Dạo gần đây, tin sạt lở đất cứ liên tục xuất hiện khiến nhiều người phải chịu thiệt hại nặng nề về cả người lẫn của Vậy tại sao lại xảy ra tình trạng này và tại sao các chuyên gia lại bó tay không thể báo trước được nhỉ?
Sạt lở đất nghe thì quen tai lắm rồi đúng không nào? Hằng năm ở Việt Nam cũng như trên toàn thế giới, hiện tượng này gây ra biết bao thiệt hại. Nhưng thực ra không phải ai cũng hiểu rõ bản chất của nó là gì, nguyên nhân từ đâu và tại sao lại khó dự báo đến vậy
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), sạt lở đất có thể xảy ra bất cứ đâu trên thế giới và nó còn lan rộng hơn cả bất kỳ sự kiện địa chất nào khác luôn! Ước tính từ 1998 đến 2017, sạt lở đất đã ảnh hưởng đến khoảng 4,8 triệu người và khiến hơn 18.000 người thiệt mạng
Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ định nghĩa rằng sạt lở đất là sự di chuyển của các khối đất đá, bao gồm cả tầng đất hoặc những mảnh vụn đất đá cùng lúc trượt xuống con dốc ở trên triền núi hoặc triền đồi cao.
Có bao giờ bạn thắc mắc tại sao sạt lở đất hay xảy ra vào ban đêm kèm theo những tiếng nổ lớn không? Đó là do nhiệt độ và độ ẩm chênh lệch giữa đêm và ngày, tạo ra áp lực nước lỗ rỗng trong đất. Khi áp lực này thay đổi sẽ tác động đến cường suất trong địa hình sườn dốc, rồi boom hiện tượng trượt lở đất xảy ra!
Theo các chuyên gia của Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC), sạt lở đất bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau nè:
Thứ nhất, hầu hết các vụ sạt lở chịu tác động của ngoại lực, chủ yếu là do trọng lực. Đặc biệt, mưa lớn kéo dài nhiều ngày làm phân rã liên kết của thảm thực vật, đất đá khiến chúng tách ra và rơi xuống. Các nguyên nhân khác còn có biến động mạch nước ngầm, động đất, núi lửa phun trào hoặc do tuyết tan.
Thứ hai, con người cũng góp phần "không nhỏ" vào chuyện này đấy! Các hoạt động như thay đổi đất đai, phá hủy thảm thực vật trên sườn núi... Chỉ cần một trận mưa lớn bất thường là kích hoạt ngay hiện tượng sạt lở, gây nguy hiểm cho người qua đường và dân địa phương
Đặc biệt, mất rừng tự nhiên cũng dẫn đến sạt lở nữa. Mặc dù nhiều nơi đã trồng rừng tái sinh với tỷ lệ che phủ lên tới 70-80%, nhưng do là rừng trồng nên hệ thống rễ cây không phát triển đủ để giữ nước cũng như chống sạt lở.
Theo trang VietnamPlus, từ cuối tháng 6/2023 đến nay, trên cả nước liên tiếp xảy ra hàng chục vụ sạt lở đất đá. Trong đó có một số vụ gây thiệt hại nghiêm trọng như: sạt lở đất tại đèo Bảo Lộc (Lâm Đồng); sạt lở đất đá, đường giao thông và thiệt hại về người, nhà ở, hoa màu ở các tỉnh Lai Châu, Sơn La, Điện Biên, Hòa Bình, Đắk Nông, Yên Bái... Mở rộng ra cả nước thì những điểm có nguy cơ tương tự là rất nhiều. Vì thế, việc rà soát và có biện pháp phòng chống để giảm thiểu các sự cố là cực kỳ cần thiết!
Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) cho hay, sạt lở đất có thể phòng tránh thông qua việc lắp đặt các hệ thống máy quan trắc đa thiên tai để giám sát một số sườn dốc cụ thể. Tuy nhiên, tính khả thi của phương pháp này còn nhiều hạn chế vì sạt lở đất có thể xảy ra ở khắp mọi nơi mà
Các hệ thống quan trắc hiện nay tuy đắt đỏ nhưng chỉ được đặt ở những khu vực có nguy cơ sạt lở rất cao và cao thôi. Còn ở những khu vực có nguy cơ thấp, rất thấp như nhiều sườn dốc ở các vùng nông thôn, miền núi hoang sơ thì việc dự đoán vẫn gặp nhiều khó khăn. Tình trạng khó dự báo sạt lở đất không chỉ của riêng Việt Nam, mà ngay cả các quốc gia tiên tiến trên thế giới như Mỹ, Nhật... cũng gặp phải đấy nhé!
Có thể thấy hậu quả của sạt lở đất là cực kỳ nghiêm trọng. Các chuyên gia của USGS khuyến cáo người dân ở các khu vực có nguy cơ cao cần cảnh giác. Khi thấy những dấu hiệu như nứt đất, dịch chuyển đất sườn dốc, tiếng động lạ, đỉnh dốc có vết nứt, tích tụ nước, cây cối nghiêng ngả thì cần sơ tán ngay và luôn nhé!
Nguồn: soha.vn