổ chức cuộc thi lắp ghép, xây căn nhà mơ ước. Qua những hoạt động đó, mình biết ước mơ của các em và biết cách khích lệ các em cố gắng học tập để thực hiện ước mơ của mình."
Nguồn: svvn.tienphong.vn