NaiTeen6025
New member
Học ngoại ngữ khó khăn lắm đúng không? Theo nghiên cứu của Học viện Dịch vụ Ngoại giao Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, người Mỹ có thể chinh phục tiếng Pháp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha chỉ trong 24-30 tuần. Nhưng với tiếng Ả Rập, tiếng Trung (cả Quảng Đông lẫn Quan Thoại), tiếng Nhật và tiếng Hàn thì phải "cày" tận 88 tuần (tương đương 2200 giờ) mới xong!
Nhưng mà... plot twist đây! Có một ngôn ngữ mà bạn chỉ cần học chưa đến 2 ngày là xài thoải mái luôn á! Đó chính là Toki Pona - ngôn ngữ có ít từ vựng nhất hành tinh đấy!
Nghe vô lý không? Trong khi từ điển Quốc tế của Merriam-Webster năm 1993 ghi nhận khoảng 470.000 từ tiếng Anh (và còn tăng mỗi ngày), thậm chí chú khỉ đột Koko còn biết hơn 1.000 cử chỉ ngôn ngữ ký hiệu Mỹ, thì Toki Pona chỉ có đúng 123 từ thôi! Nhưng theo tác giả Sonja Lang và cộng đồng người dùng, con số này đủ để diễn đạt hầu hết mọi thứ rồi nha!
Toki Pona là cái gì thế?
Toki Pona là ngôn ngữ nhân tạo do nhà ngôn ngữ học kiêm dịch giả người Canada Sonja Lang sáng tạo ra. Mục đích chính là để đơn giản hóa suy nghĩ và giao tiếp - kiểu như triết lý minimalism vậy. Nó xuất hiện lần đầu trên mạng năm 2001 dưới dạng bản nháp, rồi được hoàn thiện trong cuốn "Toki Pona: The Language of Good" năm 2014.
Từ đầu thập niên 2000, một cộng đồng nhỏ người yêu thích Toki Pona đã hình thành và ngày càng phát triển, đặc biệt sau khi cuốn sách chính thức ra mắt. Hầu hết hoạt động của cộng đồng này diễn ra online, trên mạng xã hội và các diễn đàn.
Core idea của Toki Pona là tối giản tối đa!
Nó tập trung vào các khái niệm và yếu tố đơn giản mà mọi nền văn hóa đều có. Lang xây dựng Toki Pona để diễn đạt tối đa ý nghĩa với tối thiểu sự phức tạp, đồng thời truyền tải suy nghĩ tích cực.
Cụ thể thế này nè: 123 từ của Toki Pona được tạo từ 14 âm gốc: p, t, k, s, m, n, l, j, w, a, e, i, o, u. Các âm này ghép lại tạo thành những từ mang ý nghĩa cơ bản nhất, gần gũi với khái niệm liên quan.
Ngược lại với hàng trăm nghìn giờ cần thiết để thông thạo tiếng Trung, Hàn, Nhật, Hy Lạp..., bạn chỉ cần 30 tiếng là ok Toki Pona rồi! Nhiều người tin rằng độ dễ tiếp cận này khiến nó nên trở thành ngôn ngữ phụ trợ quốc tế luôn.
Toki Pona đã kết nối những người đam mê ngôn ngữ qua cộng đồng trực tuyến ở nhiều quốc gia như Nhật Bản, Bỉ, New Zealand và Argentina.
Toki Pona xịn như nào?
Ngoài việc dễ học, cách tiếp cận tối giản của Toki Pona còn được thiết kế để thay đổi cách tư duy của người nói. Theo Lang, số từ ít ỏi kích hoạt tính sáng tạo, đòi hỏi phải chú ý cẩn thận đến từng chi tiết xung quanh.
Ví dụ câu "Xe hơi là gì?" trong tiếng Anh là "What is a car?".
Nhưng trong Toki Pona, không thể nói thẳng như vậy được! Bạn có thể nói: "Ô tô là không gian được sử dụng để di chuyển" - dịch sang Toki Pona là "Tomo tawa". Tuy nhiên, nếu bị ô tô đâm, bạn có thể nói "một vật cứng đang đâm vào tôi" - đó là "kiwen utala" trong Toki Pona.
Sự phụ thuộc vào tính chủ quan và ngữ cảnh cũng là cách luyện khả năng nắm bắt quan điểm. Marta Krzeminska, một người Ba Lan chia sẻ: "Bạn phải xem xét cách người đối thoại hiểu thế giới hoặc tình huống. Vì lý do đó, tôi nghĩ nó có tiềm năng lớn để gắn kết mọi người".
Để tạo ra ngôn ngữ mới, Lang đã đi ngược lại xu hướng tự nhiên. Cô bắt đầu bằng cách rút gọn và củng cố cái cụ thể thành cái chung. Cô nói: "Tôi nghĩ màu sắc là ví dụ điển hình. Bạn có hàng triệu sắc thái màu khác nhau".
Toki Pona có bảng màu ngũ sắc: loje (đỏ), laso (xanh), jelo (vàng), pimeja (đen) và walo (trắng). Giống như họa sĩ mix màu, người nói có thể kết hợp năm từ màu cơ bản để mô tả bất kỳ màu nào. Ví dụ: loje walo là hồng, laso jelo là xanh lá cây.
Cách diễn đạt số cũng được tối giản luôn nha! Lang ban đầu chỉ cho Toki Pona các từ wan (1), tu (2) và mute (nhiều).
Sau này người dùng mở rộng từ luka (tay/cánh tay) để chỉ số 5 và mute để chỉ số 10. Các từ số này được lặp lại theo kiểu cộng dồn cho đến khi đạt số mong muốn. Ví dụ: luka luka luka wan có nghĩa là 16.
Cách này khiến việc diễn đạt số quá lớn hơi khó khăn. Nhưng nếu ngôn ngữ toán học hướng đến sự chính xác và trừu tượng thì Toki Pona làm điều khác hơn.
Người dùng Toki Pona chỉ cần diễn đạt mọi thứ theo cách đơn giản nhất và phải thực sự hiểu những gì mình nói. Việc diễn đạt những thứ quá lớn hay quá trừu tượng mà ngay cả người nói cũng không hình dung được thì không phù hợp với triết lý ban đầu của Toki Pona rồi!
Christopher Huff - một học viên chia sẻ Toki Pona đã khiến anh trung thực hơn: "Tôi không nhận ra các ngôn ngữ khác phức tạp thế nào cho đến khi bắt đầu nói Toki Pona. Có rất nhiều điều phải nghĩ trước khi thực sự nói, và có rất nhiều điều không được phép nói dù rất muốn. Lấy ví dụ về phép lịch sự: Nếu không quá bất tiện, bạn vui lòng cân nhắc mang cho tôi một tách cà phê được không?
Ở Toki Pona, bạn chỉ cần: 'Cho tôi cà phê'. Làm hoặc không làm. Không có từ nào cho 'xin vui lòng' hay 'cảm ơn' cả".
Còn bạn, có sẵn sàng dành 30 tiếng để thuần thục ngôn ngữ độc đáo này không nào?
Theo Business Insider, The Atlantic
Nguồn: kenh14.vn