Thời AI lên ngôi, bạn đang "làm chủ" hay đang bị "làm" luôn?
AI đang bùng nổ và khá là "xịn xò" phải nói luôn! Công cụ này có thể gánh vác tới 90% khối lượng công việc, nghe hấp dẫn phết nhỉ? Nhưng mà chờ đã, nếu thiếu 10% năng lực tư duy cốt lõi, bạn có thể biến thành "cỗ máy bằng thịt" phục vụ cho công nghệ luôn đó
Trao đổi với phóng viên Chuyên trang Sinh Viên Việt Nam- Báo Tiền Phong, chuyên gia Nguyễn Phong Anh đã có những chia sẻ "thẳng thừng không ngoa" về ranh giới mong manh giữa việc làm chủ công nghệ và bị công nghệ "làm chủ" tư duy.
Nhảy lên PKL khi chưa có bằng lái - nguy hiểm không tưởng! ️
Theo chuyên gia Nguyễn Phong Anh, AI đã trở thành bestie của sinh viên rồi, đặc biệt là với những bạn làm content, viết lách. Tuy nhiên, dùng nhiều chưa chắc đã dùng đúng cách nha!
"Người dùng thì rất đông nhưng người biết dùng thì rất ít", anh nhận định. Thực tế là nhiều bạn đang... nhầm lẫn giữa AI và Google luôn á! Google giống như anh thủ thư giúp bạn tìm sách đúng chỗ, còn AI chỉ tổng hợp ngôn ngữ theo xác suất thống kê thôi. Nó không nhớ chính xác nguồn dữ liệu mà chỉ đưa ra những từ ngữ "có vẻ hợp lý" dựa trên những gì đã học.
Sự nhầm lẫn này khiến không ít bạn sinh viên dùng AI như nguồn trích dẫn mặc định, sẵn sàng copy-paste câu trả lời vào bài tập mà không kiểm chứng. "Các bạn dùng AI với một niềm tin tương đối mù quáng. Cảm giác giống như chưa có bằng lái, chưa từng học lái xe nhưng thấy một chiếc xe phân khối lớn là nhảy lên phóng", thầy Phong Anh chia sẻ.
Vấn đề không phải là nên hay không nên dùng AI, mà là nếu không làm chủ được công cụ này, các bạn sinh viên báo chí, truyền thông có đang đánh đổi năng lực tư duy nền tảng để lấy sự tiện lợi trước mắt hay không đây?
Khi bài viết của bạn bắt đầu có "mùi AI"
Lệ thuộc AI còn thể hiện ở chính cách bạn viết nữa nè! "Bạn là những gì bạn đọc", chuyên gia Phong Anh nhấn mạnh. Khi "ăn" quá nhiều văn bản do AI tạo ra, tư duy, giọng văn và cách lập luận của bạn cũng dần bị "nhiễm AI" luôn.
Theo thầy, nhiều bài viết hiện giờ có cấu trúc gần như copy nhau: mở đầu hấp dẫn, dẫn chứng đều tay, lập luận trơn tru nhưng dễ đoán và thiếu cảm xúc. Còn văn bản của con người thì phản ánh trải nghiệm thật, có cao trào có lặng, có chỗ "lên đỉnh" có chỗ "về đáy". Văn bản AI thì "đều" đến mức người đọc nhanh mệt, giống như nghe bản nhạc "Nonstop căng cực" liên tục mà không có điểm nghỉ vậy
"Khi viết lách chỉ còn là thao tác gõ lệnh để máy nhả chữ, người viết không còn đau đáu với nội dung mình tạo ra, thậm chí không nhớ nổi mình đã viết gì", anh nhận xét. Hệ quả là những kỹ năng nền tảng dần bị mai một.
"Trong kịch bản xấu nhất, con người chỉ còn là một con robot bằng thịt trong một hệ thống do robot công nghệ vận hành", chuyên gia cảnh báo về viễn cảnh con người chỉ đóng vai trò trung gian chuyển tiếp thông tin mà không có sự sáng tạo thực thụ. Nghe hơi đáng sợ nhỉ?
10% quyết định bạn là ai trong kỷ nguyên AI
Khi AI có thể tham gia sâu vào quá trình lên ý tưởng, xây dựng dàn ý và hoàn thiện văn bản, câu hỏi đặt ra là vai trò của con người sẽ đi về đâu?
"Thay thế 100% thì không, nhưng thay 90% thì có. Và 10% còn lại là 10% quan trọng nhất", thầy Phong Anh khẳng định. Phần việc còn lại ấy thuộc về con người: định hướng tư duy, phát hiện lỗi logic, quyết định có sử dụng sản phẩm hay không và chịu trách nhiệm cuối cùng.
Một sản phẩm do AI tạo ra có thể trơn tru, mạch lạc nhưng chưa chắc đã đúng logic hoặc phù hợp bối cảnh. Để phát hiện và sửa lỗi, người viết vẫn cần năng lực tư duy và tay nghề thực sự cao. Tuy nhiên, vì tiện và nhanh, nhiều người đã từ bỏ quyền kiểm soát ấy, phó mặc toàn bộ quá trình tư duy cho AI với tâm lý "thế là được rồi".
Theo chuyên gia, chính tâm lý "ăn xổi" này mới là thứ giết chết sự sáng tạo đó! Thay vì kỳ vọng AI giúp mình nhàn hơn, sinh viên nên dùng AI để làm việc sâu hơn. Với cùng một quỹ thời gian, thay vì mất nhiều ngày để tìm kiếm thông tin manh mún, bạn có thể dùng AI để tổng hợp dữ liệu nhanh chóng, sau đó dành thời gian để phản biện chính mình, thử nghiệm nhiều góc nhìn và kịch bản khác nhau. Nghe pro không?
Thách thức "không phải dạng vừa" cho sinh viên
Trong bối cảnh AI dần chiếm lĩnh các công việc cơ bản, cơ hội thực tập cho sinh viên mới ra trường đang bị thu hẹp đáng kể. Các tòa soạn hay doanh nghiệp giờ có xu hướng dùng AI để xử lý các tác vụ đơn giản thay vì tuyển và đào tạo nhân sự trẻ.
Lời khuyên của chuyên gia dành cho sinh viên là hãy coi AI như một môn học nghiêm túc, cần rèn luyện bài bản như logic học hay xác suất thống kê, chứ đừng dùng theo kiểu "bấm thử xem sao". Bên cạnh đó, thay vì cố gắng làm đẹp CV bằng hàng loạt danh hiệu hay chức danh tại các câu lạc bộ, bạn cần tập trung tạo ra sản phẩm cụ thể mang giá trị thật.
"Đừng khoe một danh mục dài những việc tôi làm, hãy khoe sản phẩm và tác động của nó tới xã hội", thầy Phong Anh nhấn mạnh. Chỉ khi có sản phẩm thực tế và tư duy làm chủ công nghệ, sinh viên mới có thể biến AI thành đòn bẩy thay vì bị đào thải bởi chính làn sóng công nghệ này.
Thầy Phong Anh chia sẻ: "Với người lười suy nghĩ, AI trở thành cái cớ để dừng lại. Với người nghiêm túc với nghề, AI là công cụ để đi xa hơn. Trong bối cảnh truyền thông hiện đại, thách thức lớn nhất không phải là công nghệ phát triển quá nhanh, mà là con người có đủ tỉnh táo để không đánh mất quyền tư duy của chính mình hay không".
Nói chung là AI xịn đó, nhưng não bộ của bạn vẫn phải xịn hơn nha! Đừng để công nghệ biến mình thành "robot bằng thịt" mà hãy dùng nó để trở thành phiên bản nâng cấp của chính mình
Nguồn: svvn.tienphong.vn