Ôi bạn ơi, nghe câu chuyện này mà rợn cả người luôn! Nhiều người dân Bangladesh nghèo khổ đành phải bán thận với hy vọng đổi đời, nhưng thứ họ nhận lại chỉ là nỗi đau dai dẳng, bị lừa gạt thảm thương và bị bỏ rơi không thương tiếc. Đằng sau mỗi ca ghép tạng "xuyên biên giới" Bangladesh - Ấn Độ là cả một mạng lưới siêu tinh vi, vận hành bằng giấy tờ fake, hối lộ và lòng tham vô đáy
Anh Safiruddin, 45 tuổi, giờ chỉ biết ngồi ôm cái đau ở hông – hậu quả của ca mổ ghép thận cách đây 1 năm. Bán thận với giá gần 3 nghìn USD (khoảng 75 triệu VNĐ) để mong lo cho 3 đứa con, nhưng giờ tiền hết sạch, nhà thì dang dở, sức khỏe xuống dốc không phanh
Anh không hề biết ai nhận thận của mình đâu nha! Bọn môi giới chỉ lo trả tiền, làm giấy tờ rồi đưa anh sang Ấn Độ bằng visa y tế. Sang bên đó, anh còn được "cấp" luôn danh tính mới – giả làm họ hàng ruột thịt với người nhận thận nữa chứ!
Theo luật Ấn Độ (THOA năm 1994), việc hiến thận chỉ được phép trong gia đình gồm bố mẹ, con cái, anh chị em ruột hoặc vợ/chồng thôi. Còn nếu người hiến là người ngoài thì phải được ủy ban nhà nước kiểm duyệt kỹ lắm. Nhưng mà...
Các chuyên gia bóc phốt rằng những lỗ hổng trong quy trình duyệt hồ sơ chính là "mỏ vàng" cho các đường dây buôn người hoạt động lung tung! Chúng chỉ cần fake CMND, giấy khai sinh, công chứng là tạo được mối quan hệ "gia đình" hợp pháp giữa người cho và người nhận. Rồi nộp hồ sơ lên ủy ban, và nhiều trường hợp vẫn được duyệt vì thiếu kiểm tra hoặc... lý do gì đó không rõ ràng lắm
Với giấy tờ fake xịn sò, các ca ghép thận bất hợp pháp được ngụy trang thành "hiến tặng tự nguyện" vì lòng nhân ái. Nhưng sự thật là người hiến bị mua bằng vài nghìn USD, đổi lại 1 phần cơ thể và sức khỏe tan nát. Sau mổ xong, họ bị đưa về Bangladesh không kèm đơn thuốc hay chăm sóc y tế gì hết – xóa sạch bằng chứng luôn. Còn lại chỉ là di chứng dài dẳng
Hệ thống này tồn tại không chỉ vì người nghèo thiếu thốn và tuyệt vọng, mà còn vì sự thờ ơ, dễ dãi và đôi khi là thông đồng trong hệ thống giám sát y tế xuyên quốc gia nữa đấy.
Case của anh Safiruddin không phải duy nhất đâu, mà là chuyện chung của cả làng Baiguni (Bangladesh) luôn! Mấy năm qua, nhiều người ở đây đã bán thận cho bên môi giới Ấn Độ với niềm tin vào tương lai sáng hơn. Chính vì thế, làng này còn được gọi là làng "một quả thận" nữa đó
Chị Josna Begum, 45 tuổi, cũng sống ở làng Baiguni, giờ chỉ còn lại nỗi đau và sự phản bội thôi. Sau khi chồng mất năm 2012, chị vất vả nuôi 2 con gái. Năm 2019, tái hôn xong thì chị cùng chồng mới bị dụ bán thận sang Ấn Độ.
Bọn môi giới hứa trả gần 5,7 nghìn USD (khoảng 143 triệu) nhưng sau mổ chỉ nhận được chưa đầy 1 nghìn USD thôi! Hai vợ chồng được đưa bằng xe bus sang Ấn Độ, ở trọ gần Viện Tim mạch Quốc tế Rabindranath Tagore ở bang Kolkata – nơi "hành hạ" họ.
"Đó là sai lầm lớn nhất đời tôi. Giờ tôi không làm được việc nặng, lúc nào cũng phải uống thuốc. Thế mà gia đình không đủ tiền mua thuốc", chị Josna tâm sự
Plot twist là nhiều nạn nhân sau khi bị lừa... lại trở thành môi giới luôn! Anh Mohammad Sajal (tên giả) từng là doanh nhân nhưng phá sản năm 2021. Bí quá, anh bán thận ở Bệnh viện Venkateshwar, bang New Delhi, mong nhận 8,2 nghìn USD nhưng chỉ được hơn 1 nghìn USD.
Không chịu thua, Sajal gia nhập đường dây môi giới làm "cò", chuyên lôi kéo người khác. Làm được vài tháng thì xảy ra mâu thuẫn về tiền bạc với sếp, Sajal phải bỏ trốn vì sợ bị... "xử"
"Tôi đang đứng trước họng súng của băng đảng này. Càng làm việc, tôi càng phát hiện hoạt động buôn bán nội tạng không chỉ mạnh ở Bangladesh mà còn cắm rễ sâu trong hệ thống y tế Ấn Độ. Từ bác sĩ, người nhận đến môi giới 2 đầu biên giới đều hưởng lợi cả", Sajal chia sẻ.
Bất chấp nguy hiểm, các đường dây vẫn hoạt động nhộn nhịp, lợi dụng nỗi tuyệt vọng của người nghèo và sự khan hiếm nội tạng ở Ấn Độ. Người như Josna, Safiruddin hay Sajal đều rơi vào cùng một cái bẫy: lời hứa về tiền bạc, cuộc sống mới, sự an toàn... để rồi nhận lại chỉ là đau đớn, bị bỏ rơi và danh tính bị cướp đoạt.
Đằng sau mỗi ca ghép là chuỗi tổn thương không được chăm sóc, cơ thể không được hồi phục, và con người bị buộc im lặng trong lãng quên. "Không ai bán thận vì thích. Họ làm vậy vì quá tuyệt vọng", Sajal giải thích
Trước thực trạng này, cảnh sát Bangladesh cho biết đang nỗ lực truy quét các đường dây. Theo ông Enamul Haque Sagor, Trợ lý Tổng Thanh tra Cảnh sát Bangladesh, ngoài lực lượng công khai, nhiều điều tra viên bí mật cũng được cài cắm để thu thập thông tin và triệt phá mạng lưới môi giới.
"Nhiều đối tượng đã bị bắt, trong đó có cả môi giới. Nhưng đây là mạng lưới rộng lớn và phức tạp lắm", ông Sagor thừa nhận.
Bên Ấn Độ cũng có một số vụ bắt giữ. Đáng chú ý nhất là tháng 7/2024, cảnh sát Delhi tạm giam TS Vijaya Rajakumari do liên quan đến ít nhất 15 ca ghép thận bất hợp pháp tại một bệnh viện tư. Tuy nhiên, theo chuyên gia, những động thái này vẫn quá rời rạc để lung lay được hệ thống kinh doanh trị giá hàng tỷ đô
Ấn Độ đang đứng trước bài toán khó: vừa duy trì quy định y tế nghiêm ngặt, vừa phát triển ngành du lịch y tế – thị trường trị giá 7,6 tỷ USD tính đến năm 2024.
GS Monir Moniruzzaman (Đại học bang Michigan, Mỹ, thành viên Nhóm Đặc nhiệm về Cấy ghép Nội tạng của WHO) đang nghiên cứu nạn buôn bán nội tạng ở Nam Á nhận định: "Chính quyền đang đặt ưu tiên kinh tế lên trên đạo đức. Miễn là các ca ghép tiếp tục mang về doanh thu, quy định vẫn sẽ bị bỏ qua".
Thực tế cho thấy, càng nhiều ca ghép = doanh thu bệnh viện càng tăng, dù hợp pháp hay không
Amit Goel, Phó Cảnh sát trưởng New Delhi, cho biết các bệnh viện khó phát hiện giấy tờ giả, dẫn đến cấp phép cấy ghép bất hợp pháp. Những môi giới như Sajal tiết lộ họ thường hối lộ bác sĩ hoặc thành viên hội đồng bệnh viện để thông qua ca ghép, với phần lợi lớn thuộc về họ và các bên liên quan. Người nhận phải trả 22-26 nghìn USD cho một quả thận, nhưng người hiến chỉ nhận 1-4 nghìn USD thôi! Chênh lệch vô lý quá đi mất
Có nhiều nguyên nhân khiến tình trạng buôn bán nội tạng tràn lan ở biên giới Bangladesh - Ấn Độ. Nguyên nhân lớn nhất là Bangladesh là một trong những quốc gia nghèo nhất khu vực. Và làng Baiguni là "điểm nóng" của hoạt động này.
Theo nghiên cứu năm 2023 đăng trên tạp chí khoa học BMJ Global Health, lý do phổ biến nhất khiến người ta bán thận là nghèo đói. Có tới 83% người tham gia khảo sát nói họ cần tiền nuôi gia đình, trả nợ hoặc thoát khỏi nghiện ngập và cờ bạc
Hầu hết người hiến là nam giới ngoài 30 tuổi, bị dụ dỗ bởi lời hứa về tiền bạc. Thực tế, số tiền nhận được ít hơn nhiều so với rủi ro sức khỏe và hệ lụy kéo dài.
Trong khi đó, tại Ấn Độ, nhu cầu ghép tạng đang tăng nhanh. Sự thiếu hụt nghiêm trọng người hiến hợp pháp thúc đẩy thị trường đen phát triển mạnh.
Năm 2023, chỉ có khoảng 13,6 nghìn ca ghép thận được thực hiện, so với hơn 200 nghìn bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối mỗi năm. Người giàu sẵn sàng chi tiền mua thận bất hợp pháp để tránh thời gian chờ đợi kéo dài và quy định chặt chẽ của hệ thống y tế.
"Luật pháp hiện tại được xây dựng nhằm ngăn chặn bóc lột nhưng lại đẩy hoạt động cấy ghép vào vùng tối. Cần một hệ thống minh bạch và nhân đạo hơn, trong đó người hiến được chăm sóc y tế, hỗ trợ tài chính và kiểm tra sức khỏe lâu dài", GS Moniruzzaman cho hay.
Trở lại Bangladesh, anh Safiruddin – người từng mơ về ngôi nhà mới – giờ sống lặng lẽ, sức khỏe suy yếu, mang nỗi ân hận và cảm giác bị lừa dối. "Họ lấy thận của tôi rồi biến mất", anh nghẹn ngào
Nguồn: soha.vn