Không bằng cấp, không trường lớp, nhưng Srinivasa Ramanujan vẫn "flex" được tên tuổi vào hàng ngũ các bậc thầy toán học thế giới Dù chỉ kịp sống đến 32 tuổi, nhưng anh chàng người Ấn Độ này đã bỏ lại một kho báu kiến thức khổng lồ, làm thay đổi cả nền toán học hiện đại và trở thành di sản sống mãi suốt hơn 100 năm qua!
Tự học từ số 0 giữa cảnh nghèo khó
Theo Vietnamnet, Srinivasa Ramanujan (22/12/1887 - 26/4/1920) là một trong những nhà toán học ảnh hưởng nhất thế kỷ XX. Sinh ra tại Erode, bang Tamil Nadu (Ấn Độ) và lớn lên chủ yếu ở thị trấn Kumbakonam, Ramanujan nổi tiếng với những đóng góp khủng cho lý thuyết số, chuỗi vô hạn và hàm phân hoạch - những mảng nền tảng của toán học hiện đại.
Để tôn vinh công lao của ông, năm 2012, Chính phủ Ấn Độ đã chọn ngày 22/12 - ngày sinh của Ramanujan - làm Ngày Toán học Quốc gia luôn nha!
Cuộc đời Ramanujan là một case hiếm có trong lịch sử khoa học. Sinh ra trong gia đình nghèo, anh gần như không được đào tạo bài bản về Toán theo đường chính quy. Phần lớn kiến thức của Ramanujan là tự mày mò, tự khám phá, trong điều kiện thiếu cả sách vở lẫn thầy cô hướng dẫn.
Plot twist xảy ra khi Ramanujan 16 tuổi và tình cờ đọc được cuốn Synopsis of Elementary Results in Pure and Applied Mathematics của George Shoobridge Carr - một tuyển tập hàng nghìn định lý Toán học. Từ đó, Ramanujan không chỉ check lại các kết quả có sẵn mà còn sáng tạo ra hàng loạt ý tưởng và định lý hoàn toàn mới.
Dù từng nhận được học bổng vào Đại học Madras, Ramanujan sớm mất cơ hội học chính quy vì quá "nghiện" Toán học, bỏ bê các môn khác. Trong nhiều năm, anh sống trong cảnh thất nghiệp và nghèo đói, chỉ lo mải mê nghiên cứu.
Những công thức "nhận được từ giấc mơ"
Điều khiến Ramanujan trở thành huyền thoại không chỉ nằm ở kết quả toán học, mà còn ở cách anh làm toán. Anh thường viết ra các công thức dạng rời rạc, hầu như không kèm chứng minh hay giải thích gì cả. Về sau, các nhà toán học hàng đầu thế giới mới chứng minh được rằng những công thức này chuẩn không cần chỉnh, thậm chí đi trước thời đại cả mấy chục năm luôn!
Trong khi Toán học vốn đòi hỏi tính hệ thống và chặt chẽ, phương pháp của Ramanujan lại siêu khác biệt. Chính anh từng share rằng nhiều ý tưởng Toán học đến với mình... trong giấc mơ nè!
Từ Ấn Độ bay sang Cambridge (Anh)
Năm 1911, Ramanujan xuất bản bài báo khoa học đầu tiên trên Tạp chí của Hội Toán học Ấn Độ, gây ấn tượng mạnh trong giới chuyên môn. Tài năng của anh dần được công nhận, đặc biệt sau khi nhà toán học G.H. Hardy mời anh sang Đại học Cambridge (Anh) vào năm 1914.
Theo The Times Of India, ngay trước khi rời Ấn Độ, Ramanujan đã công bố một loạt 17 công thức đặc biệt để tính số pi. Những công thức này xịn sò ở chỗ: Chỉ cần rất ít hạng tử nhưng cho ra số lượng chữ số chính xác của pi nhiều hơn hẳn các phương pháp đương thời.
Dù cuộc đời ngắn ngủi và bị bệnh tật hành hạ nặng nề, Ramanujan đã để lại dấu ấn sâu đậm trong Toán học thế giới trước khi qua đời ở tuổi 32.
Di sản vượt xa Toán học
Hơn một thế kỷ sau, các công trình của Ramanujan vẫn tiếp tục phát huy giá trị. Các thuật toán hiện đại dùng để tính số pi với hàng trăm nghìn tỷ chữ số, tiêu biểu là thuật toán Chudnovsky, đều bắt nguồn từ ý tưởng của anh.
Đáng chú ý hơn, những nghiên cứu gần đây tại Viện Khoa học Ấn Độ (IISc) cho thấy các công thức của Ramanujan còn có mối liên hệ bất ngờ với vật lý hiện đại, đặc biệt là các lý thuyết dùng để mô tả lỗ đen, nhiễu loạn và những hệ vật chất ở trạng thái cực hạn. Điều này cho thấy tư duy của một nhà toán học sống ở đầu thế kỷ XX, gần như không có sự tiếp xúc với vật lý lý thuyết hiện đại, nhưng vẫn "thấu hiểu" được những điều sâu xa đến vậy!
Như nhiều nhà khoa học nhận định, Ramanujan không chỉ là một "thần đồng toán học", mà còn là minh chứng cho sức mạnh của trí tuệ con người khi được dẫn dắt bởi đam mê, trực giác và khát vọng khám phá tri thức.
Nguồn: svvn.tienphong.vn