Ơ kìa, các bạn ơi! Sau năm 2024 này, tụi mình sẽ phải trải qua tận 8 cái Tết liền mà... không có ngày 30 Tết luôn á Nghĩa là đêm giao thừa sẽ diễn ra vào tối 29 tháng Chạp chứ không phải 30 như mọi khi. Nghe kỳ kỳ nhỉ?
Chỉ còn hơn 7 tuần nữa là tới Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025 rồi nè! Nhiều bạn đang lật lịch vạn niên thì phát hiện ra điều này: không chỉ Tết năm nay không có 30 Tết, mà suốt cả 7 năm tiếp theo nữa, tháng 12 Âm lịch đều chỉ có đúng 29 ngày thôi Tức là từ năm Ất Tỵ này, 8 năm liền không có ngày 30 Tết luôn các bạn ơi!
Giải mã hiện tượng "mất tích" ngày 30 Tết
ThS Trần Tiến Bình - nguyên cán bộ Ban Lịch Nhà nước, sau này là Phòng Nghiên cứu lịch, Trung tâm Thông tin Tư liệu, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, tác giả cuốn "Lịch Việt Nam thế kỷ XX-XXI" đã giải thích rõ hơn nha:
Hóa ra ngày mồng 1 Âm lịch là ngày mà Trái đất, Mặt trăng, Mặt trời nằm thẳng hàng, lúc đó Mặt trăng quay nửa tối về phía Trái đất. Ngày xưa người ta gọi là ngày không trăng, hay ngày sóc. Điểm sóc (tức là lúc ba thiên thể thẳng hàng) rơi vào ngày nào (bất kỳ thời điểm nào từ 0h đến 24h) thì ngày đó là mồng 1 Âm lịch đó.
Còn tháng Âm lịch chính là khoảng cách giữa hai ngày sóc. Độ dài tháng Âm lịch dao động từ 29,27 ngày đến 29,84 ngày, trung bình là 29,53 ngày. Các chú bác làm lịch làm tròn thành 29 ngày (tháng thiếu) hoặc 30 ngày (tháng đủ). Và đây chính là lý do tại sao một số năm không có ngày 30 tháng Chạp nè
Ngẫu nhiên nhưng có thật: Không theo quy luật gì cả!
Mà cái này cũng hay đấy: Việc nhiều năm liên tiếp có hoặc không có ngày 30 Tết khá thường xuyên xảy ra luôn. Ví dụ, 8 năm liền từ 2014 đến 2021, năm nào Tết Nguyên đán cũng có ngày 30 Tết cả. Sau đó năm 2022 (Nhâm Dần) có tháng Chạp thiếu, năm 2023 (Quý Mão) và 2024 (Giáp Thìn) lại có tháng Chạp đủ. Rồi tiếp theo là 8 năm liền kết thúc năm Âm lịch bằng ngày 29 tháng Chạp luôn
ThS Trần Tiến Bình còn kể một case thú vị: Năm 1968, Việt Nam ăn Tết Nguyên đán trước Trung Quốc 1 ngày luôn á! Vì Việt Nam dùng lịch theo múi giờ GMT+7, còn Trung Quốc dùng múi giờ GMT+8.
Cụ thể là ngày 31/12/1967 tương ứng với ngày mồng 1 tháng Chạp cả ở Việt Nam lẫn Trung Quốc. Nhưng điểm sóc rơi vào lúc 23h29 ngày 29/1/1968 theo giờ Việt Nam, nên tháng Chạp ở lịch Việt Nam chỉ có 29 ngày thôi. Còn theo giờ Bắc Kinh, thời điểm này là 0h29 ngày 30/1, tức là 30 tháng 12 Âm lịch rồi. Vậy nên mồng 1 Tết Nguyên đán Mậu Thân năm 1968 tại Việt Nam đến sớm hơn Trung Quốc 1 ngày đấy
Đếm ngược đến Tết 2025 không có 30 Tết
Theo lịch vạn niên, năm Giáp Thìn sẽ kết thúc vào ngày 29 tháng Chạp, tức ngày 28/1/2025 Dương lịch. Khoảnh khắc giao thừa Tết Nguyên đán Ất Tỵ sẽ đến khi giây phút cuối cùng của ngày 29 tháng Chạp Giáp Thìn trôi qua. Mùng 1 Tết sẽ là ngày 29/1 Dương lịch nha các bạn!
Ất Tỵ là năm mở màn cho chuỗi 8 năm Âm lịch liên tiếp mà tháng Chạp chỉ có 29 ngày, kéo dài đến tận năm 2032. Phải đợi đến Tết Nguyên đán Quý Sửu 2033, chúng ta mới được gặp lại ngày 30 Tết
Trời đất "trolling" hay sao mà khó đoán vậy?
Nhiều bạn hỏi liệu có quy luật nào trong hiện tượng này không? Câu trả lời là... KHÔNG có luôn nha!
Theo ThS Trần Tiến Bình, việc tháng Chạp năm nào có 29 hay 30 ngày không phải do các chú bác làm lịch "thích thì cho, không thích thì bỏ" đâu, mà dựa vào xác định điểm sóc đấy. Sự xuất hiện các năm không có ngày 30 tháng Chạp không theo quy luật nhất định, vì việc tính toán lịch dựa theo sự chuyển động của các thiên thể và Mặt trăng rất phức tạp. Mặt trăng bị ảnh hưởng bởi sức hút của Mặt trời, Trái đất và nhiều hành tinh khác, dẫn đến điểm sóc - liên quan đến tháng thiếu, tháng đủ - cũng dao động không theo chu kỳ cố định nào cả.
Vậy nên với câu hỏi "vì sao suốt 8 năm liền kể từ 2025, Tết Nguyên đán không có ngày 30 Tết?", câu trả lời đơn giản là: vì những năm đó điểm sóc của tháng Chạp rơi vào ngày 29 thôi. Còn tại sao điểm sóc lại nhằm vào ngày 29 liên tiếp nhiều năm như vậy thì... các nhà làm lịch cũng không giải thích được luôn
Tính sai vài giây cũng đủ đổi ngày Tết!
Nghe có vẻ vô lý nhưng việc các đài thiên văn tính toán sai vài chục giây cũng có thể khiến tháng thiếu thành tháng đủ và ngược lại đấy! Ngay cả Đài thiên văn Tử Kim Sơn (Trung Quốc) còn nhầm trong ấn phẩm lịch công bố năm 2002 cơ mà.
Chẳng hạn vào ngày 28/9/2057, điểm sóc rơi vào 23h59; ngày 4/9/2089, điểm sóc rơi vào 23h57; ngày 7/8/2097, điểm sóc rơi vào 23h59. Nhưng do các nhà thiên văn tính nhầm vài chục giây, đẩy điểm sóc sang ngày hôm sau, làm thay đổi độ dài tháng luôn
Ông Bình cho biết, vì lịch tính theo Mặt trăng khó đoán như vậy nên việc thống kê quy luật các tháng Chạp đủ 30 ngày là không khả thi. Lịch các năm phụ thuộc vào sự tính toán chính xác ở từng thời điểm cụ thể. Ví dụ từ 2033 đến 2037 có các tháng Chạp đủ, từ 2038 đến 2040 là các tháng Chạp thiếu, đến 2041 lại có tháng Chạp đủ.
Nguồn: kenh14.vn