Sau khi Trung Quốc nới lỏng chính sách một con, plot twist là nhiều người vẫn "đu đưa" không dám sinh thêm. Lý do? Túi tiền không cho phép và tư duy đã "format" lại sau bao năm quen với việc chỉ có một con rồi
Rosa Xia - một mẹ bỉm 39 tuổi ở Thượng Hải - chia sẻ cô sẽ dừng ở mức một con thôi dù thuộc diện được "pass" sinh thêm. Lý do nghe mà thấy nặng nề luôn á!
Cuộc sống đắt đỏ và cạnh tranh khốc liệt khiến cô không dám nghĩ đến việc "thêm thành viên" nữa. Mỗi tháng cô phải chi tới 1.200 trong số 6.000 nhân dân tệ (989USD) tiền lương cho cô con gái 12 tuổi học saxophone và múa balê. Chưa kể tiền ăn uống, học phí và một khoản để dành cho tương lai đại học của bé
Cô nói: "Con bé rất thích thú khi nhìn thấy mọi người đang chơi saxophone trên truyền hình và đã xin đi học. Học phí rất đắt, nhưng tôi vẫn muốn đáp ứng yêu cầu của con bé". Xia đã phải sống siêu tiết kiệm trong ăn mặc và ăn uống với hy vọng con mình sẽ có tương lai "sáng chói" hơn.
Những câu chuyện như của Xia đã giải thích tại sao việc Trung Quốc nới lỏng chính sách một con lại không mấy hiệu quả trong việc ngăn chặn tỉ lệ sinh giảm - vấn đề đang gây khó khăn cho lực lượng lao động và khiến dân số già đi rõ rệt
Việc Trung Quốc nới lỏng chính sách một con nhận được nhiều support từ trong và ngoài nước. Tuy nhiên, tỉ lệ sinh vẫn khó lòng tăng vì quá trình đô thị hóa, chi phí sống ngày càng "cháy túi", quan niệm cũ và ý thức "một con là đủ" đã in sâu vào mindset của người dân rồi.
Nicholas Eberstadt - chuyên gia nhân khẩu học tại Viện Doanh nghiệp Mỹ có trụ sở tại Washington - cho biết: "Thực tế là đã có một sự thay đổi lớn trong tâm lý về gia đình. Trung Quốc đang tiến tới xu hướng trở thành một quốc gia Đông Á có tỉ lệ sinh thấp như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan".
**Vấn đề tiền bạc - nỗi lo "nặng ký" nhất**
Nhiều mặt hàng cho trẻ em ở Trung Quốc đắt hơn nhiều so với ở Mỹ, một phần vì cha mẹ Trung Quốc sẵn sàng "móc hầu bao" cho đứa con duy nhất của họ. Theo Bloomberg, một bịch Pampers Baby Dry 114 miếng thường được bán với giá 309 nhân dân tệ, đắt hơn tới 12% so với giá thông thường ở Mỹ. Sữa Similac Advance cho trẻ em dưới 1 tuổi có giá 199 nhân dân tệ, đắt hơn 40% so với ở Mỹ luôn
Ngay cả ở vùng nông thôn - nơi trước đây người dân muốn có nhiều con - thì thái độ cũng đang "xoay chiều". Wu Dehui - một nông dân 52 tuổi ở tỉnh An Huy - cho biết, người con trai thứ ba và cũng là con út của ông quyết định sẽ chỉ có 1 con thôi.
Ông nói: "Ngày nay phải cho con đi học mẫu giáo, mua rất nhiều thứ cho chúng. Vào thời của tôi, chẳng bao giờ phải làm như vậy".
**"Mẹ hổ" và cuộc đua không hồi kết**
Bên cạnh chi phí sinh hoạt tăng cao, ông Wang Feng - một giáo sư xã hội học tại Trường Đại học California - cho rằng Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan-Trung Quốc có điểm chung là các bậc cha mẹ có expectation cực cao vào sự thành công của con cái. Ông nói: "Cha mẹ Trung Quốc muốn con mình thành công và do vậy họ sinh ít đi để có thể đầu tư cho con mình nhiều hơn".
Những khát vọng đó đã biến nhiều bà mẹ trở thành "mẹ hổ" - một từ miêu tả những bà mẹ có phương pháp rèn và kỷ luật cực nghiêm khắc để luyện con thành tài như trong cuốn sách của tác giả Amy Chua.
Để đạt được kỳ vọng đó, các bậc cha mẹ phải dành nhiều thời gian và tiền bạc hơn để "chạy race" và tìm kiếm những cơ hội tốt nhất cho con, dẫn đến việc họ nghĩ rằng không thể "handle" thêm một đứa nữa.
Ví dụ, để con mình được vào một trường học xịn, nhiều phụ huynh phải trả một khoản phí khủng hoặc phải mua nhà gần trường. Muốn con mình "shine" hơn, các bậc cha mẹ thường đăng ký cho con tham gia các hoạt động tốn kém.
Sự cạnh tranh khốc liệt nhằm đứng đầu hoặc ít nhất là "không thua ai" - đặc biệt là với những thứ tượng trưng cho sự thành công như nhà cửa, xe cộ và các mặt hàng tiêu dùng khác - vẫn đang là động lực chính chi phối đời sống xã hội Trung Quốc.
Cùng với quá trình đô thị hóa, ngày càng có nhiều trẻ em vào các thành phố, dẫn đến việc các bậc cha mẹ phải compete nhiều hơn để có cuộc sống mà họ cho là tốt đẹp hơn cho con.
Theo khảo sát của hãng tin Tân Hoa xã, ước tính mỗi đứa trẻ kể từ khi sinh ra tới lúc vào đại học sẽ phải "đốt" tới 2,76 triệu nhân dân tệ (tương đương hơn 450.000USD). Hai vợ chồng với thu nhập bình quân hiện nay ở Trung Quốc sẽ cần phải làm việc trong vòng 23 năm mà không được ăn và uống gì mới có được số tiền đó. Tưởng tượng đã thấy "choáng" rồi
**Quan niệm "phải có con trai" cũng "phai" dần**
Số người muốn sinh thêm để có con trai cũng đang ngày càng giảm. Theo một cuộc khảo sát của chính phủ ở Thượng Hải, khi cuộc sống ngày càng khắc nghiệt, những quan niệm như con trai phải có nhà trước khi lấy vợ khiến cho tình trạng "cố sinh con trai" giảm đi đáng kể. Gần 45% số người được hỏi cho biết họ cảm thấy bớt áp lực hơn khi có con gái vì họ sẽ không phải lo đến chuyện mua nhà
Trung Quốc bắt đầu áp dụng chính sách một con từ năm 1979, sau khi dân số của nước này tăng tới 70% trong 3 thập kỷ.
Hồi cuối tháng 12/2013, Ủy ban Thường vụ Quốc hội Trung Quốc đã thông qua nghị quyết cải cách chính sách một con, trong đó cho phép các cặp đôi có con thứ hai nếu một trong hai người là con một. Sự thay đổi này nhằm đối phó với tỉ lệ sinh và lực lượng lao động ngày càng sụt giảm.
Tuy nhiên, có vẻ như việc áp dụng quá khắt khe chính sách một con trong nhiều thập niên qua đã "ăn sâu bám rễ" vào suy nghĩ của nhiều người dân Trung Quốc rồi. Cộng với đó là cuộc sống có quá nhiều cạnh tranh đã khiến cho nước này khó có thể "xóa bỏ" chính sách một con ra khỏi mindset của người dân
Nguồn: soha.vn