Nếu không có bà, nhiều thành tựu lớn của Trái đất sẽ không tồn tại. Nhưng bởi nơi làm việc là C.I.A, mọi đóng góp của bà đều phải giữ kín.
Trong lịch sử, có những chị em phụ nữ công lao to đùng mà chẳng ai biết tới. Linda Zall chính là một trong số đó và câu chuyện của bà xịn sò đến mức nghe xong chỉ biết choáng váng!
Tiến sĩ Linda Zall có vai trò cực kỳ quan trọng đối với nền khoa học Mỹ, tạo ra những bước tiến khủng trong suốt nhiều thập kỷ. Thế mà bà chưa bao giờ được xuất hiện trên truyền hình, chẳng có cuốn sách nào viết về mình, cũng chẳng nhận danh hiệu khoa học nào to tát cả. Các đóng góp được ghi nhận của bà chỉ gói gọn trong 3 bản báo cáo, suốt hơn 20 năm trời. Sad quá đi!
Lý do thì đơn giản thôi: nơi Tiến sĩ Zall làm việc là khu vực tối mật nhất của C.I.A - Cục Tình báo Trung ương Hoa Kỳ đó các bạn ơi!
Giờ đây, ở tuổi 70, Tiến sĩ Zall mới bắt đầu kể lại câu chuyện đời mình - những phần được phép chia sẻ thôi nhé. Bà khiến ai cũng phải thán phục bởi đã biến hệ thống vệ tinh do thám quốc gia thành công cụ... "do thám" môi trường! Genius! ️
"Nó vui, thực sự rất vui đấy," - Tiến sĩ Zall nói về sự nghiệp bí ẩn của mình tại C.I.A.
Chương trình thần thánh của chị Linda
Chương trình của Tiến sĩ Zall được lập ra từ năm 1992, như một kho lưu trữ thông tin khổng lồ từ những năm 1960, nhằm tạo ra nền tảng mới để đánh giá tốc độ và phạm vi thay đổi của cả hành tinh. Chính nhờ chương trình này, hàng trăm bản báo cáo nghiên cứu đã ra đời - kể cả những tài liệu siêu tuyệt mật luôn! Nó cung cấp dữ liệu vô giá về những thay đổi của hành tinh, như tuyết rơi, bão tuyết, biển băng và băng hà tan chảy.
"Sẽ chẳng có những thứ đó nếu không có bà ấy," - Jeffrey K. Harris, Giám đốc Cơ quan Trinh sát Quốc gia (NRO) và là đồng nghiệp của Zall chia sẻ. Respect!
"Bà ấy là một nhà lãnh đạo tuyệt vời," - Michael B. McElroy, giáo sư môi trường tại ĐH Harvard cho biết. McElroy thuộc đội 70 nhà khoa học đỉnh cao do Zall tuyển dụng, và nằm trong số những fan cứng nhất của bà. "Bà ấy có năng lượng, lòng nhiệt huyết và khả năng giao tiếp đỉnh với mọi người, mà không hề kiêu ngạo."
Vệ tinh do thám "quay xe" làm bảo vệ môi trường
Những tấm ảnh tuyệt mật mà Tiến sĩ Zall sử dụng cho mục đích môi trường đến từ hệ thống vệ tinh do thám, với khả năng cho ra hình ảnh siêu nét, đến mức nhìn được cả biển số xe từ vũ trụ luôn ấy chứ! Vệ tinh đầu tiên - Corona - được phóng vào năm 1960, sau đó là 50 tỉ USD được đổ vào hàng trăm vệ tinh kế nhiệm. Và những hình ảnh chất lượng cao này đã giúp các nhà môi trường học nhận ra rằng 2 cực của Trái đất đang nóng lên, băng tan nhanh một cách đáng lo ngại.
"Nó cho phép chúng tôi lần đầu tiên có thể đo lường lượng băng thực tế, bao gồm cả lượng mất đi qua từng mùa," - trích lời James Baker, cựu chỉ huy NOAA (Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia) và từng làm việc cùng Tiến sĩ Zall.
Hành trình từ nhà khoa học đến "điệp viên xanh" ️
Tiến sĩ Zall bắt đầu làm nhà môi trường học cho C.I.A từ năm 1990. Khi đó, Phó Tổng thống Al Gore đã hỏi thăm xem liệu có thể sử dụng đội điệp viên cho vấn đề môi trường không. Bà nghe xong liền có ý tưởng và nhanh chóng nhận ra tiềm năng khổng lồ của hệ thống vệ tinh do thám.
Lẽ ra, Tiến sĩ Zall hoàn toàn xứng đáng được ghi tên là đồng tác giả lên vô số các báo cáo nghiên cứu. Nhưng rất tiếc, khi bạn làm việc cho một cơ sở bí mật của C.I.A thì câu trả lời đơn giản là không thôi. Pain!
Tuổi thơ và sự nghiệp bí ẩn
Linda Susan Zall là con cả trong gia đình ba anh em, có tuổi thơ hòa mình vào thiên nhiên tại vùng nông nghiệp gần hồ Finger. Bà theo cha chuyển đến New York vào giữa thập niên 1960. Đến năm 1976, bà tốt nghiệp ĐH Cornell với tấm bằng tiến sĩ môi trường, và được đánh giá cực cao luôn.
Sau khi tốt nghiệp, giai đoạn 1975-1984 bà làm việc cho Tập đoàn Vệ tinh Trái đất tại Washington, sử dụng máy tính để cải thiện chất lượng hình ảnh của vệ tinh Landsat. Nhưng đến năm 1985, cái tên Linda Zall cũng biến mất trên bản đồ khoa học. Bà làm việc cho C.I.A, sử dụng những gì mình có để thu thập và cải thiện chất lượng hình ảnh cho vệ tinh do thám thế hệ mới, phục vụ chiến tranh.
Khi chiến tranh kết thúc, môi trường lên ngôi
Thế rồi sang thập niên 1990, Chiến tranh Lạnh kết thúc, sự hiện diện của hệ thống vệ tinh do thám bỗng trở nên tốn kém vô nghĩa. Điều này có nghĩa, hệ thống này cần một mục tiêu mới. Sau bức thư của Phó Tổng thống, Zall đã viết một bản báo cáo tuyệt mật, mô tả lại những gì hệ thống này có thể làm cho môi trường toàn cầu. Hãng AP vào tháng 5/1992 có đăng tải bài viết về câu chuyện này, nhưng hoàn toàn không nhắc đến Tiến sĩ Zall.
Tháng 10/1992, C.I.A đã rất tự tin vào khả năng sử dụng vệ tinh để giải quyết các bí ẩn về môi trường của Trái đất. Tiến sĩ Zall được giao nhiệm vụ tuyển dụng thành viên cho dự án, chủ yếu nhắm đến các nhà khoa học hành tinh. 70 nhà khoa học hàng đầu được tuyển chọn, và nhóm được đặt tên là Medea.
Medea - Đội hình trong mơ của khoa học môi trường
Đây chính là tiền đề để năm 1995, Tổng thống Bill Clinton yêu cầu giải mật hơn 800.000 dữ liệu mà vệ tinh thu thập được từ năm 1962-1972, để làm rõ những bí mật quân sự trong chiến tranh. Nhưng các hình ảnh có được không chỉ là căn cứ tên lửa quân sự, mà còn là những mảnh đất trơ trọi vì phá rừng, thậm chí cả một vùng biển trở nên khô cằn. Ảnh hưởng của con người lên môi trường thật sự khủng khiếp!
Nhóm Medea cũng tạo động lực để Hải Quân Mỹ phải công bố các thông tin mật thu được về đáy biển. Đến cuối năm 1995, một bản đồ mới về đáy biển được công bố, lần đầu tiên cho thấy sự hiện diện của các khe nứt và núi lửa ở đó.
"Đây là tấm bản đồ đầu tiên và toàn diện nhất về đáy biển toàn cầu," - trích lời John A. Orcutt từ Viện Hải dương học Scripps ở San Diego (Mỹ). Một bước ngoặt lịch sử, trở thành nguồn gốc cho các hình ảnh chi tiết mà chúng ta thấy ở Google Earth ngày nay đó nha!
Thăng trầm và di sản để lại
Thập niên 2000, nhóm Medea ít được quan tâm hơn và trở nên lặng lẽ dưới thời chính quyền Tổng thống George W. Bush. Dẫu vậy đến cuối năm 2008, Tổng thống Obama đã giúp mọi chuyện sôi động trở lại. Comeback đỉnh cao!
Lúc này, Tiến sĩ Zall tập trung vào nghiên cứu những thay đổi về môi trường Trái đất có khả năng dẫn đến khủng hoảng. Cuối năm 2019, C.I.A lập ra Trung tâm Biến đổi Khí hậu và An ninh Quốc gia, với mục tiêu giúp các nhà chính sách hiểu rõ hơn tác hại của lũ lụt, nước biển dâng, bùng nổ dân số... Các bản báo cáo dựa rất nhiều vào dữ liệu do Tiến sĩ Zall cung cấp, nhưng bà vẫn chẳng được nhắc tên. Thật sự là unfair!
Năm 2013, Tiến sĩ Zall nghỉ hưu, và kể từ đó Medea không còn như trước. Cơ quan này chính thức giải thể vào năm 2015, dưới thời Tổng thống Donald Trump. Dẫu vậy, nhiều thành viên của Medea tin rằng Tổng thống đương nhiệm Joe Biden sẽ tái lập một nhóm tương tự, để trực tiếp hướng đến các vấn đề liên quan đến môi trường.
Nguồn: kenh14.vn