Trong khi CPI cứ leo thang từng ngày mà mức đóng thuế thu nhập cá nhân cùng giảm trừ gia cảnh vẫn "đứng hình" tại chỗ. Chuyện này khiến đám công sở mệt mỏi vô cùng… nhiều người bảo đã đến lúc phải làm gì đó với cái thuế này rồi đó!
PV Infonet đã "bắt" được PGS.TS Lê Xuân Trường, Trưởng Khoa Thuế và Hải quan (Học viện Tài chính) để hỏi cho ra lẽ về chuyện này.
- Thưa ông, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng mãi từ 2013 đến giờ, mà mức giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN) vẫn "đứng im như tượng", chưa đổi tí nào. Vậy cái thuế TNCN này có phải đã "lỗi thời" quá không, cần sửa chưa?
PGS.TS Lê Xuân Trường: Mức giảm trừ gia cảnh không hề lỗi thời so với CPI đâu nha, vì khi điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh trong lần sửa Luật thuế TNCN năm 2012 (có hiệu lực từ 1/7/2013), Quốc hội đã tính trước cả chuyện trượt giá cho mấy năm sau rồi.
Thêm nữa, tại điều 19 Luật thuế TNCN có ghi rõ "Trường hợp CPI biến động trên 20% so với thời điểm Luật có hiệu lực thi hành hoặc thời điểm điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh gần nhất thì Chính phủ trình Ủy ban thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh quy định tại khoản này phù hợp với biến động của giá cả để áp dụng cho kỳ tính thuế tiếp theo".
Thực tế, tính từ lúc áp dụng mức giảm trừ được điều chỉnh đến giờ, chỉ số CPI chưa tăng quá 20% cơ.
Cụ thể theo số liệu Tổng cục Thống kê công bố thì chỉ số CPI so với năm trước của các năm từ 2014 đến 2018 lần lượt là: 1,84%; 0,63%; 2,66%; 3,53% và 3,54%. Tính đến tháng 7/2019 chỉ số CPI so với kỳ gốc năm 2014 chỉ tăng 12,61% thôi.
Vì thế nên, đây chưa phải lúc phù hợp với quy định pháp luật để xem xét điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh theo Luật thuế TNCN.
- Mức lương tối thiểu vùng 1 hồi áp dụng quy định giảm trừ gia cảnh 9 triệu đồng/người (ngày 1/7/2013) là 2.350.000 đồng, giờ lương tối thiểu đã nhảy lên hơn 4 triệu rồi mà mức giảm trừ gia cảnh vẫn "nằm yên" ở mức 9 triệu. Ông thấy "sai sai" không?
PGS.TS Lê Xuân Trường: Khi so sánh thì phải xem các đối tượng có cùng điều kiện, cùng mục tiêu hay không. Không làm vậy thì việc so sánh rất "lệch pha", không phản ánh đúng bản chất vấn đề.
Việc xác định mức giảm trừ thuế TNCN là để đảm bảo Nhà nước không "đánh thuế" vào phần thu nhập cần thiết trung bình xã hội để tái sản xuất sức lao động của người đóng thuế. Với ý nghĩa như vậy, theo thông lệ các nước, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế thường tương đương với thu nhập bình quân đầu người.
Trong khi đó, mức lương tối thiểu vùng Nhà nước quy định là nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động trong quan hệ với sếp.
Việc nâng mức lương tối thiểu vùng không chỉ để bù đắp trượt giá mà còn để nâng cao đời sống người lao động phù hợp với sự tăng trưởng của nền kinh tế nữa.
Điều cần lưu ý là, ngay cả khi mức lương tối thiểu vùng được nâng lên hơn 4 triệu đồng/tháng thì những người hưởng lương tối thiểu này cũng chưa đến "ngưỡng" phải đóng thuế TNCN vì mức thu nhập này còn thấp hơn mức giảm trừ bản thân người nộp thuế.
Điều này thể hiện rõ quan điểm của Nhà nước là không đánh thuế TNCN vào người thu nhập thấp mà chỉ đánh thuế TNCN đối với người có thu nhập từ mức trung bình trở lên trong xã hội.
- Áp chung mức thu thuế TNCN trên cả nước, trong khi giá sống ở quê và thành phố khác xa nhau. Vậy theo ông, đây có phải quy định "cứng nhắc", cần đổi không?
PGS.TS Lê Xuân Trường: Như đã nói ở trên, việc so sánh cần phải đặt trong cùng một mặt bằng có xét đến mọi yếu tố thì mới thực sự có nghĩa. Nếu so sánh giá cả của nông thôn và thành thị thì cần phải so sánh tiếp về mức thu nhập bình quân, so sánh về các phúc lợi xã hội ở các khu vực này, so sánh về các điều kiện giáo dục, y tế, văn hóa… ở các vùng này.
Điều này có nghĩa là, người sống ở đô thị được hưởng những lợi ích của đô thị thì phải chấp nhận những bất lợi khi sống ở đô thị.
Người sống ở đô thị không thể đòi hỏi phải cho tôi được hưởng không khí trong lành như ở nông thôn. Người nông thôn cũng không được hưởng những dịch vụ y tế, văn hóa… xịn như ở đô thị.
Mức giảm trừ gia cảnh của thuế TNCN có mục tiêu xác định ngưỡng thu nhập dưới trung bình trong xã hội để không đánh thuế. Nếu quy định ngưỡng giảm trừ ở nông thôn thấp hơn ở đô thị thì vô hình trung đã đánh thuế vào những người có thu nhập thấp, điều kiện sống và làm việc khó khăn.
Trong khi đó, chính sách của Đảng và Nhà nước ta là quan tâm phát triển nông nghiệp, nông thôn. Thêm nữa, việc xác định một người nộp thuế ở khu vực nào cũng rất phức tạp do sự di chuyển thường xuyên của một bộ phận lao động trong nền kinh tế. Điều này dẫn đến không khả thi trong quản lý thuế.
- Có ý kiến bảo thuế TNCN không nên dùng con số cố định mà nên dựa vào tỷ lệ điều chỉnh theo CPI hàng năm, ông nghĩ sao?
PGS.TS Lê Xuân Trường: Chính sách thuế cần ổn định nhất định để đảm bảo tính dự báo được cho người nộp thuế, để doanh nghiệp chủ động lập chiến lược và kế hoạch kinh doanh.
Yêu cầu đối với một chính sách thuế không chỉ đảm bảo công bằng hay chính xác tuyệt đối mà còn phải đảm bảo tính khả thi, tiết kiệm chi phí, đơn giản và thuận tiện trong áp dụng.
Việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh theo CPI hàng năm tuy đem đến sự công bằng gần như tuyệt đối về mức đóng góp cho người nộp thuế nhưng lại phức tạp và không khả thi trong tổ chức thu thuế do việc phải phát sinh các thủ tục pháp lý để xác định mức giảm trừ mới và điều chỉnh khi quyết toán thuế hàng năm.
Theo thông lệ quốc tế, không có quốc gia nào điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh hàng năm theo CPI cả.
Nguồn: soha.vn