Dạo gần đây, chuyện về những "học sinh vàng" ngày xưa giờ đang gặp khủng hoảng được bàn tán sôi nổi lắm luôn. Thực ra đây không phải là chuyện riêng của Việt Nam mình đâu, mà toàn thế giới cũng đang gặp vấn đề tương tự nè!
TS Nguyễn Tùng Lâm - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lí - Giáo dục Việt Nam có chia sẻ một điều rất thấm: Chúng ta đang nhầm lẫn giữa hai khái niệm hoàn toàn khác nhau - "Người có điểm thi cao" và "Người tài năng".
Khi điểm số trở thành thần tượng sai lầm
Thủ khoa về bản chất là người đạt điểm cao nhất nhờ trí nhớ tốt, chăm chỉ và kỹ năng làm bài xuất sắc thôi. Điều đó đáng khen lắm, nhưng chỉ là bước khởi đầu mà thôi! Một người thực sự giỏi là người phải giải quyết được những vấn đề thực tế của xã hội chứ nhé.
Lấy ví dụ như Đường lên đỉnh Olympia chẳng hạn - chương trình này có hay, nhưng bản chất vẫn là một game show kiến thức để khích lệ tinh thần học tập thôi. Khác với Mỹ (nơi học sinh tự nguyện thi dựa trên sở thích), mình hay có xu hướng lập đội tuyển, luyện "gà chiến" để thi. Cách này dễ tạo ra ảo tưởng về năng lực thực sự lắm đó!
Vậy tài năng là gì? Theo TS Lâm thì nó phải có đủ 2 yếu tố:
• Phù hợp với tố chất bản thân: Bạn có thế mạnh gì và môi trường hiện tại có giúp bạn phát huy được không?
• Khả năng ứng biến: Biết vận dụng những gì mình có để hiện thực hóa ý tưởng, tạo ra sáng tạo mới.
Có một thực tế đau lòng là nhiều người có bằng Cử nhân, Thạc sĩ, Tiến sĩ nhưng xin việc đâu cũng khó, thậm chí phải chạy xe ôm vì thiếu kỹ năng thực tế Đó là bi kịch của việc chọn nhầm nghề, nhầm môi trường, hoặc chỉ chạy theo bằng cấp mà quên mất câu hỏi cốt lõi: "Sức mạnh thực sự của mình nằm ở đâu?".
Bố mẹ ơi, giảm kỳ vọng, tăng đồng hành đi ạ!
Nhiều bạn trẻ tâm sự áp lực lớn nhất đến từ sự kỳ vọng của cha mẹ. Bố mẹ nào cũng thương con, càng gia đình bình thường càng mong con xuất sắc để đổi đời. Nhưng đừng biến tình thương thành áp lực độc hại nhé!
TS Lâm khuyên các bậc phụ huynh: Hãy giảm kỳ vọng, tăng kỳ công, đồng hành cùng con!
"Kỳ công" ở đây là sự quan sát, thấu hiểu và đồng hành. Đừng thần thánh hóa khi con biết đọc sớm - đó có thể chỉ là khả năng ghi nhớ tốt thôi. Đừng thấy con nhà người ta 7 tuổi đạt huy chương vàng Piano mà về ép con mình phải như vậy. Mỗi đứa trẻ có một lộ trình riêng mà!
Nhớ chuyện Edison không? Ổng từng bị đuổi học vì bị cho là "ngớ ngẩn", nhưng mẹ ông đã kiên trì dạy dỗ vì bà hiểu con mình. Cha mẹ cần tỉnh táo để không vô tình làm con mình thui chột bằng áp lực không thực tế nha.
Không ai phải "xuất sắc" suốt đời đâu!
Câu hỏi hay ấy: "Chẳng lẽ cả đời phải giữ sự xuất sắc hay sao?". Câu trả lời là: KHÔNGGGG!
Cuộc sống có lúc lên, lúc xuống là chuyện bình thường mà. Sự xuất sắc là kết quả của quá trình lao động bền bỉ, chứ không phải trạng thái vĩnh cửu. Ngay cả các nhà khoa học đỉnh cao cũng phải thất bại hàng nghìn lần mới có một lần đúng cơ mà.
Gen Z ơi, đừng bị ám ảnh bởi sự hoàn hảo! Thất bại thì coi đó là chuyện thường ngày rồi tìm con đường khác. Đừng để sự dằn vặt tiêu tốn năng lượng tích cực của mình nhé!
Trong thời đại AI bùng nổ như bây giờ, kiến thức tra cứu đâu cũng có. Xã hội cần không phải "bộ nhớ di động" mà là khả năng tư duy, phản biện và sự liên ngành. Một người giỏi Toán, Tin giờ phải biết thêm Kinh tế, Logistics... để giải quyết bài toán tổng thể. Nhớ câu: "Ba ông thợ da bằng một Gia Cát Lượng" - đừng đi một mình, hãy hợp tác và tận dụng sức mạnh tập thể!
Đích đến thực sự: Hạnh phúc!
Xã hội có người giỏi đi nhanh, người chưa giỏi đi chậm, "cần cù bù thông minh" mà. Nhưng dù ở vị trí nào, con người khác con vật ở chỗ chúng ta có nhu cầu được tôn trọng và cống hiến.
Đừng hiểu nhầm cống hiến là phải làm chuyện vĩ mô, long trời lở đất. Nếu bạn không phải vĩ nhân thì hãy tạo giá trị cho gia đình mình: là người con hiếu thảo, người cha/mẹ trách nhiệm, biết quan tâm giúp đỡ người thân. Đó cũng là sự xuất sắc đáng trân trọng! Đừng sống ích kỷ, chỉ biết hưởng thụ sự hy sinh của bố mẹ nha.
3 trụ cột để sống chill và ý nghĩa:
Trí sáng - Tâm an - Thân khỏe
• Trí Sáng: Luôn học hỏi để làm việc thông minh, hiệu quả
• Tâm An: Giảm bớt dục vọng thấp hèn, tham sân si không cần thiết. Đừng chỉ chăm chăm kiếm tiền bằng mọi giá hay thỏa mãn những nhu cầu tầm thường
• Thân khỏe: Sức khỏe là tài nguyên vô giá! Đừng thức đêm lướt mạng rồi ngủ nướng. Tôn trọng nhịp sinh học cơ thể, ăn uống khoa học. Không có sức khỏe thì mọi giấc mơ đều vô nghĩa!
Cuối cùng, nhớ rằng điểm số cao, trường chuyên hay lớp chọn chỉ là hành trang nhỏ bé trong chuyến đi dài thôi. Cuộc đời mới là ngôi trường lớn nhất, và ở đó, bài thi quan trọng nhất không được chấm bằng thang điểm 10, mà được đo bằng việc bạn có tìm thấy hạnh phúc và tạo ra giá trị cho đời mình không.
Đừng để danh xưng "xuất chúng" ngày xưa thành sợi dây trói buộc hôm nay. Dù bạn là ai - một ngôi sao sáng hay người bình thường tĩnh lặng - chỉ cần sống trọn vẹn với "Trí sáng, Tâm an, Thân khỏe", bạn đã là phiên bản hoàn hảo nhất của chính mình rồi!
Nguồn: svvn.tienphong.vn