Từ 13 tuổi đã "phải lòng" Xẩm, Nguyễn Thị Huyền (sinh năm 2001) quyết tâm cống hiến hết mình để giữ gìn và lan tỏa tình yêu hát Xẩm đến cả người Việt lẫn bạn bè quốc tế
"Crush" Xẩm từ năm 13 tuổi nè!
Huyền kể lại, cô bắt đầu "bén duyên" với Xẩm từ năm 2014, lúc mới tròn 13 tuổi thôi. May mắn được sinh ra và lớn lên tại quê hương của cố nghệ nhân hát Xẩm Hà Thị Cầu - tỉnh Ninh Bình. Sau khi cụ Hà Thị Cầu mất được một năm, huyện Yên Mô (Ninh Bình) đã tổ chức các lớp học để gìn giữ và phát huy nghệ thuật hát Xẩm. Và đó cũng chính là lúc Huyền bắt đầu "rơi vào lưới tình" với loại hình nghệ thuật diễn xướng dân gian này.
Ban đầu, cô chỉ lên Youtube học hát để tham gia cuộc thi nhân ngày Nhà giáo Việt Nam 20 tháng 11 do nhà trường tổ chức. Nhưng rồi thầy cô đã cử cô đi học lớp hát Xẩm tại huyện Yên Mô với cô giáo Kim Ngân.
Trong suốt thời gian học, Huyền nhận được cả rổ lời khen từ thầy cô vì học siêu nhanh và có chất giọng ngọt lịm. Nhờ đó, cô đã có cơ hội "lên sân khấu" biểu diễn tại nhiều chương trình, sự kiện lớn nhỏ từ rất sớm luôn.
Năm 2016 là bước ngoặt quan trọng khi Nguyễn Thị Huyền được gặp thầy Đào Bạch Linh - học trò của cụ Hà Thị Cầu và may mắn được thầy "nhận vào hội". Thầy đã truyền cho cô tình yêu Xẩm "thấm vào từng tế bào" để cô thực sự nghiêm túc theo đuổi và hiểu sâu hơn những ý nghĩa sâu xa trong từng câu hát. Đã hơn 10 năm rồi đó, Xẩm đã đồng hành cùng cô suốt hành trình trưởng thành và giúp cô nhận ra sứ mệnh "thắp lửa" và "giữ lửa" cho nét đẹp văn hóa dân gian của dân tộc
Hành trình "phủ sóng" tình yêu Xẩm
Trong khoảng thời gian dài gắn bó với Xẩm, Huyền cùng team tại Câu lạc bộ Xẩm 48h đã "ẵm" giải Ba liên hoan Xẩm toàn quốc năm 2019, giải Nhì liên hoan Xẩm toàn quốc năm 2021. Cô cũng đã tổ chức thành công hơn 100 chương trình, sự kiện tại Hà Nội cho cả khán giả trong nước và du khách quốc tế nữa đó!
Năm 2022, Huyền làm cố vấn chuyên môn cho chương trình "Thanh âm Đất Việt" do khoa Văn, trường Đại học Xã hội và Nhân văn tổ chức. Không dừng lại ở đó, trong 2 năm liên tiếp 2022 và 2023, cô tham gia với vai trò Nghệ sỹ trong chương trình "Liên hoan thiết kế và sáng tạo Việt Nam" (sự kiện thường niên do Đại học RMIT Việt Nam, UNESCO, Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam (VICAS) cùng các đối tác trong lĩnh vực sáng tạo tổ chức).
Tuy nhiên, việc tổ chức các buổi diễn Xẩm không hề "ez" tí nào vì nhiều khán giả vẫn "chưa thấy cần". Huyền chia sẻ: "Việc tìm kiếm khách hàng - khán giả là việc mình cảm thấy khó nhất luôn. Vì vậy nên cách xây dựng chương trình làm sao cho cuốn hút, sáng tạo, hợp với khán giả hiện đại mà không mất đi bản sắc vốn có cũng là một câu hỏi lớn mà đội ngũ làm chương trình phải bỏ nhiều suy tư lắm "
Nhưng sau rất nhiều nỗ lực từ tình yêu "vô bờ bến" dành cho Xẩm của Huyền và các anh chị trong nhóm, cô đã đồng tổ chức được rất nhiều chương trình tại Trung tâm xúc tiến Quảng bá di sản phi vật thể Việt Nam (VICH), đồng thời nhận được nhiều sự cổ vũ, yêu thích từ khán giả. Cô trải lòng: "Cảm xúc trong mình mỗi lần được đón tiếp khán giả, được ngồi trên sân khấu để chia sẻ khá phức tạp - vui có, hồi hộp có, và tiếp đó là mong muốn được ngồi trên sân khấu chia sẻ về Xẩm nhiều hơn, mong muốn tổ chức nhiều chương trình hay và ý nghĩa hơn cho khán giả nữa "
Trò chuyện với phóng viên, cô chia sẻ về chương trình để lại ấn tượng "sâu đậm" nhất - đó là cơ hội được phối hợp tổ chức chương trình nghệ thuật trong khuôn khổ Lễ kỷ niệm 77 năm Quốc khánh Việt Nam (2/9/1945-2/9/2022) tại Bandar Seri Begawan, Brunei Darussalam. Lúc đó, Nguyễn Thị Huyền đang là Chuyên viên Văn phòng Trung tâm xúc tiến quảng bá di sản văn hóa phi vật thể Việt Nam (VICH), Thư ký Ban tổ chức. Tham gia chương trình lần này, cô chịu trách nhiệm phối hợp, hỗ trợ quá trình tập luyện của nghệ sỹ, làm việc với các tổ chức và phối hợp nội dung.
Cô nhớ lại: "Mình còn nhớ rõ, năm đó Covid vừa mới hết, nhưng việc thực hiện an toàn y tế vẫn phải đặt lên hàng đầu. Các anh chị em nghệ sĩ tranh thủ sáng đi làm, tối về toàn tâm toàn ý dành cho việc tập. Quá trình tập diễn ra liên tục trong 1 tháng. Trước ngày chuẩn bị sang Brunei, việc khớp nhạc, diễn tập trên sân khấu phải tới 2-3 giờ sáng mới xong. Mình thực sự xúc động khi chứng kiến chị giám đốc của Trung tâm VICH đang mang thai nhưng vẫn cố gắng thức và tập luyện cùng các anh chị nghệ sĩ tới sáng "
Nhìn lại hành trình đã qua, nhìn lại những ngày luyện tập tới 12-16 tiếng một ngày để chuẩn bị cho tiết mục "max chỉn chu" diễn tại Brunei, cô cùng mọi người vẫn luôn cảm thấy tràn đầy hạnh phúc và phấn khích khi được mang bộ môn nghệ thuật truyền thống của dân tộc ra trường quốc tế
Làm sao để GenZ "quay xe" về với âm nhạc xưa?
Tâm huyết của Huyền là làm thế nào để giới trẻ được tiếp cận với Xẩm nhiều hơn để từ đó hạt giống tình yêu đối với Xẩm được "nảy mầm". Câu hỏi này càng "đau đầu" hơn trong bối cảnh các dòng nhạc hiện đại đang rất hot và được nhiều bạn trẻ "mê mệt", khiến cô và rất nhiều anh chị nghệ sĩ khác càng trăn trở
Để biến mong muốn cổ vũ người trẻ tìm về thứ âm nhạc xưa thành hiện thực, cô cho rằng, chúng ta nên đưa Xẩm hay các loại hình nghệ thuật dân gian khác vào đời sống thực tế, từ các tiết học về âm nhạc, ngoại khóa cho các bạn nhỏ ngay từ khi còn trên ghế nhà trường để các bạn hiểu hơn và "nảy sinh chemistry" ngay từ lúc đó.
Với các thế hệ lớn hơn, cô tin rằng việc kết hợp giai điệu truyền thống vào nhạc hiện đại mà vẫn giữ được nét cổ của Xẩm sẽ khiến người trẻ "thích mê". "Mình nghĩ chúng ta nên chọn lựa các bài hát Xẩm có câu từ dễ hiểu, ý nghĩa gắn liền với cuộc sống hiện tại, vui tươi, hợp với người trẻ và cố gắng đưa chúng gần hơn đến người trẻ trong các hoạt động thường nhật. Bên cạnh đó, việc tổ chức nhiều show diễn văn hóa nghệ thuật dân gian tại Hà Nội cũng như các tỉnh thành khác cũng là một ý tưởng hay để các bạn có nhiều cơ hội được tìm hiểu và giao lưu", Huyền chia sẻ thêm.
Đặc biệt, nhờ vào sự phát triển "bùng nổ" của các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok, theo Huyền, các hoạt động khuyến khích đăng tải video trên các trang mạng xã hội này sẽ có nhiều hiệu quả "xịn xò" trong việc quảng bá các loại hình nghệ thuật dân gian
Nguồn: svvn.tienphong.vn