Tính đến giờ này thì Israel đã "bế em" được 68 lần rồi đấy! Nhưng mà với tình hình hiện tại, liệu "nhà" Do Thái có thể cán mốc 100 tuổi được không?
Israel đang vào giai đoạn "dark mode"?
Cơ cấu dân số mất cân bằng, hàng xóm xung quanh toàn "anti" , cộng thêm việc Tel Aviv đôi khi hành động hơi "hard" một tí... Liệu những thứ này có biến Israel thành quốc gia "forever alone" giữa Trung Đông, thay vì trở thành một quốc gia Do Thái thịnh vượng và phát triển bền vững không?
Những người quan tâm đến Israel chắc chắn đã từng thắc mắc câu hỏi này không biết bao nhiêu lần trong suốt 68 năm tồn tại của Nhà nước Do Thái rồi.
Gần đây, hay nói cụ thể là xuyên suốt nhiệm kỳ Tổng thống Barack Obama, quan hệ Mỹ-Israel đã và đang đối mặt với "ức ức" drama , và người ta lại hoài nghi về tương lai của Nhà nước Do Thái khi mà "anh cả" bảo trợ lớn nhất của họ đang có dấu hiệu "unfriend" rồi đấy.
Về vấn đề này, nhân dịp kỷ niệm 68 năm quốc khánh Israel, học giả Aaron Miller - cựu cố vấn chính sách về Israel cho 6 nhiệm kỳ Ngoại trưởng Mỹ (xịn xò nha! ) - đã có bài viết đăng trên trang phân tích RealClearWorld với title: "Liệu Israel có 'thọ' đến 100 tuổi"?
Lúc bài viết được đăng, Donald Trump vẫn chưa lên ngôi Tổng thống, và vụ Mỹ không dùng quyền "veto" tại Hội đồng Bảo an để chặn nghị quyết của LHQ lên án các hoạt động xây dựng khu định cư của Israel vẫn chưa xảy ra. Nhưng mà những phân tích của ông Miller vẫn khá "đáng đồng tiền bát gạo" đấy!
Một quốc gia "chạy" khá ngon lành
Theo ông Miller, các nước xung quanh Israel đang "tan chảy" với tốc độ gấp rút luôn á. Những Libya, Yemen, hay Syria vẫn chiến tranh "không ngừng nghỉ" , còn Iraq, Lebanon, hay Ai Cập đang phải đối mặt với đầy rẫy drama quốc nội như chính trị, kinh tế mà chưa thể "fix" được.
"Ngoại trừ các vương quốc (Saudi Arabia, Jordan,...), thì phần lớn thế giới Arab - trong đó có rất nhiều "anti-fan" truyền kiếp của Israel - giờ đã 'tắt điện' rồi" - chuyên gia này nhận định.
Mặt khác, dù cũng có những vấn đề riêng của mình, nhưng chính 3 nước không thuộc liên đoàn Arab ở Trung Đông - Israel, Thổ Nhĩ Kỳ, và Iran - mới là những quốc gia được vận hành "smooth" nhất trong khu vực đấy! Cả 3 đều có nền kinh tế phát triển, và đều có khả năng "flex" tầm ảnh hưởng ra toàn khu vực
Ông Miller nhận định, trong số 3 nước này thì Israel có được sự cân bằng "hoàn hảo" hơn cả, từ quân sự, kinh tế, khoa học kỹ thuật, và nhất là chất xám (IQ điểm 10! ).
Nếu nhìn vào GDP bình quân đầu người, số lượng đề tài nghiên cứu khoa học, hay thậm chí cả chỉ số hạnh phúc của người dân Israel, có thể thấy Nhà nước Do Thái "hội đủ điều kiện" để giữ vững vị trí top đầu trong khu vực, và thậm chí cả thế giới trên một số lĩnh vực nữa.
Môi trường an ninh sao á? ️
Nếu so sánh những thách thức an ninh của Israel hiện nay với những gì họ từng phải đối mặt trong suốt chiều dài lịch sử kể từ khi thành lập, thì rõ ràng Nhà nước Do Thái giờ đã "buff" lên nhiều, ổn định, và sở hữu sức mạnh quân sự "xịn xò" hơn hẳn.
Theo ông Miller, ngoại trừ Iran, các "đối thủ" truyền kiếp của Israel giờ đều đã yếu hơn, và trong bối cảnh "loạn lạc" hiện nay thậm chí còn "tụt hậu" nhiều so với người Do Thái.
Israel hiện vẫn phải đối mặt với những đợt "tấn công" mang tính riêng lẻ của thanh niên Palestine ở Jerusalem và bờ tây sông Jordan, những nguy cơ khủng bố đến từ Hezbollah, phong trào Hamas, cũng như Nhà nước Hồi giáo (IS). Nhưng đây đều không phải là những thách thức mang tính "sống còn" đối với người Do Thái.
Bên cạnh đó, tham vọng hạt nhân của Iran đang tạm thời bị "hold" lại. Với việc tăng cường hợp tác với Jordan, cải thiện quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ, hợp tác chặt chẽ với Ai Cập, và xuất hiện ngày càng nhiều "lợi ích chung" với Saudi Arabia trong vấn đề Iran, có thể thấy Israel giờ không còn là "cái gai" bắt buộc phải nhổ trong mắt thế giới Arab nữa rồi.
Tuy nhiên, chuyên gia Miller cũng thừa nhận, môi trường an ninh hiện nay dù có "ez" hơn nhưng chưa thể coi là "perfect" đối với Israel, và không có gì đảm bảo điều này sẽ kéo dài lâu, vì Trung Đông vốn "drama" là chuyện thường
Quan hệ Mỹ-Israel "đang rối"
Theo ông Miller, không thể "phủ đầu" một điều rằng quan hệ Mỹ-Israel đang trải qua giai đoạn "rough" đấy.
Đôi nét về hiệp định an ninh Mỹ-Israel vừa được ký:
• Thời hạn: 10 năm (2017-2027)
• Trị giá: 38 tỷ USD, tăng 27% so với hiệp định 2007-2017
• Là hiệp định hỗ trợ quân sự có trị giá "khủng" nhất trong lịch sử nước Mỹ luôn!
Tuy vậy, ông cho rằng với việc hai bên mới đây ký hiệp ước an ninh kéo dài 10 năm, trong đó tăng cường "mạnh tay" viện trợ quân sự của Washington tới các đối tác Do Thái, thì có thể thấy dường như "bất đồng" giữa hai lãnh đạo cũng như vụ việc gần đây ở LHQ vẫn không thể ảnh hưởng tới cam kết của Mỹ đối với việc đảm bảo an ninh cho Israel.
Căng thẳng xung quanh vấn đề Palestine vẫn sẽ tiếp diễn, và dù Trump có "flex" thế nào thì ông có lẽ vẫn sẽ khó "vibe" với Netanyahu lắm.
Tuy vậy, trong bối cảnh Trung Đông hiện nay, Washington vẫn cần sự hiện diện của một "đồng minh" như Israel trong khu vực, và những "drama" gần đây, theo ông Miller, sẽ không ảnh hưởng tới bức tranh tổng thể quan hệ song phương Mỹ-Israel đâu!
Nói chung thì chuyên gia này khẳng định Israel sẽ "thọ" được đến năm 100 tuổi, nhưng câu hỏi thực sự cần đặt ra là khi đó Israel sẽ là một quốc gia như thế nào?
Điều đó, theo ông Miller sẽ phụ thuộc rất nhiều vào hai yếu tố của vấn đề Palestine - cái mà hiện đang "đe dọa" an ninh, sự ổn định, và cơ cấu nhân khẩu học của Israel - sẽ "roll" ra sao.
Thứ nhất, liệu nhóm thiểu số 1,7 triệu người Arab-Palestine tại Israel có thể được chấp nhận và "hòa hợp" vào một xã hội dựa trên nền tảng Do Thái? Và thứ hai, liệu các bên liên quan có thể tìm ra một "giải pháp" ổn thỏa cho người Palestine tại Bờ Tây và Dải Gaza hiện đang sinh sống tại các khu vực do Israel chiếm đóng?
Theo ông Miller, hiện tại và trong tương lai gần vẫn chưa thể tìm ra câu trả lời cho hai chữ "liệu" nói trên. Tuy nhiên, sau gần 7 thập kỷ tồn tại, Israel với ông rõ ràng không phải "một mảnh gỗ trôi dạt vô định giữa biển khơi đầy sóng gió" , mà là một quốc gia được vận hành "chuẩn chỉ", với nguồn lực con người "xịn sò" so với thế giới, và tiềm lực quân sự đủ để "đấu" với các thách thức an ninh đang phải đối mặt.
Nguồn: soha.vn