Đúng là thời buổi nào cũng có người lợi dụng tình hình khan hiếm vắc-xin để kiếm chác nhỉ! Chuyện này không mới đâu các bạn ơi
3 giờ sáng ngày 31/8/1959 tại Montréal, Canada: Một nhóm cướp bịt mặt có vũ trang xông vào Viện Vi sinh vật học thành phố. Họ dùng súng đe dọa ông Arpolis Beland, bác bảo vệ gác đêm lúc đó đã 54 tuổi rồi
Drama bắt đầu khi một tên cướp định xé chiếc áo choàng trắng để trói ông Beland, nhưng... cái áo dai quá xé không nổi Tên khác rút thắt lưng ra nhưng lại quá ngắn không xài được.
Lúc này ông Beland cố gắng van xin: "Đây đâu phải ngân hàng đâu các anh ơi, phòng thí nghiệm sinh học có tiền đâu mà lấy!"
"Đừng lo, chúng tôi biết mình cần gì", một tên cướp trả lời. "Giờ ông chỉ cho tôi khoa nghiên cứu linh trưởng ở đâu đi!"
Bị đe dọa bằng súng, ông Beland buộc phải dẫn họ đến. Ở đó có một cái lồng sắt to đùng nhốt động vật thí nghiệm. Và đoán xem họ làm gì? Họ đẩy ông Beland vào chung với hơn 500 con khỉ đang kêu la om sòm luôn
Mất hơn một tiếng đồng hồ ông mới thoát được ra khỏi lồng khỉ, nhưng khi ra ngoài thì bọn cướp đã biến mất cùng 75.000 lọ vắc-xin bại liệt rồi
Vấn đề là lúc này bên ngoài, dịch bại liệt đang hoành hành khủng khiếp. Lô vắc-xin bị mất chính là lô DUY NHẤT mà cả tỉnh Québec có được sau hàng tuần chờ đợi. Nếu không tìm lại kịp, hàng ngàn đứa trẻ sẽ bị nhiễm bệnh, 5% trong số đó sẽ chết hoặc bị bại liệt suốt đời luôn các bạn ơi
Plot twist: Bọn cướp toàn dùng thuật ngữ y tế
Đó là mùa hè 1959, Canada đang bước vào đợt bùng phát cuối cùng của đại dịch bại liệt. Ở Québec, số ca bệnh đang đạt đỉnh điểm. Báo chí liên tục đưa tin như tường thuật thế chiến vậy. Hơn 1000 ca nhiễm và 88 người tử vong đã được ghi nhận.
Các nhà chức trách vừa phải cảnh báo mức độ nghiêm trọng của dịch bệnh, vừa phải khẩn cầu người dân giữ bình tĩnh.
Nhiễm bại liệt có tỷ lệ tử vong và tê liệt vĩnh viễn khoảng 5%. Trẻ em là đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất, nên các phụ huynh bắt đầu hoảng loạn. Các bố mẹ ở Montréal ùa đến phòng khám hỏi về vắc-xin.
Hàng trăm người xếp hàng dài ngoằng ngoèo trên vỉa hè. Có khi họ sẵn sàng đợi cả giờ dưới mưa chỉ để ghi danh tiêm chủng cho con
Cuối thập niên 50, Canada chỉ có đúng 2 phòng thí nghiệm sản xuất vắc-xin trên toàn quốc. Phần lớn do Connaught Labs ở Đại học Toronto đảm nhận. Điều này gây áp lực khủng khiếp lên nguồn cung cho Québec. Giống phần còn lại của Bắc Mỹ, sớm muộn thành phố cũng phải đối mặt với tình trạng thiếu vắc-xin trầm trọng.
Đến tháng 8, khi nguồn cung ở Montréal cạn kiệt, các phòng khám phải đóng cửa trong tuyệt vọng. Hàng dài người xếp hàng giải tán, trở về nhà nơm nớp chờ tin tức mới
Vì vậy, khi Connaught Labs hứa gửi cho Montréal một lô vắc-xin khổng lồ cuối tháng, cả thành phố vỡ òa! Lô hàng này không chỉ đủ cho Montréal mà còn dư phân phối ra cả vùng ngoại ô Québec.
Nhưng trời ơi, sự cố phút chót đã phá tan tất cả. Vụ trộm đêm 31/8 khiến 75.000 lọ vắc-xin bốc hơi. Hôm sau, cơ quan y tế thành phố tuyên bố ngừng tiêm chủng vì hết sạch vắc-xin luôn
Báo địa phương mô tả cảnh tượng đau lòng: những bà mẹ đến trung tâm y tế rồi phải quay về trong tuyệt vọng.
Tại sở cảnh sát, một nhóm điều tra đặc biệt được thành lập. Họ bắt đầu phỏng vấn lính gác đêm. Ông nói thủ phạm che mặt nên không nhận ra được. Manh mối duy nhất là cuộc nói chuyện giữa chúng mà ông nghe lén được.
Những tên trộm dùng rất nhiều thuật ngữ y tế, khiến hướng điều tra được mở ra. Cảnh sát đoán chúng có thể là người trong ngành y. Và ngay hôm sau, họ bắt được một nghi phạm là sinh viên y khoa và thu giữ một số lọ vắc-xin đang bán chui trong hiệu thuốc ở thị trấn Pont-Viau. Các lọ này trùng số seri với lô hàng bị mất!
Tuy nhiên, thẩm vấn sinh viên y khoa và chủ hiệu thuốc không đi đến đâu. Vài ngày sau, đầu mối cạn kiệt và vụ án rơi vào bế tắc. Dịch bại liệt vẫn hoành hành, có thêm 36 bệnh nhân nhập viện và vắc-xin thì vẫn... hết
Thu hồi vắc-xin quan trọng hơn bắt thủ phạm
Nói về bọn cướp, sau khi nhốt ông gác vào chuồng khỉ, chúng tản ra tìm thấy 25 thùng trong kho lạnh. Những thùng đóng dấu Connaught Labs xác nhận đó chính là vắc-xin bại liệt chúng cần.
Một tên quay lại chuồng khỉ đòi chìa khóa xe của ông bảo vệ. Những tên khác chuyển 25 thùng ra xe và chuồn về một tòa chung cư bỏ trống đã thuê trước.
Kiểm kê chiến lợi phẩm: 25 thùng chứa 75.000 lọ vắc-xin, mỗi lọ trị giá 1,5 đô la Canada. Tổng cộng 50.000 đô Canada, tương đương gần nửa triệu USD bây giờ đó!
Để bảo quản vắc-xin, bọn trộm mang về một cái tủ lạnh. Nhưng... cái tủ quá nhỏ Chúng cố nhồi nhét vắc-xin vào các ngăn đã dọn sạch, chỉ trừ một ngăn vẫn để bia (ưu tiên bia trước nha mn ). Số còn lại bị vứt lăn lóc dưới sàn nhà. Không có tủ lạnh, chúng sẽ hỏng sau 48 tiếng đồng hồ.
Một tên trộm mang 299 liều ra Pont-Viau bán cho chủ hiệu thuốc. Chúng bán đắt hơn giá thị trường nhưng vẫn thu về 500 đô. Sau đó, chủ hiệu thuốc bị cảnh sát bắt.
Bọn trộm không ngờ cảnh sát Montréal hành động nhanh vậy. Chúng quyết định lặn mất một thời gian. Trong khi đó, những hộp vắc-xin vẫn nằm lăn lóc trên sàn chung cư bỏ trống, không được bảo quản lạnh
Tại sở cảnh sát, các điều tra viên nhận ra việc thu hồi vắc-xin để tiêm cho dân quan trọng hơn nhiều so với bắt thủ phạm. Nếu không thu hồi kịp, cả lô sẽ hỏng và đi tong.
Cảnh sát bắt đầu phát các thông điệp "dàn xếp" để làm êm vụ án nếu kẻ trộm đầu thú hoặc tự giao nộp vắc-xin. Và kế hoạch này... thành công! Chẳng bao lâu sau, đường dây nóng của sở cảnh sát nhận được cuộc gọi.
Phía đầu dây bên kia, một người đàn ông báo nhìn thấy chiếc xe khả nghi đậu trên phố Hubert ở East End. Xe vô chủ và chất đầy thùng hàng có nhãn "Phòng thí nghiệm Connaught".
Cảnh sát nhanh chóng đến hiện trường và thu hồi toàn bộ lô vắc-xin! Nhưng đáng tiếc sở y tế mất tới 2 tháng để kiểm tra chất lượng. Cuối cùng vào tháng 10, người dân ở Montréal và Québec mới được tiêm chủng
Tên trộm cuối cùng được... trắng án
Lần theo dấu vết cuộc điện thoại và thẩm vấn chủ hiệu thuốc, cảnh sát phát hiện người bán 229 liều vắc-xin và người gọi điện báo về lô vắc-xin trên đường Hubert là cùng một người!
Chính hắn cũng là người thuê căn chung cư trống cất vắc-xin. Người quản lý tòa nhà xác nhận đó là kẻ trung niên tầm 40 tuổi với mái tóc đen. Hắn thuê phòng và trả tiền trước 1 tuần.
Nghi phạm là Jean Paul Robinson, nhân viên y tế mới được thuê tại Montréal làm nhiệm vụ vận chuyển vắc-xin giao cho các phòng khám. Robinson cũng phù hợp với nhận dạng của người bảo vệ vì hắn biết thuật ngữ y tế.
Khi cảnh sát tìm đến nhà, gia đình xác nhận Robinson mất tích 2 ngày, đúng thời điểm vụ trộm xảy ra. Nhưng người thân nói có thể hắn bị băng đảng thanh trừng
Dù vậy, chỉ mất vài ngày cảnh sát tìm thấy Robinson trốn trong nhà kho ngoại ô mặc dù hắn đã cải trang, đổi màu da, đeo kính và để ria mép.
Sau khi bị bắt, Robinson phủ nhận cáo trạng. Hắn nói mình chỉ cải trang để tránh băng đảng truy lùng. Nhưng bằng chứng tiếp tục chống lại hắn - một tên cướp thứ hai bị bắt và khai Robinson là chủ mưu!
Nhưng Robinson vẫn chối. Hắn kể mình chỉ tham gia vụ cướp sau khi biết âm mưu trộm vắc-xin từ một người tên Bob. Bob rủ Robinson tham gia nếu không sẽ giết hắn. Vì vậy Robinson bất đắc dĩ tham gia với mục đích cuối cùng là... nẫng tay trên của Bob và trả lại vắc-xin cho thành phố như người hùng
Robinson nói địa điểm căn chung cư trống cho Bob, chính hắn cũng là người mang vắc-xin đi bán ở Pont-Viau. Và tất nhiên, Robinson nhận mình có công giúp cảnh sát thuyết phục Bob trả lại lô vắc-xin trên phố Hubert.
Lời khai này hợp lý đến mức thẩm phán khó bác bỏ. Bằng chứng duy nhất buộc tội Robinson chỉ là lời khai của kẻ đồng phạm. Nhưng cuối cùng, kẻ này lại phản cung và nói trước đó khai man
Tên trộm thứ ba biến mất vĩnh viễn mà cảnh sát không tìm thấy. Vì vậy họ không thể xác nhận người tên Bob có thật hay chỉ là do Robinson bịa ra.
Cuối cùng, thẩm phán phán quyết mặc dù câu chuyện của Robinson "kỳ lạ và hơi xa vời", nhưng dựa trên nguyên tắc suy luận vô tội, không có bằng chứng buộc tội nổi nên Robinson được tuyên... trắng án!
Ngay sau đó, công chúng phản đối dữ dội kết quả điều tra. Một tờ báo địa phương suy đoán cảnh sát chỉ đang cố đạt thỏa thuận ngầm với Robinson. Họ nói vụ án này chưa từng có tiền lệ trong lịch sử tư pháp Canada.
Đó là bài học cho chiến dịch tiêm chủng COVID-19
Hậu quả của vụ trộm vắc-xin 1959 không được đo lường chính xác. Không biết trong 2 tháng lô vắc-xin biến mất, có bao nhiêu người ở Montréal và Québec nhiễm bệnh hoặc chết vì không được tiêm.
Nhưng theo Paula Larsson, nghiên cứu sinh tiến sĩ từ Trung tâm Lịch sử Khoa học, Y học và Công nghệ, Đại học Oxford, sự cố này mãi là bài học cho các chiến dịch tiêm phòng sau này, bao gồm cả COVID-19.
"Khi hàng triệu người trên thế giới nóng lòng chờ đợi phân phối vắc-xin COVID-19, câu chuyện này cảnh báo về hậu quả có thể xảy ra của các chương trình tiêm chủng thiếu tổ chức và kế hoạch kém", Larsson cho biết.
Trong đại dịch COVID-19, đảm bảo nguồn cung vắc-xin là nhiệm vụ quan trọng mọi quốc gia cần thực hiện. Vì khan hiếm vắc-xin đồng nghĩa với rất nhiều vấn đề có thể nảy sinh. Tình trạng này có thể kéo dài chiến dịch tiêm chủng, tạo điều kiện cho dịch bệnh tiếp tục lây lan, thậm chí đột biến để kháng lại những mũi tiêm
Nguồn: soha.vn