Mùa Giáng sinh 2021, trong khi cả thế giới đang đu đưa với tiếng chuông Noel thì trên con tàu RSV Nuyina lại... im lặng như tờ. Cả phi hành đoàn đang cố nín thở giữa Vịnh Storm, cách bờ Nam Cực chỉ vài km thôi nha!
Hệ thống thông báo liên tục bing bong cảnh báo: Đừng xả bồn cầu nhé các bạn ơi! Đừng đóng cửa mạnh! Thậm chí nói chuyện cũng phải nhỏ giọng lại. Lý do? Các nhà khoa học đang thả thiết bị nghe xuống biển để test xem tàu có yên tĩnh không. Chỉ cần một cái... xì hơi cũng có thể làm hỏng thí nghiệm luôn á
3 ngày trước đó, siêu tàu phá băng trị giá 373 triệu USD này đã bắt đầu hành trình lịch sử, chở 67 nhà thám hiểm và thủy thủ đến vùng đất băng giá phía Nam.
"Đây là bước đi quan trọng cho 30 năm tới đấy!", Lloyd Symons - trưởng đoàn hào hứng chia sẻ.
Nam Cực đang "sốt" và cả thế giới phải hứng chịu ️
Tưởng xa xôi thế mà Nam Cực vẫn không thoát khỏi hậu quả của biến đổi khí hậu. Một số khu vực ở đây đang nóng lên nhanh hơn bất kỳ nơi nào trên Trái Đất luôn! Băng tan, thời tiết thay đổi, động vật hoang dã cũng phải chịu ảnh hưởng. Và điều đáng lo nhất là: chuyện gì xảy ra ở Nam Cực sẽ ảnh hưởng đến cả thế giới - từ mực nước biển dâng cao đến dòng chảy đại dương bị rối loạn.
Nuyina chính là con tàu được thiết kế hoàn hảo để nghiên cứu những thay đổi này. Người ta gọi nó là "Disneyland dành cho các nhà khoa học" nhưng với đống ăng-ten, cần cẩu khổng lồ và thiết bị siêu xịn, nó nhìn giống sản phẩm của NASA hơn là công viên giải trí
Thực chất, đây là sự kết hợp giữa trạm vũ trụ quốc tế, tàu tên lửa và du thuyền hạng sang. Điểm đến của nó cũng xa lạ và biệt lập không kém ISS đang bay trên quỹ đạo Trái Đất. Sống trên tàu này giống như bạn đang du hành vũ trụ mà không cần rời khỏi hành tinh vậy!
Mất tận 39 ngày, Nuyina mới đến được hai tiền đồn của Úc ở Nam Cực và một sông băng khổng lồ vào tháng 12/2021 và tháng 1/2022.
Trong suốt hành trình, tàu phải hoàn thành nhiều nhiệm vụ quan trọng, vận hành các công cụ khoa học lần đầu tiên trên vùng biển Nam. Đặc biệt là việc tiếp 1 triệu lít diesel cho tiền đồn Casey - huyết mạch nối Australia với Nam Cực. Mọi hệ thống của Nuyina chưa từng được test ở Nam Cực bao giờ, nên đây thực sự là một cuộc phiêu lưu vào miền đất chưa biết ️
Drama ngay từ đầu chuyến đi
Trước khi rời cảng, tàu đã gặp sự cố hệ thống báo động, delay 2 ngày luôn. Khi gặp băng biển lần đầu, một công cụ vẽ bản đồ đáy đại dương bị văng ra khỏi đáy tàu và trôi mất vào Nam Đại Dương.
Tệ hơn nữa, khi tiến vào Vòng Nam Cực, mọi chuyện diễn ra như thể con tàu phá băng này... phải né băng hoàn toàn luôn á!
Cái "drop keel" suýt làm hỏng cả kế hoạch
Bạn có biết "drop keel" (sống thả của tàu) là gì không? Trong chuyến đi đầu tiên này, chi tiết kỹ thuật nhỏ xíu đó suýt nữa thì phá tan ước mơ của cả đoàn khoa học.
Nó có hình dạng như cánh máy bay, được bao phủ bởi các thiết bị và cảm biến siêu nhạy, thứ sẽ được thả nhô ra khỏi đáy tàu. Khi tàu chạy, nó sẽ được hạ xuống để khảo sát, giúp các nhà nghiên cứu lập bản đồ đáy đại dương và quan sát sinh vật biển.
Tuần đầu tiên, sau khi hạ "drop keel" bên phải xuống chỉ 70cm dưới thân tàu, các kỹ sư gặp vấn đề: không rút nó lại được! Một chiếc ghim thiết kế để giữ nó bị kẹt cứng.
Nếu Nuyina phá băng trong tình trạng này, những mảnh băng vụn có thể trượt xuống đâm vào bộ phận nhạy cảm này. Mối lo chính là các dụng cụ khoa học đắt tiền gắn trên đó. Băng lởm chởm có thể phá hủy mọi thứ luôn!
Phi hành đoàn đã thử mọi cách nhưng đều vô ích. Có lúc một nhà thám hiểm thấy kỹ sư ngồi xổm trên sàn với đống sơ đồ vương vãi xung quanh. Có người còn tình nguyện mang thiết bị lặn, nhảy xuống nước đóng băng và bơi xuống đáy tàu để tự tay nhổ cái đinh ghim ra
May thay kế hoạch điên rồ đó không được thực hiện vì quá nguy hiểm.
Nhiệm vụ chính của chuyến đi là đến trạm Casey ở rìa Đông Nam Cực và chuyển 1 triệu lít nhiên liệu. Trước đó phải tiếp tế cho trạm Davis xa hơn về phía tây bằng trực thăng - vận chuyển thực phẩm, rượu và thư từ.
Trên đường đến Davis, khoảng 10 ngày sau khi khởi hành, tàu đối mặt với một đại dương phủ đầy băng. Hàng nghìn tảng băng nhọn hoắt nhô lên xa đến mức mắt không nhìn hết. Nếu va vào sống thả, nó sẽ tan nát. Thuyền trưởng và thủy thủ đoàn phải quyết định: vượt qua và chấp nhận rủi ro, hay đi vòng?
Họ chọn cách thứ hai, đi sát mép đám băng rồi vượt qua những tảng băng nhỏ hơn để vào vịnh gần trạm Davis. Nhưng quyết định này đặt ra câu hỏi khác: Liệu tàu phá băng mới của Australia có thực sự phá được băng trong chuyến đi đầu tiên không?
Câu hỏi đó kéo dài cho đến khi việc đổ nhiên liệu tại trạm Casey hoàn tất. Trong thời gian chờ đợi, các nhà khoa học vẫn có nhiều việc để làm.
Anh chàng cao 1m8 và sứ mệnh săn krill
Rob King, cao 1m8 với mái đầu trọc sáng loáng, phải đối mặt với thách thức dai dẳng trên tàu Nuyina: đảm bảo đầu không bị khung cửa đập vào!
Công việc chính của anh là quản lý một "thủy cung" mini trên tàu, chứa đầy giáp xác Nam Cực và sinh vật biển khác. Mỗi khi anh cúi xuống nhìn, giống như một Titan khổng lồ đang ngắm lãnh địa của mình vậy
King, nhà sinh vật học nhuyễn thể thuộc Bộ phận Nam Cực của Úc, đã nghiên cứu loài này hơn 30 năm. Anh đã phát triển kỹ thuật cải thiện đánh bắt ở Nam Đại Dương và thiết kế bể cá đẳng cấp thế giới tại Tasmania. Giờ anh lên Nuyina để bắt về một kho nhuyễn thể tươi từ Nam Cực!
Krill (nhuyễn thể họ tôm) Nam Cực - những con giáp xác dài 5cm với đôi mắt đen lồi và bộ xương ngoài trong suốt - là chìa khóa của hệ sinh thái Nam Đại Dương. Chúng cung cấp thức ăn cho cá voi, hải cẩu và chim cánh cụt. Và chúng cực kỳ nhiều, chiếm khoảng 1/40 tổng sinh khối động vật trên Trái Đất - tương đương sinh khối của loài người luôn!
Thông thường, krill được bắt bằng lưới kéo. Nhưng Nuyina có yêu cầu cao hơn, và King đã tạo ra thứ đầu tiên trên thế giới: giếng ướt!
Khi xây dựng tàu, kỹ sư đã tạo ba lỗ trên thân tàu kết nối với căn phòng này. Đây là giấc mơ của King từ 15 năm trước - bắt nhuyễn thể trong tình trạng nguyên sơ và mang về Tasmania.
Khi Nuyina đi về phía nam, nước chảy vào qua các lỗ, mang theo sinh vật biển - nhuyễn thể, động vật chân đốt, thực vật phù du - như hút chúng khỏi đại dương vậy.
"Đó là cách thu thập mẫu vật mà không cần kéo lưới lớn trong nước", King giải thích.
Giấc mơ thành hiện thực
Sáng sớm 30/12/2021, King và chuyên gia thủy sinh Anton Rocconi lần đầu mở van giếng ướt trên biển, lấy mẫu nước lạnh Nam Đại Dương.
Nước chảy qua đường ống mạn phải, qua bàn nâng giữa giếng và vào bể chứa cuối giếng. Gần như ngay lập tức, sinh vật biển bắt đầu tràn vào!
Bướm biển với đôi cánh vẫn vỗ duyên dáng lấp đầy không gian. Động vật không chân - những kẻ săn mồi phàm ăn như tôm xuất hiện. Krill cũng lao vào, nhưng chưa phải loài Nam Cực mà họ mong đợi. Lần đầu đó, tàu vẫn còn cách khu vực hoạt động của krill Nam Cực 1.500km hoặc xa hơn. Nhưng việc giếng hoạt động đã làm họ phấn khích lắm rồi!
Cặp đôi lạc quan hơn vì những sinh vật bắt được đều trong tình trạng nguyên vẹn. Lưới kéo có thể nghiền nát sinh vật khi xé chúng khỏi đại dương, nhưng giếng ướt làm việc nhẹ nhàng hơn nhiều.
Rocconi và King bắt đầu thức dậy lúc 3 giờ sáng - thời điểm nhuyễn thể lên gần mặt nước kiếm ăn. Họ bật giếng ướt và thử lại.
Ngày 2/1, họ cuối cùng cũng đợi được điều mong muốn. Con krill Nam Cực đầu tiên lao qua đường ống, băng qua bàn lọc, trượt qua tay Rocconi. Đây là đỉnh cao sau nhiều thập kỷ làm việc của King, nhưng trong một sự trùng hợp thú vị, chính kỹ thuật viên dữ liệu lại là người vinh dự phát hiện ra krill Nam Cực đầu tiên của Nuyina!
Ban đầu, Rocconi hy vọng bắt được 500 con để mang về Tasmania. Nhưng ngay lần đánh bắt đầu tiên ngày 3/1, nhóm đã bắt được 2.000 con! Tiếng kêu và hò hét nổ bùng bên trong phòng khi nước bắn tung tóe khắp bàn lọc. Giếng ướt không chỉ hoạt động tốt mà còn hoạt động tuyệt vời!
Nguồn: soha.vn