Dạo này MXH dậy sóng vì đề xuất cải tiến chữ quốc ngữ của PGS-TS Bùi Hiền đấy! Đa số mọi người đang "ném đá" tới tấp, nhưng thực ra câu hỏi quan trọng không chỉ là khen hay chê ông ấy, mà là liệu có nên cải tiến chữ quốc ngữ hay không? 
Hoá ra không phải ý tưởng đầu tiên đâu nha!
Thật ra đề xuất "đổi chữ" không phải lần đầu xuất hiện đâu các bạn ơi. Năm 2016, PGS-TS Bùi Hiền đã trình bày ý tưởng này tại hội thảo khoa học ở ĐH Quy Nhơn rồi. Thậm chí còn được đưa vào Kỷ yếu luôn! Nhưng lúc đó im re, giờ báo chí đưa tin mới ồn ào
TS Hồ Xuân Mai chia sẻ thẳng thừng: "Bài của ông Bùi Hiền về mặt nghiên cứu khoa học không có giá trị gì mới hay đáng kể. Bài đó in Kỷ yếu ngay gần bài của tôi, mà tôi cũng không buồn xem. Chỉ khi báo chí ồn lên mới giở ra xem thôi!"
Mà khoan, còn một "tiền bối" nữa nè! Khoảng năm 2007-2008, thầy Viên Như - trụ trì tại Linh Sơn cổ tự Đà Lạt cũng từng đề xuất bộ "Chữ Nôm Việt Nam" gồm 40 ký tự mượn từ chữ Hán. Ông muốn học theo Nhật Bản và Hàn Quốc, dùng Hán tự để tạo bộ chữ riêng cho mình.
Thầy Viên Như còn đề xuất bỏ các dấu huyền, sắc, nặng, hỏi, ngã và thay bằng chữ cái quy ước đặt sau chữ chính. Tuy nhiên, điểm khác biệt là thầy chỉ coi đây là "thú chơi" thôi, không dám đưa ra áp đặt cho xã hội vì biết nó "không khả thi"
Thầy nói: "Trong cuộc đời có nhiều trò chơi, có những trò chơi không lành mạnh nhưng cũng có không ít trò chơi bổ ích và lý thú... Đây có thể cũng là một trò chơi."
Nhà khoa học có quyền gì và trách nhiệm gì?
Điểm quan trọng nè các bạn: Nhà khoa học tất nhiên có quyền nghiên cứu rồi! Nhưng trước hết và sau cùng, họ cũng là công dân - phải có trách nhiệm với cộng đồng
Một nhà khoa học không thể "ở trên mây", không thể chỉ nghĩ về khoa học mà quên mất ảnh hưởng của nó tới đời sống nhân dân. Đặc biệt là các ngành khoa học xã hội nhân văn - phải cân nhắc kỹ lợi hại trước khi đưa ra đề xuất!
Vấn đề của ông Bùi Hiền là: Ông có nắm chắc lịch sử vấn đề mình nghiên cứu không? Những cách phiên âm Latin trên thế giới như Nhật Bản, Trung Quốc, Nga hay tiếng Anh - ông có tham khảo kỹ không? Không dẫn nguồn tử tế thì hoặc thiếu trung thực, hoặc không đọc tài liệu kỹ càng đấy
Vẻ đẹp riêng của chữ quốc ngữ
Từ khi thành "quốc ngữ" tới giờ, chữ quốc ngữ đã có công cực lớn trong việc nâng cao dân trí, truyền tải tri thức nhanh chóng tới toàn dân. Nó giúp Việt Nam hiện đại hoá và hội nhập thế giới hiệu quả hơn rất nhiều!
Trước đây nhiều người (kể cả tác giả) cũng thấy mấy cái "râu" ở chữ ư/ơ, "nón" ở chữ ă/â hay các dấu thanh huyền/sắc/nặng/hỏi/ngã khá rắc rối. Nhưng thật ra đó chính là điểm HAY và ĐẶC BIỆT của chữ quốc ngữ, thể hiện cái hồn của tiếng Việt!
Nếu không có chúng, tiếng ta và văn hoá ta sẽ bị "nhòe" hẳn trên bản đồ văn minh thế giới. Chỉ nhờ chút đó thôi mà người Tây, Trung, Nhật, Mỹ... cũng phải ngả mũ chào ta ngang hàng đấy!
Ngôn ngữ vốn có nhiều điều "không thống nhất" - đó là chuyện bình thường. Trong tiếng Anh, cùng một âm "a" có rất nhiều cách viết khác nhau, trong khi chữ "a" lại ít khi đọc đúng. Thế mà người Anh, Mỹ, Úc có đòi "cải tiến" kiểu ông Bùi Hiền đâu?
Về chuyện i/y viết khác nhau (như "lí/lý, sĩ/sỹ") thì cứ để tuỳ người, tuỳ địa phương. Nhưng tiếng Việt phổ thông xưa nay phân biệt rõ "ch/tr, s/x..." - ông Bùi Hiền đòi xoá đi thì khác gì "người lành lặn tự chọc mắt thành đui"?
Đề xuất chỉ lấy tiếng Hà Nội làm chuẩn (Hà Nội trung tâm luận) là thiếu căn cứ khoa học và đạo đức, làm nghèo đi tiếng Việt và chữ quốc ngữ luôn!
Bài học lịch sử
Chữ quốc ngữ ban đầu xuất hiện để dịch Kinh Thánh, nhưng phải tới khi các chí sĩ yêu nước xướng lên: "Chữ quốc ngữ là hồn trong Nước" thì nó mới phát triển như hiện nay.
Phạm Quỳnh đã khẳng định: "Truyện Kiều còn, tiếng ta còn. Tiếng ta còn, nước ta còn!" - câu nói iconic này vẫn đúng cho tới hôm nay!
Chữ quốc ngữ đã có bước hiện đại hoá từ đầu thế kỷ 20 nhờ công của các chí sĩ yêu nước nhóm Đông Kinh Nghĩa Thục, các nhà văn, nhà thơ, nhà báo, nhà giáo và toàn thể xã hội. Bao nhiêu thế hệ vun đắp mới có được sự hoàn chỉnh như bây giờ.
Điểm khác biệt quan trọng: Chữ quốc ngữ ở Việt Nam chỉ được thay đổi khi phần đông giới trí thức, nghệ sỹ yêu nước cùng toàn dân đồng lòng ủng hộ - chứ không phải do chính quyền hay cá nhân nào tự xưng là nhà khoa học đưa ra là được nhé!
Nguồn: tinhte.vn
Hoá ra không phải ý tưởng đầu tiên đâu nha!
Thật ra đề xuất "đổi chữ" không phải lần đầu xuất hiện đâu các bạn ơi. Năm 2016, PGS-TS Bùi Hiền đã trình bày ý tưởng này tại hội thảo khoa học ở ĐH Quy Nhơn rồi. Thậm chí còn được đưa vào Kỷ yếu luôn! Nhưng lúc đó im re, giờ báo chí đưa tin mới ồn ào
TS Hồ Xuân Mai chia sẻ thẳng thừng: "Bài của ông Bùi Hiền về mặt nghiên cứu khoa học không có giá trị gì mới hay đáng kể. Bài đó in Kỷ yếu ngay gần bài của tôi, mà tôi cũng không buồn xem. Chỉ khi báo chí ồn lên mới giở ra xem thôi!"
Mà khoan, còn một "tiền bối" nữa nè! Khoảng năm 2007-2008, thầy Viên Như - trụ trì tại Linh Sơn cổ tự Đà Lạt cũng từng đề xuất bộ "Chữ Nôm Việt Nam" gồm 40 ký tự mượn từ chữ Hán. Ông muốn học theo Nhật Bản và Hàn Quốc, dùng Hán tự để tạo bộ chữ riêng cho mình.
Thầy Viên Như còn đề xuất bỏ các dấu huyền, sắc, nặng, hỏi, ngã và thay bằng chữ cái quy ước đặt sau chữ chính. Tuy nhiên, điểm khác biệt là thầy chỉ coi đây là "thú chơi" thôi, không dám đưa ra áp đặt cho xã hội vì biết nó "không khả thi"
Thầy nói: "Trong cuộc đời có nhiều trò chơi, có những trò chơi không lành mạnh nhưng cũng có không ít trò chơi bổ ích và lý thú... Đây có thể cũng là một trò chơi."
Nhà khoa học có quyền gì và trách nhiệm gì?
Điểm quan trọng nè các bạn: Nhà khoa học tất nhiên có quyền nghiên cứu rồi! Nhưng trước hết và sau cùng, họ cũng là công dân - phải có trách nhiệm với cộng đồng
Một nhà khoa học không thể "ở trên mây", không thể chỉ nghĩ về khoa học mà quên mất ảnh hưởng của nó tới đời sống nhân dân. Đặc biệt là các ngành khoa học xã hội nhân văn - phải cân nhắc kỹ lợi hại trước khi đưa ra đề xuất!
Vấn đề của ông Bùi Hiền là: Ông có nắm chắc lịch sử vấn đề mình nghiên cứu không? Những cách phiên âm Latin trên thế giới như Nhật Bản, Trung Quốc, Nga hay tiếng Anh - ông có tham khảo kỹ không? Không dẫn nguồn tử tế thì hoặc thiếu trung thực, hoặc không đọc tài liệu kỹ càng đấy
Vẻ đẹp riêng của chữ quốc ngữ
Từ khi thành "quốc ngữ" tới giờ, chữ quốc ngữ đã có công cực lớn trong việc nâng cao dân trí, truyền tải tri thức nhanh chóng tới toàn dân. Nó giúp Việt Nam hiện đại hoá và hội nhập thế giới hiệu quả hơn rất nhiều!
Trước đây nhiều người (kể cả tác giả) cũng thấy mấy cái "râu" ở chữ ư/ơ, "nón" ở chữ ă/â hay các dấu thanh huyền/sắc/nặng/hỏi/ngã khá rắc rối. Nhưng thật ra đó chính là điểm HAY và ĐẶC BIỆT của chữ quốc ngữ, thể hiện cái hồn của tiếng Việt!
Nếu không có chúng, tiếng ta và văn hoá ta sẽ bị "nhòe" hẳn trên bản đồ văn minh thế giới. Chỉ nhờ chút đó thôi mà người Tây, Trung, Nhật, Mỹ... cũng phải ngả mũ chào ta ngang hàng đấy!
Ngôn ngữ vốn có nhiều điều "không thống nhất" - đó là chuyện bình thường. Trong tiếng Anh, cùng một âm "a" có rất nhiều cách viết khác nhau, trong khi chữ "a" lại ít khi đọc đúng. Thế mà người Anh, Mỹ, Úc có đòi "cải tiến" kiểu ông Bùi Hiền đâu?
Về chuyện i/y viết khác nhau (như "lí/lý, sĩ/sỹ") thì cứ để tuỳ người, tuỳ địa phương. Nhưng tiếng Việt phổ thông xưa nay phân biệt rõ "ch/tr, s/x..." - ông Bùi Hiền đòi xoá đi thì khác gì "người lành lặn tự chọc mắt thành đui"?
Đề xuất chỉ lấy tiếng Hà Nội làm chuẩn (Hà Nội trung tâm luận) là thiếu căn cứ khoa học và đạo đức, làm nghèo đi tiếng Việt và chữ quốc ngữ luôn!
Bài học lịch sử
Chữ quốc ngữ ban đầu xuất hiện để dịch Kinh Thánh, nhưng phải tới khi các chí sĩ yêu nước xướng lên: "Chữ quốc ngữ là hồn trong Nước" thì nó mới phát triển như hiện nay.
Phạm Quỳnh đã khẳng định: "Truyện Kiều còn, tiếng ta còn. Tiếng ta còn, nước ta còn!" - câu nói iconic này vẫn đúng cho tới hôm nay!
Chữ quốc ngữ đã có bước hiện đại hoá từ đầu thế kỷ 20 nhờ công của các chí sĩ yêu nước nhóm Đông Kinh Nghĩa Thục, các nhà văn, nhà thơ, nhà báo, nhà giáo và toàn thể xã hội. Bao nhiêu thế hệ vun đắp mới có được sự hoàn chỉnh như bây giờ.
Điểm khác biệt quan trọng: Chữ quốc ngữ ở Việt Nam chỉ được thay đổi khi phần đông giới trí thức, nghệ sỹ yêu nước cùng toàn dân đồng lòng ủng hộ - chứ không phải do chính quyền hay cá nhân nào tự xưng là nhà khoa học đưa ra là được nhé!
Nguồn: tinhte.vn