Tuy cùng là xe 4 bánh xịn sò với đủ thứ công nghệ nhồi nhét, nhưng xe xăng và xe điện khác nhau nhiều lắm đó! Nếu không quen với cách vận hành mới, bạn sẽ gặp khá nhiều tình huống "awkward" khi chuyển từ xăng sang điện đấy
Động cơ và hộp số: Hai thế giới song song
Xe xăng/dầu truyền thống dùng động cơ đốt trong với cấu trúc siêu phức tạp - đầy xy-lanh, piston... phải đốt nhiên liệu mới tạo ra sức kéo. Nhưng mà hiệu suất chỉ khoảng 35% thôi, tức là lãng phí nhiều lắm
Còn xe điện thì ez game hơn nhiều! Mô-tơ điện cấu trúc đơn giản, chuyển điện thành năng lượng trực tiếp luôn, hiệu suất lên tới 90% - gấp đôi ba xe xăng nha!
Hộp số cũng khác xa luôn. Xe xăng phải có nhiều cấp số để tối ưu vòng tua, muốn tăng tốc phải giữ vòng tua cao, chuyển số liên tục. Còn xe điện? Chỉ cần hộp số 1 cấp là đủ rồi (xe thể thao mới cần 2 cấp). Vì sao ư? Vì mô-tơ điện cho sức kéo đều tăm tắp ở mọi dải vòng tua, không cần phụ thuộc vào tỷ số truyền gì cả
Điểm mạnh nhất của xe điện là ngay từ vòng tua đầu tiên đã có sức kéo cực khủng rồi! Thế nên khi tăng-giảm tốc, xe chỉ vụt lên hoặc dừng lại mượt mà, không giật cục khựng cục như xe xăng. Mà chính vì mô-men xoắn quá lớn ngay từ đầu nên mô-tơ điện không hợp với hộp số đa cấp đâu - dễ hỏng lắm!
Học lại cách lái từ đầu nha!
Xe điện có 2 tính năng "lạ lùng" mà bạn phải làm quen: lái một bàn đạp (one-pedal driving) và phanh tái sinh năng lượng. Cả hai đều có thể tùy chỉnh trong menu cài đặt trên màn hình xe nha.
Nếu đã quen xe xăng số tự động, lần đầu lái xe điện bạn sẽ shock khi xe tự giảm tốc nhanh dù không chạm phanh Đó là chế độ lái một bàn đạp - chỉ cần nhả ga là xe tự phanh cho đến khi dừng hẳn luôn, không cần đạp phanh!
Nguyên lý là khi bạn buông ga, mô-tơ điện đảo chiều, từ "tiêu thụ điện" sang "sản xuất điện" để nạp pin - gọi là phanh tái sinh. Từ trường ngược này làm xe giảm tốc, dừng hẳn, hoặc thậm chí lùi được luôn.
Lần đầu lái xe điện, hầu như ai cũng bị xe giật cục khi vừa nhấc chân khỏi ga Phải mất thời gian mới quen được. Cả hãng xe lẫn người dùng đều phải thay đổi tư duy thôi, vì không thể áp dụng kinh nghiệm xe xăng vào xe điện được!
Các chế độ lái trong xe điện thay đổi tỷ lệ % hành trình bàn đạp ga tương ứng với đường cong mô-men xoắn của mô-tơ. Ví dụ: cài phanh tái sinh mức cao thì chỉ cần nhấc chân một tí là xe đã phanh rồi. Mỗi hãng xe lại chỉnh khác nhau, nên cùng tên gọi nhưng cảm giác lái mỗi xe một kiểu luôn
Mỗi xe điện một vẻ
Khi so sánh xe điện, chú ý đến cảm giác thoải mái của góc đặt chân khi điều khiển ga - phải tự nhiên, biết nhấn bao nhiêu để tăng tốc, nhả bao nhiêu để giảm tốc, khi nào phanh tái sinh kích hoạt... Mỗi xe điện khác nhau, đặc biệt xe có nhiều mô-tơ (từ 2 trở lên) và công suất lớn.
Xe điện vẫn có hệ thống phanh thông thường như xe xăng đấy! Vì 2 lý do: một là để phanh kết hợp cho an toàn, hai là vì đôi khi phanh tái sinh... không dùng được
Điều này rõ nhất khi xe đã nạp đầy pin - không thể nhận thêm điện nữa. Lúc này phanh tái sinh yếu ớt hoặc gần như không có. Với ai đang quen dùng phanh tái sinh thì bất ngờ này rất nguy hiểm! Nhiều hãng đã nhận ra và cho xe tự kích hoạt phanh thường để bù trừ.
Vấn đề phanh tái sinh còn nghiêm trọng hơn ở vùng lạnh. Nên kiểm tra xem xe mình có hệ thống phanh kết hợp không nhé!
Khi lái xe điện trên tuyết, cách xe giảm tốc đều đặn khi nhấc chân khỏi ga giúp xe dễ xử lý hơn. Nhưng cài phanh tái sinh quá cao có thể gây phiền khi máy tính xe phát hiện bạn vừa nhấc ga vừa đánh vô-lăng nhiều quá - lúc này các hệ thống an toàn sẽ can thiệp để cân bằng xe.
Chỉnh xe điện cho giống xe xăng hơn
Vì nặng hơn xe xăng, xe điện có thể mất ổn định khi phanh tái sinh mức cao tạo ra sự dịch chuyển khối lượng đột ngột về phía trước lúc buông ga. Nhưng may mà xe điện có trọng tâm thấp (pin để dưới sàn) nên phần nào chống lại hiện tượng "chúi mũi" đầu xe. Tuy nhiên, vấn đề khối lượng và vị trí pin vẫn tạo ra thách thức mới cho các kỹ sư phải giải quyết
Chuyển đổi nhấn-nhả ga quá nhanh không chỉ ảnh hưởng hệ thống treo mà còn gây hiệu ứng phụ ở các bộ phận truyền động khác. Trong xe điện, dao động rõ ràng hơn vì bánh xe nối trực tiếp với trục dẫn động. Sức kéo lớn của mô-tơ có thể vặn xoắn trục động cơ, trục bánh răng và trục bánh xe. Xe xăng có bộ giảm chấn để chống rung, còn xe điện phải điều chỉnh phản ứng hệ truyền động cho mượt.
Kỹ sư thường test bằng cách cho xe dừng bất chợt trên dốc rồi xuất phát lại ngay. Độ dốc làm tăng mô-men xoắn cần thiết, và việc yêu cầu sức kéo lớn đột ngột có thể gây rung động nghiêm trọng. Nếu xe vẫn êm ái trong trường hợp này = bộ điều khiển chỉnh tốt rồi. Còn không thì hộp số sẽ xóc và rung. Qua gờ giảm tốc cũng có thể gây chấn động nếu hệ thống giảm xóc không tốt. Thế nên làm xe điện vừa phấn khích vừa không khó chịu là cả một nghệ thuật đấy!
Nguồn: carpassion.vn