MochiMoon7126
New member
Ủa bro, vừa rồi Bộ Ngoại giao Mỹ vừa thả bom một đống tài liệu cực hot về vụ đảo chính ở Iran năm 1953 đó! Các tài liệu này bóc trần luôn cách mà CIA (Cục Tình báo Trung ương Mỹ) đã "sắp đặt kịch bản" trong chiến dịch TPAJAX để truất phế ông Muhammad Mosaddegh - vị Thủ tướng được bầu cử dân chủ lúc bấy giờ. Drama quá trời drama!
Mấy bài báo còn ghi lại nỗi ám ảnh ngày càng lớn về ảnh hưởng của chủ nghĩa cộng sản và chủ nghĩa Hồi giáo sau chiến tranh ở Iran, đặc biệt là sự trỗi dậy của Đảng Tudeh.
Từ đầu drama là thế này nè:
Ông Mohammad Mossadegh lên làm Thủ tướng Iran năm 1951 sau khi người tiền nhiệm là Tướng Ali Razmara bị ám sát (vừa là lãnh đạo quân sự vừa là Thủ tướng luôn á). Rồi ông này ra tay quốc hữu hóa đủ thứ, nhất là Hãng dầu mỏ Anh - Iran (của Anh làm chủ), thế là căng đét!
Liên minh tình báo Anh - Mỹ lo sợ gì?
Bên phần ông Thủ tướng Mosaddegh thì flex luôn: coi chủ nghĩa đế quốc là kẻ thù của Iran và cắt luôn quan hệ ngoại giao với Anh. Người Anh bực mình, thế là họ "dằn mặt" Iran cực mạnh và rủ thêm Mỹ - siêu cường mới nổi lúc đó. Hai bên bắt tay nhau lập kế "hạ gục" ông Mosaddegh.
Lần đầu tiên "đánh úp" vào giữa năm 1952 nè! CIA và tình báo Anh ép vua Iran là Reza Shah phải sa thải Thủ tướng Mosaddegh.
Nhưng plot twist: dân Iran biểu tình khắp nơi chống lại nhà vua, khiến ngài phải cho ông Mosaddegh comeback chỉ sau vài ngày thôi! Một trong những ông lớn ủng hộ Thủ tướng Mosaddegh và dẫn đầu biểu tình chính là Đảng Cộng sản Iran (ICP).
CIA lúc này kết luận: "Thủ tướng Iran có vẻ nghiêng về xã hội chủ nghĩa và có nguy cơ theo phe Liên Xô nếu cứ để ông ta cầm quyền."
Nỗi sợ chủ nghĩa cộng sản xuất hiện nhiều trong hồ sơ. Ví dụ như bản ghi nhớ của Giám đốc CIA gửi cho Tổng thống Eisenhower ngày 1-3-1953 nhấn mạnh:
"Kể từ sau vụ ám sát Tướng Razmara tháng 3-1951, tình hình ngày càng tệ: sức mạnh của các nền dân chủ phương Tây giảm sút, tạo điều kiện cho phe cộng sản trỗi dậy rõ rệt hơn."
Bản dự thảo chính sách của Hội đồng An ninh quốc gia Mỹ (NSC) còn giải thích rõ hơn về nỗi lo này.
Bản dự thảo còn chỉ rõ: "Nếu cộng sản thống trị Iran, các phát triển về kinh tế, chính trị và quân sự sẽ đe dọa trực tiếp lợi ích an ninh của Mỹ. Vì vậy, giờ Mỹ nên phối hợp với Vương quốc Anh để lật đổ chủ nghĩa cộng sản ở Iran."
Để đối phó, CIA đề xuất "các hoạt động chính trị đặc biệt" và những chiến thuật hiếm có, bao gồm cả việc gây chia rẽ nội bộ trong phong trào cộng sản Iran.
Một tài liệu tình báo nêu rõ: "Chúng tôi đang nghiên cứu khả năng lập một Đảng cộng sản địa phương (Titoist) để tạo chia rẽ và làm suy yếu phong trào cộng sản thân Liên Xô ở Iran."
"Rõ ràng là nhiệm vụ khó và nguy hiểm, cần xử lý khéo léo nếu không sẽ bị phản tác dụng. Nhưng vì tiềm năng chống Xôviết nên phải cân nhắc kỹ lưỡng." - tài liệu viết tiếp.
Kế hoạch đảo chính đắt đỏ và tinh vi vãi!
Sau khi nghiên cứu khả năng thực hiện đảo chính, CIA còn đánh giá khả năng của các dịch vụ bí mật tại Iran như: tuyên truyền đại chúng, tố cáo cá nhân, phát tán tin đồn, kích động bạo loạn đường phố, dàn dựng đám đông biểu tình, và hỗ trợ cho các thành viên hệ thống an ninh nội bộ Iran.
Ngày 3-3-1953, Giám đốc kế hoạch CIA báo cáo với Nhà Trắng rằng cơ quan này có "phương tiện thực hiện các cuộc tấn công cá nhân hiệu quả chống lại bất kỳ nhân vật chính trị nào ở Iran, kể cả Thủ tướng Mosaddegh." Ủa khủng bố à?
Trường hợp ông Mosaddegh vẫn cầm quyền thì CIA sẽ vận động các bộ lạc hùng mạnh ở Iran để "kháng chiến" thay mặt CIA. Theo đó, CIA đã ký hợp đồng với các thủ lĩnh bộ lạc Qashqai để lập căn cứ bí mật với khoảng 2 vạn người gồm du kích và hoạt động tình báo.
Liên kết bí mật này còn thiết kế các chiến thuật phá hoại tinh thần và kích động nhiều cuộc kháng chiến nhỏ khắp Iran.
Ngạc nhiên hơn: CIA chưa công bố số tiền thực tế đã chi cho toàn bộ hoạt động! Trong lá thư của ông Kermit Roosevelt (Giám đốc CIA khu vực Cận Đông và châu Phi) gửi Giám đốc Dulles ngày 4-4-1953 hé lộ rằng ngân sách chi tiêu được miễn khỏi các thủ tục kế toán và lưu biên lai thông thường. Wut?!
Khoản ngân sách này còn được dùng để: trang bị vũ khí cho "bạn bè" của Mỹ trong khu vực; triển khai đơn vị mặt đất và không quân Mỹ ở miền Nam Thổ Nhĩ Kỳ; viện trợ kinh tế cho các tổ chức phi cộng sản ở Iran và không công nhận chính quyền cộng sản; hỗ trợ các yếu tố bài cộng với nhiều kế hoạch của CIA để đối phó với khả năng cộng sản nắm quyền.
CIA tính toán chi ly để có sự ủng hộ của Thổ Nhĩ Kỳ, Iraq và Pakistan đối với các yếu tố bài cộng ở Iran vì coi chính phủ cộng sản là mối đe dọa tiềm tàng.
Song song với đó, CIA còn dự trữ sẵn vũ khí nhỏ, đạn dược, vật liệu phá dỡ, thực phẩm và quần áo - đủ cho 1 vạn du kích trong 6 tháng luôn!
Một bức điện tín của Bộ Ngoại giao Mỹ gửi Đại sứ quán ở Iran chứa thông tin từ Tổng thống Eisenhower gửi cho ông Mosaddegh ngày 30-6-1953 là một trong những tài liệu quý giá nhất. Bức điện này có thể là phần của chương trình ngoại giao nhằm hiểu cách các quốc gia đối thủ có thể là bạn trước khi xảy ra xích mích.
Nội dung bức điện cho rằng khủng hoảng và khó khăn ở Iran xung đột giữa Anh và Iran đến từ dầu mỏ, gây áp lực mà Mỹ không hưởng lợi gì. Dù Mỹ có can dự thế nào thì họ vẫn tôn trọng "tình cảm thân thiện sâu sắc đối với Iran và người dân nơi đây."
Nhưng riêng CIA, tình báo Anh cùng các yếu tố bài Mosaddegh ở Iran đã tính "nước đi cuối" cho cuộc đảo chính. Đến tháng 7-1953, với sự giúp đỡ của cộng tác viên Fazlollah Zahedi (người sẽ kế nhiệm Mosaddegh sau đảo chính), CIA đã soạn kế hoạch toàn diện cho cuộc đảo chính.
Zahedi mật báo với CIA rằng đã có sự ủng hộ từ các tướng lĩnh quân đội hàng đầu Iran như đại tá Timur Bakhtiar (Thủ lĩnh quân sự Isfahan và Khuzestan), đại tá H. Akhavi (Giám đốc vận tải quân đội), tướng Derakshan (Phụ tá cảnh sát trưởng), tướng Daftari (Chỉ huy lực lượng hải quan) và đại tá Nematollah Nassiri của Vệ binh Hoàng gia.
Gian kế thành hiện thực!
Dựa trên "đèn xanh" từ nội gián Fazlollah Zahedi, CIA vạch ra hàng loạt kế hoạch hành động để kích hoạt sự kiện và cuối cùng là truất phế Mosaddegh.
Tháng 8-1953, CIA đưa ra nhiều biện pháp tâm lý, quân sự và kinh tế để hỗ trợ chính phủ kế nhiệm ông Mosaddegh. CIA đề xuất Chính phủ Mỹ không bình luận trước công chúng về sự thay đổi chính quyền ở Iran để giả vờ rằng Mỹ không muốn can thiệp vào chuyện nội bộ của một quốc gia tự do.
Tiếp theo, CIA đề nghị Chính phủ Mỹ tránh các thông cáo gây hoài nghi về quá trình chuyển giao quyền lực; cũng như chính phủ cần cố gắng làm càng nhiều càng tốt để hỗ trợ tân Chính phủ Iran bao gồm viện trợ quân sự, viện trợ ngân sách và trợ cấp cho các tờ báo thân chính phủ để tuyên truyền.
Tuy nhiên khi đến gần giai đoạn cuối của cuộc đảo chính, CIA lo lắng sự thất bại và hậu quả không lường trước được. Ngày 18-8-1953, CIA yêu cầu bộ sậu phía Iran không được tham gia vào hoạt động nào chống Mosaddegh mà có thể bị truy ngược lại Mỹ. Ngày 20-8-1953, CIA gửi điện mừng cho các điệp viên đã lên kế hoạch và chỉ đạo đảo chính thành công. Mission accomplished!
Nguồn: soha.vn