Earendel này bá cháy luôn các bạn ơi! Sáng hơn Mặt Trời hàng triệu lần, thuộc hẳn lớp sao "quái vật" của vũ trụ hồi còn "xanh xanh" Mà nếu giờ nó vẫn còn tồn tại thì đã "chạy mất dép" xa Trái Đất tầm 28 tỉ năm ánh sáng rồi nha!
Kính viễn vọng James Webb của NASA/ESA/CSA (team vũ trụ Mỹ, châu Âu, Canada) vừa flex thành tích khủng: vén màn bí ẩn về ngôi sao xa xôi nhất từng được tìm thấy trong vũ trụ - chính là Earendel này đây!
Earendel to như quái vật thiệt, nhưng lại có thành phần "đơn điệu" vì nó thuộc thế hệ sao nguyên sơ, tồn tại trong vũ trụ thời "tuổi trẻ tài cao" nhưng nghèo nàn về hóa học và đầy drama bạo lực
Lần đầu phát hiện ra em sao này là nhờ kính Hubble - anh cả trong làng thiên văn. Nhưng phải đến khi James Webb - đàn em xịn sò hơn - nhảy vào thì các nhà khoa học mới thực sự "mổ xẻ" được nó kỹ càng.
Data mới confirm luôn: Earendel sinh ra từ 12,9 tỉ năm trước, ở vị trí cách Trái Đất 12,9 tỉ năm ánh sáng. Hiểu nôm na là ánh sáng phải "đi bộ" mất chừng ấy thời gian mới tới James Webb, nên hình ảnh mình thấy là hình "thời xưa ơi là xưa" luôn
Còn nếu em Earendel vẫn còn sống khỏe thì giờ nó đã lăn ra xa Trái Đất tận 28 tỉ năm ánh sáng rồi, vì vũ trụ cứ "phồng to" mãi từ hồi đó đến giờ mà!
Thực ra cả Hubble lẫn James Webb đều không nhìn thẳng vào em sao cổ đại này đâu, mà phải lợi dụng trick "thấu kính hấp dẫn" cơ - theo trang Space cho biết.
Thấu kính hấp dẫn là một cấu trúc không gian khổng lồ với lực hấp dẫn đủ mạnh để "bẻ cong" cả không - thời gian, tạo thành một chiếc kính lúp siêu to khổng lồ giữa kính viễn vọng và vật thể cần quan sát. Xịn chưa!
Với Earendel, cụm thiên hà WHL0137-08 đã đóng vai kính lúp. Thấu kính này làm ánh sáng từ ngôi sao cổ đại bị biến dạng thành một lưỡi liềm dài mà các nhà nghiên cứu đặt tên cute là "Vòng cung mặt trời mọc"
Team NASA còn tính được con sao quái vật này nặng ít nhất gấp 50 lần Mặt Trời và sáng hơn hàng triệu lần nữa kìa!
Đó cũng là lý do tại sao đặt tên nó là Earendel, nghĩa là "sao mai" hoặc "ánh sáng đang lên". Chính độ sáng "chói chang" này giúp nó đủ sức "xuyên không" về tới các kính viễn vọng trên Trái Đất chúng mình
"Phát hiện này cho chúng ta cơ hội nghiên cứu chi tiết về một ngôi sao trong vũ trụ sơ khai" - nhà vật lý thiên văn Brian Welch từ ĐH John Hopkins (Mỹ), tác giả chính của nghiên cứu về Earendel, chia sẻ với trang Space.
Ông cũng nhấn mạnh đây không phải vật thể xa nhất từng được quan sát đâu nha. Cả Hubble lẫn James Webb đều đã tìm ra các thiên hà xa hơn thế, nhưng đó là ánh sáng từ các ngôi sao bị trộn lẫn vào nhau.
Vì vậy, có thể nói Earendel là ngôi sao xa nhất, cổ nhất được quan sát một cách riêng lẻ, trọn vẹn, giúp bật mí những chi tiết quan trọng về sự tiến hóa của vũ trụ. Quá đỉnh!
Nguồn: soha.vn