Các bác ơi, đây là phát hiện kiểu "what the hell" mà các nhà khoa học vừa đưa ra đó! Vi khuẩn sau khi chết vẫn cứ làm việc như… chưa có gì xảy ra luôn Tế bào thì tan nát rồi nhưng các enzym vẫn cứ cày cuốc sao chép ADN ầm ầm, nghe mà rợn người á!
Câu chuyện này được công bố trên tạp chí khoa học Angewandte Chemie hồi tháng 8, do tiến sĩ Gabriel Antonio Minero cùng team tại Đại học Aarhus nghiên cứu. Họ phát hiện một hiện tượng nghe như phim kinh dị vậy: vi khuẩn sau khi "chết sạch" vẫn tiếp tục chạy máy sao chép ADN như thường, đúng kiểu zombie trong truyền thuyết luôn!
Trước giờ, giới khoa học cứ nghĩ vi khuẩn chỉ sống lẻ loi, nhưng thực ra chúng hay tụ tập thành băng đảng - gọi là màng sinh học. Đám này tiết ra chất nhầy dính như keo 502 để bám chặt vào bề mặt. Các nhà nghiên cứu vốn ghét cái lớp dính này lắm vì nó giúp vi trùng bám chặt gây bệnh.
Nhưng plot twist đây: tiến sĩ Minero phát hiện ra lớp dính này chính là... ADN ngoại bào đó mọi người! Vi khuẩn dùng luôn vật chất di truyền của mình làm xi măng xây nhà, làm khiên chống đạn, thậm chí còn dùng để hô hấp nữa. Và fun fact: hiện tượng này đang diễn ra ngay trong miệng bạn đấy, nếu bạn lười đánh răng
Bí mật nằm ở các virus ký sinh - gọi là thể thực khuẩn. Mấy ổng này xâm nhập vi khuẩn rồi nằm im như ninja, chờ thời cơ. Trong thí nghiệm với hai chủng vi khuẩn Shewanella oneidensis và Bacillus subtilis, team nghiên cứu đã chủ động... bỏ đói chúng. Lúc này virus ngủ đông bỗng tỉnh giấc, giống như quái vật trong phim Alien vậy, chiếm luôn quyền điều khiển, bắt vi khuẩn sinh sản thêm virus rồi... nổ tung tế bào để thoát ra!
Vụ nổ này không chỉ thả ra đàn virus mới mà còn phóng thích toàn bộ enzym sao chép ADN ra ngoài. Và đây là điểm creepy: dù tế bào chủ đã "died", các enzym này vẫn cứ làm việc như robot không biết mệt, tiếp tục ghép nối và tạo ADN mới! Tiến sĩ Minero nói: "Sự sống vẫn tìm được cách tiếp diễn sau cái chết" - nghe xịn phết!
Để chứng minh không phải ADN có sẵn từ trước, các nhà khoa học cho thêm vào một đoạn ADN nhân tạo có huỳnh quang - thứ chưa bao giờ có trong vi khuẩn sống. Kết quả? Các enzym "zombie" lập tức lấy ADN mới này làm bản vẽ và cày như máy in 3D vậy! Enzym của B. subtilis tạo ra chuỗi ADN dài ngoằng, còn của S. oneidensis lại tạo cấu trúc hình bông hoa siêu kỳ lạ
Điểm quan trọng: hiện tượng này chỉ xảy ra khi có virus! Tiến sĩ Minero kết luận virus chính là "kiến trúc sư nano" thiết kế màng sinh học. Thay vì chỉ là ký sinh thuần túy, đây có thể là mối quan hệ win-win. Vi khuẩn cá nhân thì chết, nhưng sự hy sinh của chúng tạo nên lớp màng bảo vệ cả đàn - đúng như ong thợ chết vì tổ vậy!
Và đây là phần hay nhất: ứng dụng thực tế nè!
Con người có thể can thiệp vào các "nhà máy zombie" này để điều khiển ADN tạo thành cấu trúc G-quadruplex - một dạng chất xúc tác hóa học siêu mạnh. Tiến sĩ Minero hài hước nói đây là "trang bị vũ khí cho zombie" đó!
Hiện tại cả S. oneidensis và B. subtilis đang được dùng để xử lý nước thải. Nếu tận dụng được nguồn ADN "zombie" này, có thể nâng cấp hiệu suất xử lý, thu hồi nhiên liệu carbon trung hòa, và chống ô nhiễm ở quy mô lớn hơn nhiều!
Mặc dù các ứng dụng công nghiệp vẫn đang ở giai đoạn lý thuyết, nhưng hiểu rõ cơ chế này chắc chắn sẽ giúp con người kiểm soát và tiêu diệt những màng vi khuẩn gây hại trong tương lai.
Nguồn: genk.vn
Câu chuyện này được công bố trên tạp chí khoa học Angewandte Chemie hồi tháng 8, do tiến sĩ Gabriel Antonio Minero cùng team tại Đại học Aarhus nghiên cứu. Họ phát hiện một hiện tượng nghe như phim kinh dị vậy: vi khuẩn sau khi "chết sạch" vẫn tiếp tục chạy máy sao chép ADN như thường, đúng kiểu zombie trong truyền thuyết luôn!
Trước giờ, giới khoa học cứ nghĩ vi khuẩn chỉ sống lẻ loi, nhưng thực ra chúng hay tụ tập thành băng đảng - gọi là màng sinh học. Đám này tiết ra chất nhầy dính như keo 502 để bám chặt vào bề mặt. Các nhà nghiên cứu vốn ghét cái lớp dính này lắm vì nó giúp vi trùng bám chặt gây bệnh.
Nhưng plot twist đây: tiến sĩ Minero phát hiện ra lớp dính này chính là... ADN ngoại bào đó mọi người! Vi khuẩn dùng luôn vật chất di truyền của mình làm xi măng xây nhà, làm khiên chống đạn, thậm chí còn dùng để hô hấp nữa. Và fun fact: hiện tượng này đang diễn ra ngay trong miệng bạn đấy, nếu bạn lười đánh răng
Bí mật nằm ở các virus ký sinh - gọi là thể thực khuẩn. Mấy ổng này xâm nhập vi khuẩn rồi nằm im như ninja, chờ thời cơ. Trong thí nghiệm với hai chủng vi khuẩn Shewanella oneidensis và Bacillus subtilis, team nghiên cứu đã chủ động... bỏ đói chúng. Lúc này virus ngủ đông bỗng tỉnh giấc, giống như quái vật trong phim Alien vậy, chiếm luôn quyền điều khiển, bắt vi khuẩn sinh sản thêm virus rồi... nổ tung tế bào để thoát ra!
Vụ nổ này không chỉ thả ra đàn virus mới mà còn phóng thích toàn bộ enzym sao chép ADN ra ngoài. Và đây là điểm creepy: dù tế bào chủ đã "died", các enzym này vẫn cứ làm việc như robot không biết mệt, tiếp tục ghép nối và tạo ADN mới! Tiến sĩ Minero nói: "Sự sống vẫn tìm được cách tiếp diễn sau cái chết" - nghe xịn phết!
Để chứng minh không phải ADN có sẵn từ trước, các nhà khoa học cho thêm vào một đoạn ADN nhân tạo có huỳnh quang - thứ chưa bao giờ có trong vi khuẩn sống. Kết quả? Các enzym "zombie" lập tức lấy ADN mới này làm bản vẽ và cày như máy in 3D vậy! Enzym của B. subtilis tạo ra chuỗi ADN dài ngoằng, còn của S. oneidensis lại tạo cấu trúc hình bông hoa siêu kỳ lạ
Điểm quan trọng: hiện tượng này chỉ xảy ra khi có virus! Tiến sĩ Minero kết luận virus chính là "kiến trúc sư nano" thiết kế màng sinh học. Thay vì chỉ là ký sinh thuần túy, đây có thể là mối quan hệ win-win. Vi khuẩn cá nhân thì chết, nhưng sự hy sinh của chúng tạo nên lớp màng bảo vệ cả đàn - đúng như ong thợ chết vì tổ vậy!
Và đây là phần hay nhất: ứng dụng thực tế nè!
Con người có thể can thiệp vào các "nhà máy zombie" này để điều khiển ADN tạo thành cấu trúc G-quadruplex - một dạng chất xúc tác hóa học siêu mạnh. Tiến sĩ Minero hài hước nói đây là "trang bị vũ khí cho zombie" đó!
Hiện tại cả S. oneidensis và B. subtilis đang được dùng để xử lý nước thải. Nếu tận dụng được nguồn ADN "zombie" này, có thể nâng cấp hiệu suất xử lý, thu hồi nhiên liệu carbon trung hòa, và chống ô nhiễm ở quy mô lớn hơn nhiều!
Mặc dù các ứng dụng công nghiệp vẫn đang ở giai đoạn lý thuyết, nhưng hiểu rõ cơ chế này chắc chắn sẽ giúp con người kiểm soát và tiêu diệt những màng vi khuẩn gây hại trong tương lai.
Nguồn: genk.vn