Ơ kìa, Nhật Bản lại nghĩ ra chiêu gì mới đây? Với những bước tiến vượt bậc của công nghệ, xứ sở hoa anh đào đang dần tìm ra các giải pháp độc lạ cho bài toán già hóa dân số và thiếu lao động trầm trọng của mình. Và lần này thì... quá là sci-fi luôn á!
Tại một tòa nhà văn phòng cao tầng ở khu tài chính Manila (Philippines), khoảng 60 bạn trẻ đang ngồi theo dõi và điều khiển các robot AI xếp hàng lên kệ tại các cửa hàng tiện lợi ở Tokyo - cách đó cả nghìn km! Thỉnh thoảng khi robot hơi lú làm rơi lon nước, sẽ có người đeo kính VR và cầm tay cầm game để "phù phép" giúp robot nhặt lại. Nghe xịn chưa kìa!
Mô hình kinh doanh "out of the box" này đến từ startup Telexistence có trụ sở tại Tokyo, với đội quân robot được vận hành trên nền tảng Nvidia và Microsoft. Từ năm 2022 đến giờ, công ty đã triển khai những em robot này trong kho hàng của hơn 300 cửa hàng FamilyMart và Lawson tại Tokyo, và đang lên kế hoạch mở rộng sang 7-Eleven nữa đó!
Giải pháp xuyên biên giới cho bài toán già hóa - bá cháy luôn!
Những em robot này được giám sát từ xa 24/7 tại Manila bởi nhân viên của Astro Robotics - một startup chuyên về lực lượng lao động robot. Juan Paolo Villonco, founder của Astro Robotics, chia sẻ rằng Nhật Bản đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động nặng nề do dân số già hóa, mà lại khá kín kẽ trong chuyện mở rộng nhập cư. Các robot của Telexistence đưa ra một giải pháp thay thế cực kỳ thông minh, cho phép lao động thể chất được "outsource" ra nước ngoài, vừa giảm chi phí vừa tăng quy mô hoạt động.
Anh Villonco giải thích thẳng thắn: "Rất khó tìm được công nhân để xếp hàng ở Nhật Bản. Nếu tìm được ai đó sẵn sàng làm việc này thì sẽ rất đắt đỏ luôn. Mức lương tối thiểu ở đó khá cao mà." Trong khi đó, việc tìm kiếm những bạn trẻ Philippines am hiểu công nghệ để vận hành robot lại ez phết. Mỗi người điều khiển từ xa (gọi là "pilot" nghe cool không ) giám sát khoảng 50 robot cùng lúc!
Các robot thường hoạt động tự động, nhưng thỉnh thoảng - khoảng 4% thời gian - chúng gặp sự cố. Có thể chúng làm rơi một chai nước và chai đó lăn xa mất. Việc khiến robot AI phục hồi bằng cách bắt chước cách cầm nắm của con người một cách hoàn hảo - độ ma sát, cảm giác kim loại trong tay - là một trong những thách thức khó nhằn nhất trong ngành robotics. Đó chính là lúc con người phải vào cuộc!
Các nhân viên điều khiển từ xa của Astro Robotics đang hưởng lợi từ làn sóng bùng nổ các công việc dịch vụ IT và công nghệ liên quan đến AI và tự động hóa tại Philippines, ngay cả khi việc sa thải đang ảnh hưởng đến những công nhân tương tự ở các quốc gia giàu hơn.
Các bạn công nhân công nghệ Philippines giờ điều khiển robot công nghiệp, lái xe tự động, hợp tác với AI trong nhiều nhiệm vụ khác nhau, hoặc giúp xây dựng các "AI agent" - những chương trình máy tính cho phép hành động tự động. Nghe "ảo ma" vãi chưa!
Tuy nhiên, plot twist đây rồi: ngay cả khi các bạn công nhân đang hợp tác với máy móc để làm cho chúng tốt hơn, họ cũng có thể đang... tự động hóa chính bản thân mình ra khỏi công việc luôn đó Philippines - một trung tâm gia công toàn cầu - đã chứng kiến việc tuyển dụng ổn định cho các vai trò liên quan đến tự động hóa và AI bởi các công ty quốc tế.
Jose Mari Lanuza, trưởng nhóm nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Sigla ở Manila, nói thẳng: "Các công ty IT đang trong cuộc đua xuống đáy để tìm kiếm lao động rẻ." Tại Astro Robotics, các bạn sinh viên tốt nghiệp kỹ thuật và khoa học máy tính giám sát các robot sử dụng mô hình AI để lấp đầy kệ hàng bằng cách tính toán khoảng cách giữa mỗi món hàng.
Mỗi người điều khiển từ xa kiếm được từ 250 đến 315 USD mỗi tháng (khoảng 6-7 triệu đồng), tương đương với một nhân viên trung tâm cuộc gọi. Công việc của họ là giám sát robot và chuẩn bị báo cáo về hiệu suất. Trong những trường hợp hiếm hoi khi robot mắc lỗi, họ đeo kính VR và sử dụng tay cầm để điều khiển thủ công việc cầm và đặt đồ uống trở lại kệ.
Những áp lực vô hình - reality check đây rồi
Những người điều khiển từ xa phải đối mặt với áp lực cực lớn để giải quyết lỗi một cách nhanh chóng. Lionel Robert, giáo sư robotics tại Đại học Michigan, nhận xét: "Ngay khi một thứ gì đó dừng lại, nhiệm vụ của bạn là đưa nó trở lại trạng thái hoạt động và hy vọng rằng trong khi bạn đang làm điều đó, không có gì khác sẽ xảy ra sai." Các công nhân còn cho biết họ thường cảm thấy chóng mặt và mỏi mắt do cybersickness - một loại say chuyển động liên quan đến VR. Nghe thấy áp lực chưa nè!
Điều đáng lo ngại là các chuyển động của những người điều khiển từ xa đang giúp huấn luyện robot hoàn toàn tự động cho Telexistence. Qua nhiều năm, công ty đã thu thập "một lượng lớn dữ liệu và bí quyết điều khiển từ xa độc đáo" từ các công nhân con người. Công ty đang cung cấp thông tin này cho startup Physical Intelligence có trụ sở tại San Francisco để giúp phát triển các mô hình AI nền tảng nhằm trao cho robot "trí thông minh vật lý" giống con người - khả năng thực hiện các nhiệm vụ vật lý cơ bản.
Tuy nhiên, giáo sư Robert vẫn tin rằng tự động hóa hoàn toàn có thể không bao giờ đạt được và một số con người sẽ luôn cần thiết để giám sát các hệ thống tự động. Ông khẳng định: "Robot và AI có chiếm tất cả công việc của con người không? Câu trả lời là không - bởi vì con người khá hữu ích. Tương lai là một lực lượng lao động lai giữa robot-AI-tự động hóa-con người."
Nguồn: genk.vn