Lần sau khi đang ngồi nướng ngô và lật từng hạt ngô vàng ươm trên vỉ, bạn sẽ phải giật mình nhớ lại: ủa hoá ra món ngô nướng mình đang ăn ngày xưa nó chả giống thế này đâu nhé!
Thật ra thì tổ tiên của cây ngô - một loại cỏ dại tên teosinte - nhìn chả liên quan gì đến bắp ngô chúng ta đang ăn hiện giờ. Và đây còn chưa phải là case duy nhất đâu...
## Vậy làm sao mà rau củ quả giờ lại khác xưa đến thế?
Sự thật là nhờ vào kỹ thuật lai giống chọn lọc, con người đã "đổi vận" cho các loại cây trồng trong suốt hàng trăm năm qua. Qua nhiều phương pháp lai tạo khác nhau, các bác nông dân đã lựa chọn và phát triển những cây có đặc điểm họ thích theo thời gian, ví dụ như làm sao cho quả mọng và ngon hơn chẳng hạn.
Cây trồng biến đổi gen (GMO) cũng trải qua quá trình tương tự, nhưng mà nhanh và chuẩn xác hơn nhiều luôn. Thay vì ngồi chọn lọc gen thủ công hàng trăm năm, giờ các nhà khoa học đã có cách làm xịn xò hơn hẳn rồi. Gần đây, một báo cáo tổng hợp data từ 3 thập kỷ nghiên cứu về cây trồng biến đổi gen đã kết luận rằng "không có bất kỳ bằng chứng nào" cho thấy "thực phẩm GMO kém an toàn hơn thực phẩm truyền thống" đâu nha!
Những hình ảnh dưới đây sẽ là bằng chứng rõ nhất về hành trình "đổi đời" của các loại củ quả dại thành những món ăn quen thuộc mà chúng ta vẫn ăn hằng ngày đó.
Nhớ kéo chuột ở thanh rê sang phải để so sánh sự khác biệt nha!
## Ngô (bắp)
Hơn 10.000 năm trước, các bác nông dân ở khu vực Mexico thời đó phát hiện ra rằng không phải cây ngô nào cũng giống nhau. Một vài cây to hơn, ngon hơn so với đám còn lại. Họ bắt đầu giữ lại hạt giống từ những cây họ thích và gieo vào mùa sau. Đây chính là kỹ thuật gây giống chọn lọc, giúp cây ngô ngày càng to hơn và ngọt hơn theo thời gian.
Theo nghiên cứu của giảng viên hóa học James Kennedy: cây ngô tự nhiên (ngô dại) được thuần hóa lần đầu vào năm 7.000 trước công nguyên và từng khô như khoai tây sống luôn á. Ngày nay, cây ngô to gấp 1.000 lần so với ông bà tổ tiên của nó 9.000 năm trước, dễ lột vỏ và dễ trồng hơn rất nhiều. Và quan trọng nhất, giờ ngô có tới 6.6% là đường, so với chỉ có 1.9% ở ngô dại ngày xưa.
## Cà tím
Cà tím không phải lúc nào cũng to và tím đậm như bây giờ đâu nhé! Có một thời nó từng có màu trắng. Một số trái lại có màu xanh da trời nhạt. Vài trái thì vàng và tròn. Và đỉnh điểm là một số loại cà tím còn có gai ở cuống nối với hoa nữa cơ! Một trong những cây cà tím được trồng sớm nhất là ở Trung Quốc.
Nhờ kỹ thuật gây giống chọn lọc, cà tím giờ đã hết gai và có hình dáng thuôn dài với màu tím đặc trưng mà chúng ta thấy rồi đó.
## Chuối
Trước khi có cây chuối hiện đại, con người đã từng trồng cây Musa acuminate (chuối dại), một loại thực vật với vỏ mềm, rồi sau đó lai giống để tạo ra loại quả không hạt. Theo Smithsonian, loại cây mảnh khảnh này đã xuất hiện cách đây ít nhất 6.500 năm ở khu vực nay là Papua New Guinea. Tài liệu khảo cổ học cho thấy cây musa acuminate sau đó được lai với một loại cây họ hàng khác - Musa balbisiana (chuối hột), tạo ra cây chuối lá ngon hơn. Cây chuối hiện đại được cho là con cháu của loại cây chuối lá này đó.
Bằng việc lai giống kết hợp hai loại cây dại với nhau, cuối cùng các bác nông dân đã tạo ra được cây chuối được yêu thích ngày nay: vừa tay, dễ bóc vỏ nhờ kỹ thuật lai giống. Hơn nữa, so với tổ tiên của chúng, cây chuối giờ có hạt nhỏ xíu, vị ngon vượt trội và chứa nhiều chất dinh dưỡng hơn hẳn!
## Dưa hấu
Bức tranh từ thế kỷ 17 của Giovanni Stanchi cho thấy sự khác biệt cực lớn của dưa hấu diai so với dưa hấu ngày nay. Khi nhìn kỹ vào trái dưa hấu trong bức tranh này, được vẽ vào khoảng năm 1645 - 1672, bạn sẽ thấy vài hình khối cuộn xoáy bên trong một loại quả trông khô và trắng xoắn. Với rất nhiều hạt đen nữa! Một số người nghĩ rằng trái dưa trong tranh của Stanchi có thể còn xanh hoặc bị khô, nhưng những hạt đen kia cho thấy trái dưa thực ra đã chín rồi đó.
Qua thời gian, tổ tiên của chúng ta đã lai giống dưa hấu để có được loại trái cây màu đỏ và nhiều thịt như chúng ta thấy ngày nay.
## Cà rốt
Cây cà rốt được trồng sớm nhất vào khoảng thế kỷ thứ 10 ở khu vực phía Đông của Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay. Những cây cà rốt đầu tiên được cho là có màu tím hoặc màu trắng, với rễ hình chạc mảnh manh. Qua chiều dài lịch sử, các nhà gây giống thích những màu sắc khác nhau của cà rốt – lúc thì tím, lúc thì trắng, và giờ là màu cam.
Người nông dân đã thuần hóa loại cây rễ mảnh, màu trắng, với mùi vị mạnh và hoa nở hai năm một lần này thành loại rau màu cam với hình dạng to, mùi vị thơm ngon và được trồng vào vụ đông hàng năm. Đầu tháng này, các nhà khoa học đã xác định chính xác gen của cà rốt tạo ra carotenoids - nguồn vitamin A quan trọng và là nguồn gốc màu cam đặc trưng của cà rốt hiện nay luôn!
Nguồn: kenh14.vn