Dạo này mình thấy từ "chiến lược" bị xài lung tung quá trời quá đất luôn Vì vậy team Vũ Digital quyết định ra tay viết bài này để anh em hiểu rõ chiến lược thực sự là gì, tránh bị ai đó "chém gió" hay thao túng nha! Đọc xong bài này đảm bảo anh em sẽ phân biệt được đâu là chiến lược xịn, đâu là... chiến lược "ảo" thôi
Quay lại thời Thế chiến II, quân đội Anh có chiếc máy bay ném bom Lancaster - cỗ máy huyền thoại với vận tốc 245 dặm/giờ, 4 động cơ, nặng 16 tấn và chở được 7 người. Nghe có vẻ xịn đúng không? Nhưng mà... có 1 điểm yếu chí mạng: chậm vc
So với máy bay chiến đấu của Đức (350 dặm/giờ - nhanh hơn gần 100 dặm!), Lancaster như rùa bò vậy. Chính phủ Anh lúc đó nghĩ: "Càng nhiều súng càng an toàn" Nhưng kỹ sư Geoffrey de Havilland lại đặt câu hỏi khác: "Thay vì thêm súng, sao không làm nó bay nhanh hơn nhỉ?"
Và rồi ông ấy tạo ra de Havilland Mosquito (tên cute "Con Muỗi" đó ). Đặc biệt là chiếc máy bay này làm bằng... gỗ luôn! Ban đầu không quân Anh "thờ ơ" lắm, nhưng khi vật liệu khan hiếm, họ mới "mở mắt ra" ủng hộ.
Mosquito chỉ có 2 động cơ thay vì 4, chỉ cần 2 người điều khiển, nhẹ hơn (7 tấn) nhưng bay tốc độ 400 dặm/giờ Máy bay Đức? Bó tay hoàn toàn, đuổi không kịp luôn! Phi công Anh yêu thích Mosquito vì tỷ lệ sống sót cao hơn hẳn. Sau này nó được công nhận là máy bay chiến đấu linh hoạt nhất từng được chế tạo!
Tất cả nhờ Geoffrey de Havilland hiểu rõ sức mạnh của việc tập trung vào một chiến lược hiệu quả đấy!
Vậy chiến lược là cái gì?
Từ kinh doanh, quân sự đến các dự án phi lợi nhuận... chiến lược đều siêu quan trọng. Nhưng không phải ai cũng hiểu đúng nghĩa của nó đâu!
Nhiều nguồn cứ gán "chiến lược" với chuyển đổi số, khả năng lãnh đạo, tầm nhìn, tăng trưởng... nhưng thật ra:
• Mục tiêu mơ hồ ≠ chiến lược
• Kế hoạch rời rạc ≠ chiến lược
• Chạy theo trend ≠ chiến lược
• Làm mấy thứ đó ≠ "chiến lược gia"
Cốt lõi của chiến lược luôn là: xác định vấn đề → tìm giải pháp → phối hợp nguồn lực → hành động nhất quán. Đơn giản vậy thôi!
Nguồn gốc của chiến lược từ đâu ra?
Đa số các nhà nghiên cứu cho rằng tư duy chiến lược xuất phát từ nhu cầu "đánh bại đối thủ" của con người từ hàng nghìn năm trước. Nói thẳng ra: chiến tranh là nguồn gốc của chiến lược
Tác phẩm đầu tiên bàn về chiến lược nghiêm túc là "Binh Pháp Tôn Tử" (The Art of War) - ra đời khoảng 475-221 TCN. Sách này xịn đến mức Napoleon, Mao Trạch Đông, đại tướng Võ Nguyên Giáp đều học! Đến giờ vẫn là giáo trình tại các trường quân sự thế giới đấy
Còn từ "strategy" (chiến lược) bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ "strategos" (tổng quát). La Mã có "strategia" để chỉ vùng do tướng lĩnh kiểm soát.
Đến năm 1799, Bá tước Guibert (Pháp) đưa ra thuật ngữ "La Strategique" theo nghĩa hiện đại. Napoleon đọc tác phẩm của ông và áp dụng thực chiến luôn! ️
Thế kỷ 17, tướng Carl von Clausewitz (Phổ) viết "On War" (Bàn về chiến tranh) - tập trung vào chiến tranh và mục đích của nó. Hai ông này được coi là tiên phong định hình khái niệm "chiến lược" trong quân sự!
Còn trong kinh tế, năm 1958 Ansoff H. Igor tạo ra "Ma trận Ansoff" - cách tiếp cận có hệ thống đầu tiên giúp công ty xác định cơ hội kinh doanh thông qua mối quan hệ sản phẩm-thị trường
Sau đó có thêm nhiều lý thuyết như: rào cản gia nhập (1960), vòng đời sản phẩm (1965), mô hình SWOT (1966), ma trận BCG (1981)...
Đến khi Michael Porter viết "Chiến lược là gì" trên Harvard Business Review, rồi xuất bản "Chiến lược cạnh tranh" (1980) và "Lợi thế cạnh tranh" (1985), từ khóa chiến lược mới được cả giới kinh doanh biết đến rộng rãi!
Giờ thì chiến lược được phân nhánh theo nhiều bộ phận: chiến lược sản phẩm, giá, truyền thông, marketing, phân phối... đủ thứ luôn!
Vậy chính xác chiến lược là gì?
Từ "chiến lược" bị xài tùy tiện quá! Mua bán sáp nhập → chiến lược. Đầu tư cơ sở vật chất → chiến lược. Tăng lương nhân viên → chiến lược. Nghiên cứu thị trường → "chiến lược tiếp thị". Quảng cáo Facebook → "chiến lược truyền thông kỹ thuật số"...
Thiếu định nghĩa rõ ràng về chiến lược là vấn đề nghiêm trọng đấy! Nó khiến ta loay hoay với mục tiêu xa vời hoặc thiếu thực tế, rơi vào cái bẫy: nghĩ cái gì có kết quả tốt cũng là chiến lược
Ví dụ: "chiến lược giá rẻ" = hạ giá xuống thấp nhất có thể. Nhưng chi phí vẫn vậy thì doanh nghiệp sống bằng gì? Chưa kể các brand đua nhau giảm giá, hạ chất lượng → cuối cùng thiệt là khách hàng và chính doanh nghiệp!
Theo quan điểm của Vũ: Chiến lược là quy trình thiết lập mục tiêu rõ ràng, cụ thể để khắc phục vấn đề hiện tại của tổ chức, sau đó đưa ra giải pháp hành động + nguồn lực cần thiết để đạt mục tiêu đó
Không phải quyết định hay hành động đơn lẻ nha! Chiến lược phải là tập hợp các phân tích, lập luận, tổng kết và chuỗi hành động nhất quán. Nó trả lời câu hỏi:
> "Với nguồn lực đang có hoặc sẽ có, tổ chức sẽ đạt mục tiêu [...] để giải quyết vấn đề [...] bằng cách nào?"
Cùng điều kiện như nhau, nhưng cách mỗi tổ chức sử dụng chúng sẽ khác nhau để hướng đến mục đích khác nhau. Trong trận chiến, 2 tướng hiếm khi ra lệnh y hệt nhau. Trong thể thao, đội này tấn công mãnh thì đội kia phòng thủ rồi phản công!
Các học giả kinh doanh gắn liền chiến lược với sự khác biệt
Năm 1989, Bruce D. Henderson viết "The Origin of Strategy" trên Harvard Business Review. Ông dựa trên nguyên tắc loại trừ cạnh tranh của giáo sư G.F Gause: không có 2 loài nào cùng tồn tại nếu chúng hoạt động giống hệt nhau.
Điều tương tự xảy ra trong kinh doanh! Henderson nhấn mạnh: để sinh tồn, mọi tổ chức phải có điểm nổi trội hơn người khác. Nhiệm vụ của lãnh đạo là hoạch định kế hoạch phát triển sự khác biệt có lợi cho tổ chức
Michael Porter cũng đồng ý:
> "Chiến lược cạnh tranh đồng nghĩa với sự khác biệt. Doanh nghiệp phải chủ động chọn tập hợp hoạt động khác nhau để cung cấp hỗn hợp giá trị độc đáo."
Nếu mọi doanh nghiệp phát triển vô hạn → thị trường mở rộng vô hạn. Nhưng điều này không bao giờ xảy ra! Các brand liên tục lấn át nhau, nên họ phải tìm cách riêng để tồn tại và phát triển.
Cạnh tranh là nguồn gốc của chiến lược, con người dùng chiến lược để đạt ưu thế. Nếu không tạo sự khác biệt về giá trị → chiến lược đó vô dụng!
Ví dụ thực tế: Home Depot, IKEA và Amazon đều bán nội thất, nhưng mỗi nhà hướng đến nhóm khách hàng khác nhau hoặc cung cấp giá trị riêng:
• IKEA: ~50 cửa hàng ở Mỹ (tập trung khu vực lớn), khách tự phục vụ, tự lắp ráp → giá rẻ, nhanh
• Home Depot: 2.000 cửa hàng (gấp 40 lần IKEA!), mặt hàng đa dạng, cao cấp hơn → giá cao hơn
• Amazon: Thương mại điện tử, đa dạng nhà cung cấp, dịch vụ chăm sóc khách hàng. Ban đầu lo ngại chất lượng/giao hàng, giờ đã cải thiện nhiều → thêm lựa chọn cho khách!
3 giai đoạn cần thiết của chiến lược
Để hoạch định và thực thi chiến lược hiệu quả, cần nắm rõ các giai đoạn chính!
Nhiều người nghĩ chiến lược chỉ mang tính định hướng tổng thể, tách biệt với triển khai. Cách hiểu này tạo khoảng cách giữa "ý tưởng" và "thực hiện". Nếu phớt lờ khoảng cách này → chiến lược giống vòng quay bánh xe vô tận không đích đến, dẫn đến: "Chúng tôi có quy trình chiến lược phức tạp, nhưng khó thực hiện"
Trong sách "Good strategy. Bad strategy", giáo sư Richard P. Rumelt lập luận chiến lược gồm 3 giai đoạn:
Chẩn đoán vấn đề
Đề xuất giải pháp định hướng 
Hành động cụ thểRumelt gọi sự kết hợp này là "hạt nhân" của chiến lược!
Chiến lược chỉ hiệu quả khi nhà lãnh đạo tìm ra vấn đề cốt lõi. Sau khi xác định yếu tố cần khắc phục → hoạch định chính sách, giải pháp phù hợp. Nhưng dừng ở đó chưa đủ! Phải triển khai giải pháp bằng hành động cụ thể, nhất quán để tạo thay đổi thật sự. Không thì chiến lược chỉ là... lời nói suông thôi! ️
Ba bước này không chỉ áp dụng trong kinh doanh, quân sự mà còn rất nhiều lĩnh vực trong đời sống nữa đấy!
Ví dụ: Đối với bác sĩ, thách thức là cơn đau của bệnh nhân. Bác sĩ chẩn đoán từ triệu chứng, tiền sử → xác định căn bệnh. Phương pháp điều trị = giải pháp định hướng. Tập hợp hành động = đơn thuốc, chế độ ăn, liệu pháp
Nguồn: tinhte.vn