Hỡi ơi, cứ mỗi ngày lại có thêm một thứ bị "sờ gáy" liên quan đến ung thư Giờ thì từ thịt nguội, rượu, đồ uống có đường đến đồ ăn vặt siêu chế biến đều được cho là có thể tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng.
Mấy tháng gần đây, hội Gen Z lại thêm một mối lo mới: nước có ga đóng lon! Trên Instagram và TikTok, các influencer đang rầm rộ nói rằng loại đồ uống này (vốn được PR là "healthy choice" thay thế soda nè) lại chứa toàn hóa chất bí ẩn và "hóa chất vĩnh cửu" có thể gây ung thư. Drama thật sự!
HuffPost đã "mời" hai chuyên gia về ung thư đại trực tràng lên tiếng về ồn ào này luôn.
Nước có ga "dính líu" gì với ung thư đại trực tràng vậy trời?
Plot twist: Vấn đề không phải ở nước có ga, mà ở... cái lon đựng nó á! Nhiều lon đồ uống có lớp lót bảo vệ hoặc bị nhiễm các chất trong quá trình sản xuất — trong đó có PFAS (per- và polyfluoroalkyl), hay còn gọi là "hóa chất vĩnh cửu". Thậm chí chai nhựa cũng có thể chứa PFAS nữa đó.
Bác sĩ Maen Abdelrahim - Trưởng bộ phận Ung thư Nội khoa Tiêu hóa tại Houston Methodist giải thích: "Người ta gọi nó là 'hóa chất vĩnh cửu' vì tồn tại lâu dài trong môi trường và tích tụ trong cơ thể con người luôn".
Các nghiên cứu đã link PFAS với nguy cơ cao hơn của một số loại ung thư như ung thư thận, ung thư tinh hoàn, cùng với suy giảm miễn dịch, tổn thương gan, vô sinh và bệnh tuyến giáp nữa. Heavy stuff!
Tuy nhiên, Bác sĩ Steven Lee-Kong - Trưởng khoa Phẫu thuật đại trực tràng, Trung tâm Y tế, Đại học Hackensack, thuộc Hackensack Meridian Health cho biết: Một số nghiên cứu có phát hiện PFAS trong các brand nước có ga nổi tiếng, nhưng mức độ thường thấp hơn nhiều so với ngưỡng khuyến cáo của liên bang.
Theo Bác sĩ Abdelrahim, liều lượng PFAS mới là key point. Lượng rò rỉ từ lon đồ uống thấp hơn nhiều so với mức đã được chứng minh gây ung thư trong các nghiên cứu.
Nhưng mà, thấp không có nghĩa là "safe 100%" đâu nha! Bác sĩ Lee-Kong nói: "Khoa học vẫn đang phát triển, và một số tổ chức y tế cho rằng ngay cả mức phơi nhiễm rất thấp cũng có thể tiềm ẩn rủi ro đó".
PFAS "phá" cơ thể mình như thế nào?
Bác sĩ Abdelrahim cho biết PFAS có thể "hoạt động như các chất gây rối loạn nội tiết, thúc đẩy stress oxy hóa, làm thay đổi biểu hiện gen hoặc can thiệp vào quá trình sửa chữa DNA". Nói chung là khi phơi nhiễm lâu dài, nó có thể góp phần vào quá trình sinh ung thư đó.
Thêm nữa, PFAS có thể làm rối loạn hàng rào ruột. Theo thời gian, có thể gây viêm đường ruột, tổn thương niêm mạc ruột và thay đổi hệ vi sinh đường ruột (tức là cộng đồng vi khuẩn "chill" trong ruột mình đó), Bác sĩ Lee-Kong giải thích.
Một số loại PFAS còn có thể làm thay đổi tế bào ruột theo cách thúc đẩy sự phát triển của khối u nữa. Ối giời ơi!
Bác sĩ Lee-Kong nói thêm: "Dù nghiên cứu vẫn đang tiếp diễn và một số kết quả chưa nhất quán, khả năng PFAS thúc đẩy viêm đường ruột và các thay đổi tế bào là cơ chế chính gây lo ngại đối với nguy cơ ung thư đại trực tràng".
Vậy giờ có nên panic về nước có ga không?
Sự thật là: Chưa rõ lắm! Vì khoa học trong lĩnh vực này còn đang ở giai đoạn "sơ sơ". Bác sĩ Abdelrahim lưu ý rằng hiện chưa có bằng chứng trực tiếp nào kết luận nước có ga đóng lon có thể gây ung thư đại tràng đâu nha.
Ông giải thích: "Dựa trên các bằng chứng hiện tại, nước có ga đóng lon không được xem là một nguồn phơi nhiễm PFAS đáng kể".
Cần thêm nhiều nghiên cứu dài hạn hơn để hiểu rõ mối liên hệ này. Trong lúc chờ đợi, theo Bác sĩ Lee-Kong, mình nên có sự lựa chọn thận trọng. Lời khuyên của ông là uống nước có ga ở mức độ vừa phải và đa dạng hóa các loại đồ uống.
Nhìn chung, cách an toàn và hiệu quả nhất để duy trì đủ nước là uống nước lọc thôi, tốt nhất là đã được lọc sạch. Bác sĩ Lee-Kong nói: "Khi lựa chọn đồ uống đóng lon, hãy xem đó là một phần của chế độ ăn uống cân bằng và đa dạng".
Ngoài ra, Bác sĩ Abdelrahim khuyên nên tập trung vào các yếu tố nguy cơ ung thư đại trực tràng đã được chứng minh rõ ràng và có thể thay đổi được. Bao gồm "duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế thịt chế biến sẵn và thịt đỏ, tránh thuốc lá, kiểm soát rượu bia, duy trì hoạt động thể chất và tuân thủ các hướng dẫn tầm soát theo độ tuổi" nha!
Tóm lại: Đừng quá lo, nhưng cũng đừng lơ là. Uống vừa phải, đa dạng đồ uống và giữ lối sống healthy là best choice rồi!
Nguồn: svvn.tienphong.vn