BongCheOfficial
New member
Tết đến xuân về, câu hỏi "tiền lì xì cho con giữ hay bố mẹ cất" lại nóng trở lại trên các hội nhóm phụ huynh. Nhưng thật ra, vấn đề không nằm ở việc ai giữ tiền, mà nằm ở việc tận dụng cơ hội vàng này để dạy con những bài học đời về financial literacy đó nha!
Năm nào cũng vậy, có nhà gửi hết vào ngân hàng chờ con 18 tuổi mới cho lấy. Có nhà để con tự do tiêu để "biết giá trị đồng tiền". Cũng có bố mẹ bảo tiền lì xì thực chất là tiền người lớn vì "bố mẹ mừng tuổi người ta thì con mới nhận được mà"
Từ trải nghiệm cá nhân đến hành trình giáo dục tài chính cho con
Chị Đỗ Thu Hồng - Cố vấn tài chính tại FIDT và Educator trong lĩnh vực giáo dục tài chính - chia sẻ rằng động lực để chị theo đuổi financial education bắt nguồn từ chính việc chị không được dạy về tài chính từ nhỏ. "Chị muốn có kiến thức để dạy con", chị tâm sự.
Là mẹ của bé gái 5 tuổi, chị Hồng đã bắt đầu "talk money" với con từ khi bé 3-4 tuổi. Năm ngoái, hai mẹ con đã có deal ngầu: dùng tiền lì xì để đóng góp vào chuyến du lịch nước ngoài cùng gia đình. Không phải chỉ là một món tiền đơn thuần, mà đây là bài học đầu tiên về mục tiêu và sự thống nhất nha các mẹ ơi!
Năm nay, khi con sắp vào lớp 1, nhu cầu nhiều hơn rồi, chị quyết định điều chỉnh chiến thuật: phần lớn tiền mừng tuổi sẽ đóng học phí cho con, phần còn lại chia làm tiền tiêu vặt để bé mua những gì mình thích. Vì con còn nhỏ nên mẹ giữ hộ, phát hàng tuần và cùng con set rule khi xài tiền.
Tiền lì xì: "Thu nhập bất thường đều đặn" và cơ hội vàng dạy con
Theo chị Hồng, tiền lì xì chính là một khoản "thu nhập bất thường đều đặn" - nghe hơi vô lý nhưng suy cho cùng thì đúng mà nhỉ! Gọi là bất thường vì con không cần làm gì cũng có tiền, chỉ là nhiều hay ít thôi.
Về mặt thu nhập, bố mẹ có thể chat với con về việc ngoài tiền lì xì ra thì còn trường hợp nào khác con nhận được tiền mà không cần nỗ lực không? Việc nhận lì xì có kéo dài mãi mãi không? Rút ra được insight gì từ nguồn thu này?
Về mặt chi tiêu - cái mà bố mẹ lo nhất khi cho con cầm tiền vì sợ xài hoang, xài hết... Nhưng chị Hồng động viên các phụ huynh nên cho con giữ tiền lì xì ở mức phù hợp, hướng dẫn con dùng, để con được thử và sai với số tiền nhỏ - những bài học này sẽ để lại ấn tượng sâu đậm hơn lời dạy bao giờ hết đó!
Một phụ huynh đã chia sẻ với chị câu chuyện: con chị ấy tiết kiệm 2 tháng tiền tiêu vặt để mua món đồ chơi mơ ước, nhưng chỉ vài ngày sau thì chán và tự nhận là "quyết định lãng phí" Đó chính là trải nghiệm để bé cân nhắc kỹ hơn các quyết định mua sắm sau này - và nó không thể học qua sách vở hay lời dạy suông được đâu nhen!
Gửi tiết kiệm đến 18 tuổi: Trao tài sản hay bỏ lỡ cơ hội giáo dục?
Nhiều gia đình chọn cách gửi toàn bộ tiền lì xì vào ngân hàng, chờ con 18 tuổi mới cho lấy. Theo chị Hồng, không có đúng sai ở đây, chỉ có sự phù hợp với từng gia đình thôi.
Cách làm này OK nếu bố mẹ và con đã cùng nhau bàn bạc và đồng thuận. Tất nhiên là nó làm trẻ bỏ lỡ cơ hội thử sai với tiền, nhưng trong cuộc sống con có nhiều dịp khác để có tiền mà: sinh nhật, học bổng, HSG... Bố mẹ hoàn toàn có thể dùng các nguồn thu này để educate con về financial literacy!
Rủi ro lớn nhất không phải là mất tiền, mà là...
"Nếu trao toàn quyền cho trẻ tiêu tiền lì xí, rủi ro lớn nhất không nằm ở số tiền mất đi mà ở mẫu hình hành vi tài chính được hình thành", chị Hồng nhấn mạnh.
Khi trẻ liên tục trải nghiệm vòng lặp "nhận tiền - chi tiêu ngay - niềm vui", não bộ sẽ ghi nhận rằng tiền chỉ là công cụ thỏa mãn cảm xúc tức thì. Điều này làm suy yếu khả năng trì hoãn phần thưởng và tự kiểm soát - hai yếu tố cốt lõi của trí tuệ tài chính về sau này á!
Nên dạy con về tiết kiệm, đầu tư hay chia sẻ trước?
Ở độ tuổi tiểu học, khái niệm nên tiếp cận đầu tiên là tiết kiệm - không phải để cất tiền cho nhiều, mà để rèn năng lực chờ đợi và ra quyết định có suy nghĩ. Khi trẻ học cách hoãn lại mong muốn của mình, các em đang xây nền móng cho sự tự chủ - đó mới là nền tảng bền vững nhất trước khi nói đến đầu tư hay chia sẻ nha! ️
Mô hình "6 chiếc lọ" có quá phức tạp với trẻ nhỏ?
Mô hình "6 chiếc lọ tài chính" có thể hơi overwhelming với trẻ nhỏ nếu áp dụng cứng nhắc theo tỷ lệ phần trăm. Chị Hồng gợi ý với gia đình Việt nên đơn giản hóa còn 3 phần: Chi tiêu - Để dành cho mục tiêu lớn - Chia sẻ. Không cần chia % chính xác, điều quan trọng là trẻ được tự suy nghĩ và giải thích vì sao mình phân chia như vậy.
Khi trẻ được yêu cầu dừng lại 1-2 phút để phân chia tiền lì xì, điều đang diễn ra không chỉ là thao tác tài chính nhỏ mà là bài tập cho não bộ đó! Vùng vỏ não trước trán - nơi kiểm soát xung động và lập kế hoạch - đang được "tập gym" ️ Khoảnh khắc pause đó giúp trẻ học cách think before act, thay vì phản ứng theo cảm xúc.
Tiền lì xì - "Bài tập thực hành" chống cám dỗ thời đại số
Trong khi môi trường hiện nay liên tục kích hoạt hệ cảm xúc và phần thưởng của não qua quảng cáo, TikTok, YouTube hay các xu hướng tiêu dùng mới, mô hình "Thấy - thích - mua" rất dễ trở thành thói quen nếu trẻ không được luyện tập tự chủ.
Vì vậy, tiền lì xì chính là "bài tập thực hành" tuyệt vời: mỗi lần trẻ học cách chờ thêm một chút trước khi tiêu, trẻ đang xây dựng sức đề kháng trước cám dỗ và từng bước hình thành nền tảng tự chủ tài chính bền vững về sau! ️
Dấu hiệu nhận biết trẻ có "IQ tài chính" tốt
Trí thông minh tài chính ở trẻ không nằm ở việc giữ được bao nhiêu tiền, mà ở cách con suy nghĩ trước khi quyết định. Một đứa trẻ có nền tảng tài chính tốt thường có những dấu hiệu sau:
• Biết chờ đợi thay vì tiêu ngay
• Hiểu rằng mua thứ này đồng nghĩa với bỏ lỡ thứ khác
• Có mục tiêu rõ ràng để dành tiền
• Biết chia sẻ một cách tự nguyện
• Đặc biệt là biết tự hỏi "Con có thực sự cần không, hay chỉ đang thích nhất thời?"
Khi trẻ có thể dừng lại, cân nhắc và lựa chọn có ý thức, đó mới là biểu hiện của trí tuệ tài chính thực sự, chứ không chỉ đơn thuần là biết tiết kiệm!
Nói về tiền trong dịp Tết có làm mất đi tinh thần may mắn?
Có ý kiến cho rằng nói quá nhiều về tiền bạc trong dịp Tết sẽ làm mất đi vibe vui vẻ, may mắn. Nhưng chị Hồng nghĩ điều quan trọng không nằm ở việc có nói về tiền hay không, mà là chúng ta nói theo cách nào.
Nếu chúng ta nhìn tiền lì xì như một biểu tượng của lời chúc, của sự trao gửi yêu thương và niềm tin vào tương lai, thì việc trò chuyện về tiền theo hướng giáo dục nhẹ nhàng lại giúp trẻ hiểu sâu hơn ý nghĩa của Tết đó!
Thực tế, tiền vốn dĩ không làm mất đi sự may mắn - cách chúng ta gắn ý nghĩa cho nó mới quyết định điều đó. Khi cha mẹ giúp con hiểu rằng tiền lì xì là lời chúc "lớn lên mạnh khỏe, học giỏi, biết sống có trách nhiệm", thì cuộc trò chuyện về tiền không làm mất tinh thần Tết, mà còn làm nó trọn vẹn hơn nữa!
Nguyên tắc vàng: Đồng hành, không kiểm soát hay buông lỏng
Nếu phải đưa ra một nguyên tắc cốt lõi cho cha mẹ Việt khi xử lý tiền lì xì của con, chị Hồng chọn: đồng hành.
Kiểm soát quá chặt khiến trẻ không có cơ hội học cách ra quyết định. Trao quyền hoàn toàn khi con chưa đủ năng lực dễ khiến hành vi bị dẫn dắt bởi cảm xúc. Cả hai thái cực đều bỏ lỡ điều quan trọng nhất: quá trình học hỏi.
Đồng hành nghĩa là cha mẹ vẫn giữ vai trò dẫn dắt, nhưng để con được suy nghĩ, được chia tiền, được thử và đôi khi được sai trong phạm vi an toàn. Cha mẹ đặt câu hỏi thay vì ra lệnh; gợi mở thay vì áp đặt; cùng con thảo luận thay vì quyết định thay
Tiền lì xì chỉ xuất hiện vài ngày đầu năm, nhưng cách chúng ta xử lý nó có thể để lại dấu ấn rất lâu trong nhận thức của trẻ về tiền bạc, trách nhiệm và tự chủ. Vì vậy, điều con cần không phải là bị kiểm soát, cũng không phải được buông lỏng, mà là có người lớn đi cùng để từng bước học cách làm chủ tiền và làm chủ chính mình!
Nguồn: kenh14.vn
Năm nào cũng vậy, có nhà gửi hết vào ngân hàng chờ con 18 tuổi mới cho lấy. Có nhà để con tự do tiêu để "biết giá trị đồng tiền". Cũng có bố mẹ bảo tiền lì xì thực chất là tiền người lớn vì "bố mẹ mừng tuổi người ta thì con mới nhận được mà"
Từ trải nghiệm cá nhân đến hành trình giáo dục tài chính cho con
Chị Đỗ Thu Hồng - Cố vấn tài chính tại FIDT và Educator trong lĩnh vực giáo dục tài chính - chia sẻ rằng động lực để chị theo đuổi financial education bắt nguồn từ chính việc chị không được dạy về tài chính từ nhỏ. "Chị muốn có kiến thức để dạy con", chị tâm sự.
Là mẹ của bé gái 5 tuổi, chị Hồng đã bắt đầu "talk money" với con từ khi bé 3-4 tuổi. Năm ngoái, hai mẹ con đã có deal ngầu: dùng tiền lì xì để đóng góp vào chuyến du lịch nước ngoài cùng gia đình. Không phải chỉ là một món tiền đơn thuần, mà đây là bài học đầu tiên về mục tiêu và sự thống nhất nha các mẹ ơi!
Năm nay, khi con sắp vào lớp 1, nhu cầu nhiều hơn rồi, chị quyết định điều chỉnh chiến thuật: phần lớn tiền mừng tuổi sẽ đóng học phí cho con, phần còn lại chia làm tiền tiêu vặt để bé mua những gì mình thích. Vì con còn nhỏ nên mẹ giữ hộ, phát hàng tuần và cùng con set rule khi xài tiền.
Tiền lì xì: "Thu nhập bất thường đều đặn" và cơ hội vàng dạy con
Theo chị Hồng, tiền lì xì chính là một khoản "thu nhập bất thường đều đặn" - nghe hơi vô lý nhưng suy cho cùng thì đúng mà nhỉ! Gọi là bất thường vì con không cần làm gì cũng có tiền, chỉ là nhiều hay ít thôi.
Về mặt thu nhập, bố mẹ có thể chat với con về việc ngoài tiền lì xì ra thì còn trường hợp nào khác con nhận được tiền mà không cần nỗ lực không? Việc nhận lì xì có kéo dài mãi mãi không? Rút ra được insight gì từ nguồn thu này?
Về mặt chi tiêu - cái mà bố mẹ lo nhất khi cho con cầm tiền vì sợ xài hoang, xài hết... Nhưng chị Hồng động viên các phụ huynh nên cho con giữ tiền lì xì ở mức phù hợp, hướng dẫn con dùng, để con được thử và sai với số tiền nhỏ - những bài học này sẽ để lại ấn tượng sâu đậm hơn lời dạy bao giờ hết đó!
Một phụ huynh đã chia sẻ với chị câu chuyện: con chị ấy tiết kiệm 2 tháng tiền tiêu vặt để mua món đồ chơi mơ ước, nhưng chỉ vài ngày sau thì chán và tự nhận là "quyết định lãng phí" Đó chính là trải nghiệm để bé cân nhắc kỹ hơn các quyết định mua sắm sau này - và nó không thể học qua sách vở hay lời dạy suông được đâu nhen!
Gửi tiết kiệm đến 18 tuổi: Trao tài sản hay bỏ lỡ cơ hội giáo dục?
Nhiều gia đình chọn cách gửi toàn bộ tiền lì xì vào ngân hàng, chờ con 18 tuổi mới cho lấy. Theo chị Hồng, không có đúng sai ở đây, chỉ có sự phù hợp với từng gia đình thôi.
Cách làm này OK nếu bố mẹ và con đã cùng nhau bàn bạc và đồng thuận. Tất nhiên là nó làm trẻ bỏ lỡ cơ hội thử sai với tiền, nhưng trong cuộc sống con có nhiều dịp khác để có tiền mà: sinh nhật, học bổng, HSG... Bố mẹ hoàn toàn có thể dùng các nguồn thu này để educate con về financial literacy!
Rủi ro lớn nhất không phải là mất tiền, mà là...
"Nếu trao toàn quyền cho trẻ tiêu tiền lì xí, rủi ro lớn nhất không nằm ở số tiền mất đi mà ở mẫu hình hành vi tài chính được hình thành", chị Hồng nhấn mạnh.
Khi trẻ liên tục trải nghiệm vòng lặp "nhận tiền - chi tiêu ngay - niềm vui", não bộ sẽ ghi nhận rằng tiền chỉ là công cụ thỏa mãn cảm xúc tức thì. Điều này làm suy yếu khả năng trì hoãn phần thưởng và tự kiểm soát - hai yếu tố cốt lõi của trí tuệ tài chính về sau này á!
Nên dạy con về tiết kiệm, đầu tư hay chia sẻ trước?
Ở độ tuổi tiểu học, khái niệm nên tiếp cận đầu tiên là tiết kiệm - không phải để cất tiền cho nhiều, mà để rèn năng lực chờ đợi và ra quyết định có suy nghĩ. Khi trẻ học cách hoãn lại mong muốn của mình, các em đang xây nền móng cho sự tự chủ - đó mới là nền tảng bền vững nhất trước khi nói đến đầu tư hay chia sẻ nha! ️
Mô hình "6 chiếc lọ" có quá phức tạp với trẻ nhỏ?
Mô hình "6 chiếc lọ tài chính" có thể hơi overwhelming với trẻ nhỏ nếu áp dụng cứng nhắc theo tỷ lệ phần trăm. Chị Hồng gợi ý với gia đình Việt nên đơn giản hóa còn 3 phần: Chi tiêu - Để dành cho mục tiêu lớn - Chia sẻ. Không cần chia % chính xác, điều quan trọng là trẻ được tự suy nghĩ và giải thích vì sao mình phân chia như vậy.
Khi trẻ được yêu cầu dừng lại 1-2 phút để phân chia tiền lì xì, điều đang diễn ra không chỉ là thao tác tài chính nhỏ mà là bài tập cho não bộ đó! Vùng vỏ não trước trán - nơi kiểm soát xung động và lập kế hoạch - đang được "tập gym" ️ Khoảnh khắc pause đó giúp trẻ học cách think before act, thay vì phản ứng theo cảm xúc.
Tiền lì xì - "Bài tập thực hành" chống cám dỗ thời đại số
Trong khi môi trường hiện nay liên tục kích hoạt hệ cảm xúc và phần thưởng của não qua quảng cáo, TikTok, YouTube hay các xu hướng tiêu dùng mới, mô hình "Thấy - thích - mua" rất dễ trở thành thói quen nếu trẻ không được luyện tập tự chủ.
Vì vậy, tiền lì xì chính là "bài tập thực hành" tuyệt vời: mỗi lần trẻ học cách chờ thêm một chút trước khi tiêu, trẻ đang xây dựng sức đề kháng trước cám dỗ và từng bước hình thành nền tảng tự chủ tài chính bền vững về sau! ️
Dấu hiệu nhận biết trẻ có "IQ tài chính" tốt
Trí thông minh tài chính ở trẻ không nằm ở việc giữ được bao nhiêu tiền, mà ở cách con suy nghĩ trước khi quyết định. Một đứa trẻ có nền tảng tài chính tốt thường có những dấu hiệu sau:
• Biết chờ đợi thay vì tiêu ngay
• Hiểu rằng mua thứ này đồng nghĩa với bỏ lỡ thứ khác
• Có mục tiêu rõ ràng để dành tiền
• Biết chia sẻ một cách tự nguyện
• Đặc biệt là biết tự hỏi "Con có thực sự cần không, hay chỉ đang thích nhất thời?"
Khi trẻ có thể dừng lại, cân nhắc và lựa chọn có ý thức, đó mới là biểu hiện của trí tuệ tài chính thực sự, chứ không chỉ đơn thuần là biết tiết kiệm!
Nói về tiền trong dịp Tết có làm mất đi tinh thần may mắn?
Có ý kiến cho rằng nói quá nhiều về tiền bạc trong dịp Tết sẽ làm mất đi vibe vui vẻ, may mắn. Nhưng chị Hồng nghĩ điều quan trọng không nằm ở việc có nói về tiền hay không, mà là chúng ta nói theo cách nào.
Nếu chúng ta nhìn tiền lì xì như một biểu tượng của lời chúc, của sự trao gửi yêu thương và niềm tin vào tương lai, thì việc trò chuyện về tiền theo hướng giáo dục nhẹ nhàng lại giúp trẻ hiểu sâu hơn ý nghĩa của Tết đó!
Thực tế, tiền vốn dĩ không làm mất đi sự may mắn - cách chúng ta gắn ý nghĩa cho nó mới quyết định điều đó. Khi cha mẹ giúp con hiểu rằng tiền lì xì là lời chúc "lớn lên mạnh khỏe, học giỏi, biết sống có trách nhiệm", thì cuộc trò chuyện về tiền không làm mất tinh thần Tết, mà còn làm nó trọn vẹn hơn nữa!
Nguyên tắc vàng: Đồng hành, không kiểm soát hay buông lỏng
Nếu phải đưa ra một nguyên tắc cốt lõi cho cha mẹ Việt khi xử lý tiền lì xì của con, chị Hồng chọn: đồng hành.
Kiểm soát quá chặt khiến trẻ không có cơ hội học cách ra quyết định. Trao quyền hoàn toàn khi con chưa đủ năng lực dễ khiến hành vi bị dẫn dắt bởi cảm xúc. Cả hai thái cực đều bỏ lỡ điều quan trọng nhất: quá trình học hỏi.
Đồng hành nghĩa là cha mẹ vẫn giữ vai trò dẫn dắt, nhưng để con được suy nghĩ, được chia tiền, được thử và đôi khi được sai trong phạm vi an toàn. Cha mẹ đặt câu hỏi thay vì ra lệnh; gợi mở thay vì áp đặt; cùng con thảo luận thay vì quyết định thay
Tiền lì xì chỉ xuất hiện vài ngày đầu năm, nhưng cách chúng ta xử lý nó có thể để lại dấu ấn rất lâu trong nhận thức của trẻ về tiền bạc, trách nhiệm và tự chủ. Vì vậy, điều con cần không phải là bị kiểm soát, cũng không phải được buông lỏng, mà là có người lớn đi cùng để từng bước học cách làm chủ tiền và làm chủ chính mình!
Nguồn: kenh14.vn