OtakuNgotIu
New member
Các chị em chuẩn bị làm mẹ bỉm sữa nghe đây nè: phải lên kế hoạch từ sớm, đừng đợi có em bé rồi mới nghĩ đến chuyện ăn cá nhé! Mỗi tuần chỉ nên ăn tối đa 2 lần thôi, tổng khoảng 170g là chuẩn rồi đó!
PV: Dạo trước nhà em có bóng đèn huỳnh quang bị vỡ ạ. Lên mạng search thử thì giật mình khi biết thủy ngân trong đèn độc lắm nếu hít phải. Em nghĩ nhiều người không biết xử lý đúng cách, anh có thể chia sẻ tips không ạ?
Chuyên gia Vũ Thế Thành: Đúng là đèn huỳnh quang có dùng thủy ngân, nhưng thường là thủy ngân nguyên tố đấy. Nếu lỡ... nuốt phải thủy ngân nguyên tố thì cũng không nguy hiểm lắm đâu vì ruột hấp thu rất ít loại này.
Nhưng mà thủy ngân nguyên tố lại dễ bay hơi vô cùng, và nếu hít thở thường xuyên thì nguy hiểm thiệt luôn nhen!
Thủy ngân là kim loại duy nhất ở dạng lỏng, nó lăn như viên bi và vỡ nhỏ thành những viên siêu nhỏ... Lượng thủy ngân trong đèn huỳnh quang rất ít thôi, chỉ khoảng 10-20mg. Nếu đèn có lỡ rơi vỡ cũng không đáng ngại lắm. Nếu muốn kỹ càng thì nên mở cửa cho thoáng, đưa các bé ra ngoài vài giờ là okela!
Đa số đèn huỳnh quang hiện giờ dùng thủy ngân hỗn hống ở dạng rắn rồi, nếu bóng đèn có vỡ thì thủy ngân hỗn hống cũng ít "lăn lóc" hơn, ít bay hơi hơn. Nhưng mấy loại đèn rẻ tiền, hàng "tàu khựa" sản xuất theo công nghệ cũ thì vẫn dùng thủy ngân nguyên tố, nên rủi ro cao hơn đấy.
Thủy ngân cũng được dùng trong nhiệt kế vì đo chính xác hơn, nhưng hiện giờ rất ít dùng rồi, thậm chí có nước cấm luôn. Giờ người ta thay bằng nước màu hoặc dùng nhiệt kế điện tử cho an toàn.
PV: Nghe nói thủy ngân độc lắm ạ. Cụ thể nó gây hại cho con người như thế nào vậy anh?
Chuyên gia Vũ Thế Thành: Tùy loại thủy ngân, tùy dạng hợp chất, bị nhiễm qua đường nào (hô hấp, tiêu hóa hay da) mà mức độ hại khác nhau. Nhưng nói chung thì hệ thần kinh, tuần hoàn, hô hấp bị ảnh hưởng khá nặng đó!
Thủy ngân dạng hợp chất vô cơ, hấp thu qua đường tiêu hóa khoảng 10%, chủ yếu gây hại cho thận.
Nhưng methyl thủy ngân mới là "trùm cuối" độc hại nhất nè, ruột hấp thu tới 95% luôn! Methyl thủy ngân đi vào não, gan, thận, tóc và da gây ra hội chứng thần kinh, mất cảm giác, run tay, thính giác và thị lực đều có vấn đề.
Tệ hại hơn nữa, nó có thể ngấm qua nhau thai, ảnh hưởng xấu đến phát triển của thai nhi, đặc biệt là não bộ, thậm chí gây quái thai nữa ấy chứ!
Hầu hết thực phẩm ít nhiều đều có thủy ngân ở dạng độc hại này, nhiều nhất là từ cá biển đấy các bạn ơi!
PV: Nhân tiện anh nói đến methyl thủy ngân trong cá thì em mới nhớ ra, em có đọc được một nghiên cứu của EWG (Nhóm Công tác môi trường) - Mỹ trong đó có nói những phụ nữ thường xuyên ăn cá có nồng độ thủy ngân cao gấp 11 lần phụ nữ ít ăn. Nghiên cứu của Mỹ rất đáng tin cậy luôn ạ. Thông tin này khiến em lo lắm, vì em ăn cá biển thường xuyên mà!
Chuyên gia Vũ Thế Thành: Điều này rất có thể đấy, vì đa số người Mỹ, người Tây thường ăn cá biển, cắt lát phi lê hơn là ăn cá nước ngọt như ở ta. Hơn 90% thủy ngân có trong cơ thể người Mỹ là do ăn hải sản, đặc biệt là cá biển nha!
Bạn đã từng nghe qua hay thưởng thức các loại cá kiếm (swordfish), cá mập (shark), cá thu vua (king mackerel), cá ngừ vây xanh (bluefin tuna), cá ngừ trắng (albacore tuna), cá chấm vàng (tilefish)... chưa? Toàn là những tên "nghe lạ tai" cả rồi đúng không?
Những loại cá biển "xịn xò" này có dư lượng thủy ngân rất cao luôn! Người Tây lại khoái ăn cá biển xa bờ nước sâu, cá phải thật to, nạc nhiều khỏi nhằn xương nữa chứ.
PV: Những loại cá thông thường như cá thu, cá nục có nhiều thủy ngân lắm không anh?
Chuyên gia Vũ Thế Thành: Nghiên cứu mới đây của Đại học Hawaii và Michigan cho biết, 80% methyl thủy ngân ở tầng nước mặt bị ánh sáng phá hủy rồi. Do đó cá biển sống ở vùng "trên" này lại ít nhiễm thủy ngân hơn đấy!
Cá sống ở biển sâu, cá săn mồi và cá càng lớn thì tích lũy thủy ngân càng nhiều, do cá nhỏ ăn rong rêu (có thủy ngân), cá vừa ăn cá nhỏ, cá lớn lại ăn cá vừa, và cứ thế tích lũy. Trong khoa học gọi hiện tượng này là tích lũy sinh học (biomagnification) - nghe khoa học ghê chứ!
Cá thu, cá nục, cá trích, cá mòi ở Việt Nam đa số là loại cá nhỏ, đánh bắt gần bờ, nên ô nhiễm thủy ngân không đáng kể đâu. Nhưng đó là mình đang nói ở những vùng biển bình thường không bị ô nhiễm do xả thải công nghiệp nhé!
PV: Người ta có thể có nguy cơ tiếp xúc với thủy ngân từ những nguồn nào mà anh nói là do xả thải công nghiệp vậy ạ?
Chuyên gia Vũ Thế Thành: Ngoài ô nhiễm thủy ngân tự nhiên do núi lửa phun thì hoạt động công nghiệp cũng gây ra ô nhiễm thủy ngân nè. Thủy ngân từ các nhà máy nhiệt điện (đốt than), luyện thép có lò luyện than cốc chiếm nhiều nhất (65%) đấy. Kế đó là khai thác vàng (11%), xi măng, pin, đèn huỳnh quang... thải thủy ngân ra không khí, ao hồ, sông biển...
Chương trình Môi trường của Liên Hiệp Quốc (UNEP) rất lo ngại ô nhiễm thủy ngân ở môi trường sông biển tại các quốc gia đang phát triển ở Châu Á, Châu Phi do công nghiệp khai thác vàng, luyện than, luyện thép xả ra.
Thủy ngân thâm nhập vào môi trường do đốt cháy chất thải độc, từ khói đi vào nguồn nước, hoặc do xả thải trực tiếp vào nguồn nước. Rồi thủy ngân ở đủ mọi dạng bị các vi sinh vật chuyển hóa thành methyl thủy ngân, tích tụ trong rong tảo.
Thế rồi nghêu sò ốc hến, cua bé, cá bé ăn rong rêu, cá lớn nuốt cá bé, chim chóc ăn cá, cá làm thức ăn gia súc. Đến lượt người ăn cá, ăn thịt... Tất cả đều mang theo và tích lũy methyl thủy ngân cả rồi!
PV: Người ta đặc biệt nhấn mạnh đến sự nguy hiểm cho thai nhi nếu bà bầu không may bị nhiễm độc thủy ngân. Cụ thể nguy cơ này ra sao ạ? Bà bầu Việt Nam có cần theo khuyến cáo của Mỹ không nên ăn cá không?
Chuyên gia Vũ Thế Thành: Đúng là thủy ngân rất hại cho sự phát triển não và hệ thần kinh của thai nhi và trẻ em đấy! Điều này khoa học phát hiện ra khi nhận thấy một số trẻ em bị bệnh bại não (cerebral palsy) ở vùng biển Minamata, nơi cách đây 70 năm bị ô nhiễm thủy ngân nặng nề do xả thải công nghiệp.
Sau này khoa học có nhiều bằng chứng đủ để xác định thủy ngân ngấm qua nhau thai và ảnh hưởng xấu đến hệ thần kinh của trẻ luôn.
Cơ thể con người không cần thủy ngân, nhưng ai cũng ít nhiều bị nhiễm thủy ngân rồi đó. Nhiễm qua đường hô hấp, qua da (xài mỹ phẩm), nhưng chủ yếu là do ăn uống.
90% thủy ngân chúng ta ăn vào được đào thải qua phân với chu kỳ bán hủy sinh học khoảng 65 ngày, và cũng phải mất cả năm mới thải hết thủy ngân trong người nếu không nhiễm tiếp nữa.
Do đó các chị em mưu tính có bầu cũng phải có kế hoạch từ sớm nha, chứ không chỉ đợi có bầu rồi mới hạn chế ăn cá đâu! Mỗi tuần chỉ nên ăn tối đa 2 lần, tổng cộng chừng 170g thôi. Có nước còn khuyên ăn ít cá hơn nữa nè! Đó là lời khuyên cho các bà bầu Tây ăn cá biển đánh bắt xa bờ, loại lặn sâu, to xác đấy nhé.
Còn mấy bà bầu Việt Nam ăn cá lóc, cá rô, cá tra, cá hú... là các loại cá nước ngọt thì nhiễm thủy ngân không đáng kể đâu nha!
Dù cá nục, cá mú, cá thu, cá ngừ... của ta là loại cá biển gần bờ, cá nước mặt, nhiễm thủy ngân không nhiều, nhưng vấn đề ô nhiễm kim loại nặng ở Việt Nam đang có chiều hướng không được tích cực lắm. Năm ngoái cả hơn chục lô hàng hải sản xuất đi Châu Âu bị cảnh báo nhiễm thủy ngân cao hơn mức cho phép đó mọi người!
Do đó các chị bầu ta cũng nên ăn ít cá biển lại cho chắc ăn nhen. Còn cá nước ngọt thì cứ thoải mái nhé!
PV: Vậy mấy bà bầu có nên kiêng luôn cá biển cho tuyệt đối chắc ăn không anh?
Chuyên gia Vũ Thế Thành: Cá biển có nhiều omega-3 loại DHA và EPA cần thiết cho phát triển não ở thai nhi và trẻ em đó, kiêng hẳn thì hơi "uổng công" lắm, nên hạn chế ăn ít cá biển lại thôi nhé!
Mấy bà "nhằn" xương cá nhà nghề mà, nên bù lại bằng ăn cá lóc, cá hú... Cá tra cũng có omega-3 đấy, nhưng ít hơn cá biển tí xíu thôi!
PV: Ngoài cá biển bị nhiễm thủy ngân, các loại hải sản khác thế nào ạ? Có bị nhiễm thủy ngân và mấy bà bầu có cần phải kiêng không?
Các loại hải sản khác như tôm, cua, sò, mực, bạch tuộc... nhiễm thủy ngân không nhiều như cá đâu nha! Nhưng tôm hùm nhiễm cũng kha khá luôn, nếu được thì mấy bà bầu nên hạn chế luôn tôm hùm cho an toàn!
Nguồn: soha.vn