Phóng viên Báo Người Lao Động đi khảo sát thực tế mà chóng mặt luôn á! Mỗi ngân hàng một kiểu tính phí và lãi khác nhau, khách hàng toàn bị "dí" vào góc chết không biết đường nào thoát
Sau khi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) gửi công văn yêu cầu các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải rà soát ngay lập tức các loại phí, lãi suất, cách tính lãi với từng loại thẻ, một số ngân hàng thương mại cho biết đang khẩn trương thực hiện và sớm có chính sách "dẹp loạn" vụ này.
Theo yêu cầu của NHNN, nếu ngân hàng phát hiện các vấn đề bất thường trong việc sử dụng thẻ của khách hàng như không có giao dịch, phát sinh nợ quá hạn kéo dài... cần chủ động thông tin đến khách hàng và phối hợp các bên liên quan xử lý kịp thời, đảm bảo không ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của khách hàng và tổ chức phát hành thẻ.
Hiện vẫn còn rất nhiều người không biết mình đang nợ phí, nợ lãi liên quan đến thẻ ATM, tài khoản thanh toán hoặc lãi, phí thẻ tín dụng. Chị Bích Thanh (ngụ quận 5, TP HCM) kể mới đây ghé chi nhánh Ngân hàng Đông Á (DongABank) trên đường Nguyễn Thị Minh Khai (quận 3) mới tá hỏa biết mình còn một tài khoản thẻ ATM nhiều năm không dùng và đang nợ phí hơn 500.000 đồng.
"Tài khoản này tôi đã ngừng dùng từ năm 2014, số dư lúc đó là 15.000 đồng (ngân hàng này không quy định số dư tối thiểu). Từ đó đến giờ, tôi không nhận được bất kỳ thông báo nào về việc thu phí hay ghi nợ phí cho tài khoản" - chị Thanh bức xúc.
Sau khi thắc mắc, chị Thanh được nhân viên ngân hàng này giải thích số tiền trên là nợ phí thường niên gần 10 năm qua (55.000 đồng/năm). "Đây là nợ phí, không phải nợ xấu nên không bị đưa lên Trung tâm Thông tin tín dụng quốc gia. Nhưng nếu muốn dùng tiếp dịch vụ của DongABank, chị phải trả hết phí" - nhân viên ngân hàng này giải thích.
Cũng theo lời nhân viên giao dịch, nếu khách hàng không đóng phí và khóa tài khoản đó thì hệ thống của ngân hàng vẫn tiếp tục "cày" nợ phí vì chính sách của ngân hàng chưa thay đổi. Về việc tại sao ngân hàng không thông báo cho khách hàng về việc thu phí thường niên 55.000 đồng/năm và đang mắc nợ, nhân viên ngân hàng giải thích do rất nhiều chủ tài khoản đã đổi địa chỉ, đổi số điện thoại, email... nên rất khó liên hệ
Cùng với phí thường niên, một số ngân hàng vẫn còn rất nhiều khoản phí khác như phí quản lý tài khoản, phí duy trì tài khoản... được ghi nợ đối với tài khoản 0 đồng và ngừng sử dụng lâu ngày. Với chủ thẻ hiện tại, các ngân hàng đang thu "tùm lum" các khoản như phí phát hành thẻ nhanh 100.000 đồng, phí cấp lại thẻ bị nuốt tại ATM, phí cấp lại số PIN 20.000 đồng, phí khiếu nại (nếu chủ thẻ sai) 50.000 đồng/giao dịch... Thậm chí, có ngân hàng còn thu phí khi khách hàng đổi điện thoại sử dụng App luôn
Với Eximbank, các chủ thẻ lâu năm không sử dụng dù đã được ngân hàng miễn các loại phí nhưng muốn đi hủy thẻ, đóng tài khoản vẫn phải tới trực tiếp chi nhánh, phòng giao dịch, thay vì làm online cho tiện.
Với thẻ tín dụng, sau vụ chủ thẻ ở Quảng Ninh bị báo nợ hơn 8,8 tỉ đồng sau gần 11 năm đã dẫn tới làn sóng ồ ạt đi hủy thẻ tín dụng ở khắp các ngân hàng. Từ đây cũng phát sinh đủ chuyện bất ngờ
Chị Nguyễn Hoài (ngụ quận 3, TP HCM) kể năm ngoái chị quen một nhân viên ngân hàng và được mời mở thẻ tín dụng với rất nhiều ưu đãi như phòng chờ sân bay, hoàn tiền khi mua sắm, tích điểm đổi quà... Tuy nhiên, từ khi mở đến giờ chị chưa kích hoạt thẻ, chưa dùng lần nào.
"Mới đây, khi ghé chi nhánh ngân hàng để hủy thẻ, tôi được nhân viên thông báo đóng phí thường niên 550.000 đồng. Tôi không hề biết phải đóng khoản phí này. Nhân viên nói thẻ đã được hệ thống kích hoạt nên không dùng vẫn đóng phí mới hủy được" - chị Hoài kể.
Một trường hợp khác, anh Hữu (ngụ quận Gò Vấp), từng mở 2 thẻ tín dụng theo diện dành cho cán bộ nhân viên xuất sắc hơn chục năm trước. Từ đó đến nay, anh chưa từng kích hoạt và cũng không sử dụng. Khi làn sóng hủy thẻ xuất hiện, anh ra chi nhánh ngân hàng thương mại nhà nước nơi phát hành thẻ để hủy thì được thông báo phát sinh 2 khoản nợ... 15 triệu đồng và 18 triệu đồng.
"Vợ chồng tôi tá hỏa vì thẻ lạc từ lâu, không sử dụng. Khoản phí phát sinh được nhân viên giải thích là phí ban đầu tổng cộng 300.000 đồng, sau hơn chục năm thì bị tính lãi, phí phạt... Vì không hề hay biết về việc nợ phí nên tôi không đồng ý đóng. Cuối cùng, ngân hàng này nói tôi chỉ cần đóng 300.000 đồng phí ban đầu rồi cho hủy thẻ, vì lỗi của nhân viên thời điểm đó không thông báo" - anh Hữu kể.
Khảo sát một số ngân hàng có thế mạnh thẻ, phóng viên Báo Người Lao Động ghi nhận không ít ngân hàng có đến 20 danh mục thu phí thẻ tín dụng Theo đó, có những mục rất "nặng ký", như phí thường niên từ 300.000 đồng đến 2 triệu đồng, chậm thanh toán 4%, chuyển đổi ngoại tệ khi thanh toán nước ngoài 3%-4%, xử lý giao dịch thanh toán nước ngoài 1,2%, thông báo thất lạc thẻ 220.000 đồng, in sao kê chi tiết hằng tháng 5.500 đồng, khiếu nại sai 100.000 đồng... Trong trường hợp chủ thẻ "quẹt lố" so với hạn mức cho phép, ngân hàng sẽ thu phí 3%-15% trên số tiền vượt hạn mức.
Riêng với cách tính lãi suất thẻ tín dụng, lãnh đạo phụ trách mảng thẻ của một ngân hàng thương mại quy mô lớn cho biết cách thức tính lãi suất của thẻ tín dụng của các ngân hàng không giống nhau. Do đây là hình thức cho vay tín chấp, các ngân hàng thường cho vay với lãi suất cao để bù đắp rủi ro nếu chẳng may khách hàng không trả được nợ.
Thông thường, nhiều ngân hàng chỉ tính lãi suất đối với nợ gốc, còn tiền lãi, các loại phí liên quan không cộng dồn vào nợ gốc. Tuy vậy, trên thực tế vẫn có một số ngân hàng cộng dồn số tiền lãi, phí thường niên, tiền phạt chậm thanh toán, tiền phạt nợ quá hạn 1,5 lần lãi suất... vào nợ gốc. Khi đó, tổng nợ gốc tăng lên rất lớn, ngân hàng căn cứ vào con số này để nhân với lãi suất, tính ra số tiền khách hàng phải trả
Ví dụ, một người đang nợ thẻ tín dụng 100 triệu đồng, lãi suất 30%/năm (2,5%/tháng). Tháng thứ nhất, dư nợ của người này là 100 triệu đồng + 2,5% (2,5 triệu đồng lãi suất) = 102,5 triệu đồng. Nếu người này chưa thanh toán thì vào tháng thứ 2, ngân hàng sẽ tính lãi suất trên dư nợ 102,5 triệu đồng. Đồng thời, tại thời điểm đó, nếu có phí thường niên là 500.000 đồng thì ngân hàng cộng vào dư nợ rồi nhân với lãi suất 2,5%/tháng để tính ra tổng nợ gốc.
Đến tháng thứ 3, giả sử chủ thẻ rơi vào nợ xấu, ngân hàng sẽ phạt lãi suất 1,5 lần. Nghĩa là lãi suất từ 30%/năm (2,5%/tháng) tăng lên 45%/năm (3,75%/tháng). Ngân hàng lấy mức lãi suất này nhân với tổng nợ gốc hiện có. Kết quả, số tiền mà chủ thẻ tín dụng phải trả cho ngân hàng tăng lên rất nhiều
TS Đỗ Thiên Anh Tuấn, giảng viên chính sách công, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, nhận định một trong những thiệt thòi của khách hàng trong câu chuyện lãi, phí thẻ mập mờ là việc "bất cân xứng thông tin".
Tức là khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng nhưng không được thông báo thường xuyên về mức phí, lãi và cách tính lãi, phí phải thanh toán. Thậm chí, sau thời gian dài ngưng sử dụng tài khoản thẻ, khi liên hệ ngân hàng để dùng dịch vụ khác hoặc khi đi đóng tài khoản mới biết đang bị ghi nợ phí.
"Yếu tố này là do tình trạng bất cân xứng thông tin. Nếu các ngân hàng không rà soát tài khoản ngưng sử dụng định kỳ hằng năm để khoanh, khóa hoặc "đóng băng" lại thì cần thông tin cho khách hàng biết đang bị ghi nợ phí để có hướng xử lý. Đồng thời, sau yêu cầu của NHNN về rà soát, thống kê lại việc thu phí, các ngân hàng cần công khai khoản phí nào hợp lý thì thu tiếp, khoản nào không hợp lý phải hủy bỏ. Tránh "ma trận" các khoản phí được lập ra để tạo gánh nặng cho khách hàng" - TS Đỗ Thiên Anh Tuấn nói.
Ngân hàng nói gì?
Liên quan đến khoản phí thường niên đối với tài khoản 0 đồng ngưng sử dụng nhiều năm, một lãnh đạo DongABank cho hay ngân hàng đang rà soát lại toàn bộ.
Đối với phí thường niên thẻ tín dụng, đại diện một ngân hàng giải thích do thẻ tín dụng được phát hành bởi ngân hàng và tổ chức thẻ quốc tế. Do đó, ngay khi thẻ được phát hành, ngân hàng đã phải trả khoản phí cho tổ chức thẻ nên dù khách hàng có kích hoạt hay không vẫn phải trả phí phát hành hoặc phí ban đầu.
Nguồn: kenh14.vn