Nghe tin chú Hứa đột tử vì đau tim, cả khu phố sốc nặng luôn! Trong mắt hàng xóm, chú là "icon" của lối sống healthy – ngày nào cũng chạy bộ đều đặn, nắng mưa gì cũng không bỏ.
Chưa đầy 5 giờ sáng, khi cả khu phố còn ngủ say, chú Hứa (Trung Quốc), 51 tuổi, đã dậy thắp đèn 5h, xỏ giày và lên đường như routine mỗi ngày suốt mấy năm nay. Với chú, chạy bộ 6km mỗi sáng không chỉ là habit mà gần như "nghi lễ thiêng liêng", cũng là cách flex sức khỏe dù đã ngoài 50. Chú hiếm khi skip, kể cả những hôm trời lạnh, mưa phùn hay người hơi mệt.
Sáng hôm định mệnh đó, chú hơi tired nên khó ngủ, đi chạy sớm hơn thường lệ khoảng 30 phút. Chú chạy với tốc độ quen thuộc, không khởi động kỹ vì nghĩ cơ thể đã "quen thuộc địa hình" rồi. Được khoảng 5km, chú thấy tức ngực nhẹ, hơi khó thở. Nhưng thay vì dừng lại, chú Hứa chỉ nghĩ đơn giản "do tối qua ngủ không ngon thôi", rồi cắn răng cố chạy nốt đoạn còn lại.
Vài phút sau khi về gần đến nhà, chú ôm ngực đột ngột khuỵu xuống ngay. Dù được đưa đi cấp cứu ngay lập tức, chú đã không qua khỏi Bác sĩ xác định nguyên nhân là biến cố tim mạch cấp tính, xảy ra ngay trong và sau quá trình vận động cường độ cao.
Ảnh minh họa
Case của chú khiến không ít người tập thể dục đều đặn giật mình sợ hãi. Theo bác sĩ Wu Zhongyuan (Thành Đô, Trung Quốc), tập thể dục nhịp điệu vẫn có tác dụng bảo vệ tim mạch đã được chứng minh rõ ràng. Nhưng một số người dù tập đều đặn vẫn "ra đi" sớm hơn cả người không vận động, vì vấn đề không phải ở chỗ có chạy hay không, mà ở CÁCH CHẠY thế nào!
Chưa kể, với các chú U50, độ đàn hồi mạch máu đã giảm sút, mảng bám dễ tích tụ, khiến rủi ro khi vận động khác hẳn lúc tuổi đôi mươi. Chú Hứa lại có tiền sử mỡ máu khá cao, chưa đến mức bệnh lý nhưng cũng là một trong những yếu tố đẩy chú đến bờ vực sinh tử khi chạy bộ sai cách ngày hôm ấy.
Qua trường hợp đau lòng của chú Hứa, các bác sĩ đưa ra warning quan trọng về 5 sai lầm khi chạy bộ biến tốt thành hại, lứa tuổi nào cũng cần để tâm:
1. Chạy cường độ cao khi bụng đói vào sáng sớm
Bác sĩ Wu Zhongyuan cho biết, khoảng 5-10 giờ sáng là "golden hour nguy hiểm" với các biến cố tim mạch. Trong khung giờ này, độ nhớt máu tăng, tiểu cầu dễ kết tập, mạch máu phản ứng mạnh hơn, làm tăng nguy cơ co thắt động mạch vành. Nếu kết hợp nhịn ăn, đường huyết thấp khiến cơ tim thiếu năng lượng, tim dễ quá tải khi vận động mạnh.
Tử vong đột ngột do tim thường có peak vào khoảng 7 giờ sáng, trùng thời điểm nhiều người chạy bộ cường độ cao lúc bụng đói. Bác sĩ khuyên nên ăn nhẹ lót dạ trước khi chạy, đồng thời tăng dần cường độ thay vì chạy bộ hết sức từ ngay ban đầu để tránh trường hợp như chú Hứa.
Ảnh minh họa
2. Không khởi động trước khi chạy, dừng đột ngột sau khi chạy
Theo bác sĩ Pan Zhijun (Chiết Giang, Trung Quốc), tim cần thời gian adapt khi chuyển từ nghỉ ngơi sang vận động mạnh. Chạy ngay khi chưa khởi động khiến nhịp tim tăng nhanh trong khi mạch máu chưa kịp thích ứng, dễ gây thiếu máu cơ tim, thậm chí nhồi máu cơ tim cấp ở người có tiền sử xơ vữa động mạch. Đây cũng là sai lầm mà chú Hứa mắc phải.
Dừng đột ngột sau khi chạy cũng nguy hiểm không kém, vì máu dồn xuống chân khiến lượng máu về tim giảm mạnh, huyết áp drop, có thể gây ngất xỉu. Bác sĩ recommend nên dành 5 phút khởi động trước và 5 phút đi bộ chậm sau khi chạy nhé!
3. Phớt lờ tín hiệu warning từ cơ thể
Tức ngực, nhịp tim không đều, đau vai trái hay cánh tay trái, chóng mặt, khó thở dữ dội đều là red flag từ tim mạch đấy! Nhiều người chạy bộ lại nghĩ đó chỉ do "không tập trung" hay "thể lực chưa tốt" rồi cố gắng chịu đựng, giống như chú Hứa trong buổi sáng định mệnh.
Bác sĩ Pan Zhijun lưu ý, mảng xơ vữa ở các chú trung niên thường kém ổn định hơn người trẻ, dao động huyết áp khi vận động mạnh có thể khiến mảng xơ vữa vỡ ra, dẫn đến huyết khối cấp tính. Nếu thấy khó chịu ở ngực hoặc chóng mặt khi đang chạy, hãy dừng lại NGAY, đi bộ chậm, ngồi xuống nếu cần và gọi trợ giúp nếu không cải thiện!
Ảnh minh họa
4. Quá chú trọng tốc độ và quãng đường
Nhiều người dùng app thể dục để so sánh số liệu mỗi ngày, cảm thấy chưa ổn nếu chạy chậm hơn hay ngắn hơn hôm trước. Tâm lý này acceptable với người trẻ, nhưng với người trên 50 tuổi lại giống như liên tục đẩy tim đến limit nguy hiểm!
Sau tập luyện cường độ cao kéo dài, nồng độ troponin, chỉ dấu tổn thương tim, sẽ tăng lên, hiện tượng từng ghi nhận ở vận động viên marathon. Nếu cường độ vượt khả năng tim phổi, hệ thần kinh giao cảm duy trì kích thích cao, dễ gây rối loạn nhịp thất. Bác sĩ Wu Zhongyuan khuyên người chạy trên 50 tuổi nên giữ nhịp tim ở mức 60-70% nhịp tim tối đa, tính bằng 220 trừ tuổi. Với người 50 tuổi, nhịp tim mục tiêu nên trong khoảng 102-119 lần mỗi phút.
5. Chạy bộ ngoài trời bất chấp thời tiết extreme
Ngày sương mù, bụi mịn cao hơn nhiều lần bình thường, dễ gây viêm đường hô hấp và rối loạn nhịp tim, đặc biệt nguy hiểm với người đã có bệnh tim mạch nền.
Nhiệt độ thấp gây co mạch ngoại biên, làm huyết áp tăng thụ động, tim phải chịu tải lớn hơn. Ngược lại, thời tiết nóng bức dễ gây mất nước, mất cân bằng điện giải, máu cô đặc, tăng nguy cơ đột quỵ và đau tim. Bác sĩ Pan Zhijun cho rằng khi thời tiết khắc nghiệt, chuyển sang chạy máy trong nhà hoặc đổi giờ tập là lựa chọn có trách nhiệm với sức khỏe, không phải sự "yếu đuối" đâu nhé!
Nguồn và ảnh: Sohu, Family Doctor, Toutiao
Nguồn: kenh14.vn