CrushXanhSG
New member
Quả chuông đồng được tạo ra từ năm 948 này tình cờ được phát hiện khi đang chilling ở Văn Chỉ của thôn Nhật Tảo (phường Đông Ngạc, Bắc Từ Liêm, Hà Nội). Sau khi được phát hiện, hành trình của quả chuông này mới thực sự được hé lộ và phải nói là drama không kém gì phim truyền hình luôn nha!
Suýt nữa thì bị lãng quên mất rồi các bạn ơi
Khi team mình ghé thăm đình Nhật Tảo, đình đang được sửa sang lại phần hậu cung. Các anh chú trong Tiểu ban quản lý di tích đình Nhật Tảo đã ra đón và kể chuyện cho nghe.
Thay vì cho xem trực tiếp quả chuông cổ (vì đang được cất giữ kỹ lắm), ông Nguyễn Văn Bẩy (59 tuổi, thành viên Tiểu ban quản lý di tích) show ảnh và miêu tả chi tiết từng ly từng tí: "So với những quả chuông quý khác, chuông Nhật Tảo size nhỏ hơn á.
Chuông cao 0,32m, nặng 5,4kg với đường kính miệng 0,19m. Chuông được đúc theo kiểu thượng thu hạ thách (trên thon, dưới nở - nghe fancy vãi). Quai chuông có hình đôi thú (giống như Ly Thủ) đấu lưng vào nhau, uốn cong tạo thành núm treo chuông. Con thú này có đầu to, mắt lồi, hai sừng thẳng, bờm ôm sát đầu, thân có vảy, hai chân và miệng ngậm tỳ xuống đỉnh chuông tạo thế vững chắc cho quai.
Chỏm quai hình núm tròn dẹt nhô lên. Đỉnh chuông bằng, vai xuôi, thân hình trụ, miệng loe có gờ, thành chuông dày.
Ở phần trên của mặt ngoài chuông có khắc một bài minh gồm 211 chữ luôn nha. Trải qua hơn 1.000 năm rồi, chuông đã hư hỏng khá nhiều như phần chỏm quai vỡ thiếu mảnh, linh thú gãy 1 chân, sừng, một số cánh hoa của 2 núm gõ bị mòn vẹt do dùng lâu quá".
Ông Phùng Tất Thắng ngồi bên cạnh tiếp lời khi team mình muốn biết thêm nhiều chi tiết. Ông Thắng kể, năm 1952, giặc Pháp chiếm đình làm bốt đóng quân, các cụ trong làng phải sơ tán toàn bộ đồ thờ tự và đồ tế khí của đình về văn chỉ của làng (trong đó có quả chuông này).
Sau năm 1954, đình biến thành trụ sở hợp tác xã. Đến năm 1965, bom Mỹ bắn phá Hà Nội, học sinh Thủ đô phải sơ tán về vùng ngoại thành. Các lớp học được mở tại đình, văn chỉ của làng. Lúc đó, ông Thắng học lớp 2, trong ký ức của ông, quả chuông đồng treo trước sân văn chỉ đều đặn vang lên mỗi ngày báo giờ vào lớp, giờ tan học như chuông trường bình thường vậy.
Trải qua những năm tháng chiến tranh, văn chỉ cũng như đình Nhật Tảo bị tàn phá nặng nề, tiền đường, trung đường và hậu cung đều không còn, không mấy ai để ý đến quả chuông thay cho trống trường này nữa
Số phận drama và lễ "rước thánh hồi cung" long trọng
Như một định mệnh, năm 1987, ông Phạm Văn Thắm, cán bộ viện Nghiên cứu Hán Nôm về địa phương nghiên cứu tình cờ đọc và dịch được những dòng chữ khắc trên chuông. Lúc đó, mọi người mới shock: "Ủa, hóa ra đây là chuông quý!". Thế nhưng, từ khi được phát hiện, chuông Nhật Tảo vẫn "phơi nắng phơi sương" tại sân văn chỉ.
Mãi đến năm 1994 khi chính quyền xã Đông Ngạc làm hồ sơ công nhận di tích lịch sử, người dân nơi đây mới phát hiện quả chuông này đã có tuổi đời hơn 1.000 năm. Cũng trong năm đó, chính quyền huyện Từ Liêm cùng nhân dân địa phương đầu tư xây dựng lại đình Nhật Tảo, các cụ mới chính thức làm lễ "rước thánh hồi cung", thỉnh chuông từ văn chỉ về đình.
Theo nghiên cứu của cố giáo sư Hà Văn Tấn, bài minh văn chữ Hán khắc trên thân chuông ghi ngày 29 tháng Tư năm Mậu Thân, niên hiệu Càn Hòa thứ 6 (tức năm 948). Càn Hòa là hiệu của Lưu Thạnh, vua Nam Hán, một nước thời Ngũ đại thập quốc đóng đô ở Quảng Châu (Trung Quốc).
Nhưng plot twist nè, đây là quả chuông của người Việt mình, mà địa danh "thôn Hạ Từ Liêm, huyện Giao Chỉ" trên thân chuông đã xác nhận rõ ràng rồi.
"Niên hiệu Càn Hòa thứ 6" tức năm 948, thời điểm mà Dương Tam Kha đã chiếm ngôi nhà Ngô, tự xưng là Bình Vương được bốn năm. Nội dung minh văn nhắc đến Giáp Thìn 944, năm Ngô Quyền qua đời. Ông đã giành được nền độc lập, xưng vương nhưng vẫn chưa có niên hiệu.
Từ khi biết giá trị của chiếc chuông, các cụ cao niên trong làng luôn cắt cử người trông nom kỹ càng. Thế nhưng, kẻ gian vẫn lẻn được vào đình, phá khóa cửa chính tìm chuông để trộm. Nhưng may thay như có "trời xui đất khiến", tên trộm không tài nào tìm được quả chuông, chúng chuyển sang trộm đồ thờ, từ chiếc chóe đến lọ hoa, nậm rượu. Sau đó, các cụ họp bàn với nhau mang chuông đi giấu luôn.
Ông Hùng kể: "Tuy đình đã được tu sửa nhưng vẫn còn tan hoang, mọi người quyết định đem gửi ở những nhà kín cổng cao tường, có uy tín. Có thời điểm, chuông còn được chôn xuống dưới đất để không ai biết nhưng được một thời gian lại lo chuông bị hỏng. Lúc ấy, các cụ đau đầu tìm ra phương án khác tốt hơn. Cuối cùng, mọi người đồng ý treo chuông lên nóc đình, giấu sau tấm bình phong.
Nhưng mỗi lần kiểm tra chuông vất vả vì phải bắc thang, gỡ tấm bình phong ra mới lấy được chuông nên các cụ đã tìm phương án khác. Giờ thì chúng tôi đã tìm ra một phương án cất giữ bí mật, nơi ấy chỉ có 4 người trong ban quản lý biết và phải có đủ 4 người chuông mới có thể lấy ra được (kiểu mật mã ngân hàng ấy ).
Cứ 3 tháng, chúng tôi lại kiểm tra và đem chuông ra ngoài lấy linh khí của trời đất. Còn chuông chỉ được đem ra bày ở đình vào 2 dịp là hội làng (tháng Hai) và giỗ tổ đình (tháng Chín) vào những năm chẵn, năm trọng. Quá trình giữ gìn quả chuông là sự chung sức của cả dân làng Nhật Tảo".
Sử liệu chữ viết sớm nhất của thời kỳ tự chủ - real deal luôn nha!
Theo hồ sơ tư liệu cục Di sản văn hóa, chuông Nhật Tảo là cổ vật độc bản, được xem là quả chuông duy nhất ở thế kỷ X được phát hiện cho đến nay ở Việt Nam. Bài minh trên chuông có thể coi là một trong những sử liệu chữ viết sớm nhất của thời kỳ tự chủ trong lịch sử dân tộc được biết cho đến nay.
Chuông có hình dáng độc đáo, khác biệt so với các chuông chùa đã biết. Họa tiết trang trí trên chuông thể hiện đỉnh cao của nghệ thuật điêu khắc và kỹ thuật đúc đồng thời bấy giờ. Minh văn trên chuông là nguồn sử liệu cho việc tìm hiểu xã hội người Việt thời tự chủ, giúp nghiên cứu lịch sử làng xã, tôn giáo của người Việt thế kỷ X.
Đây là hiện vật đầu tiên và duy nhất được biết cho đến nay thể hiện mối quan hệ song hành giữa Đạo giáo và Phật giáo, làm cơ sở cho việc hình thành tư tưởng Đạo - Phật - Nho cùng đồng hành trong đời sống tâm linh của người Việt thời Lý - Trần.
"Với giá trị to lớn của quả chuông, đợt nghìn năm Thăng Long, lãnh đạo ngành văn hóa muốn đưa quả chuông ra bảo tàng trưng bày. Chúng tôi họp dân, dân không đồng ý vì quả chuông là chứng nhân hàng nghìn năm lập làng, giữ nước của người Nhật Tảo, trở thành vật thiêng của làng rồi.
Sau đó, lãnh đạo ngành văn hóa đưa ra phương án sẽ tạo ra phiên bản chuông Nhật Tảo với kích thước, chi tiết giống hệt", ông Hùng kể lại.
Tháng 1/2020, chuông Nhật Tảo được công nhận là Bảo vật quốc gia Theo ông Hùng chia sẻ: "Đây là tin vui đối với người dân làng Nhật Tảo nhưng cũng có cả nỗi lo về việc bảo vệ cũng như phát huy giá trị của quả chuông có một không hai này".
Nguồn: soha.vn