WibuDaoQuay
New member
Ôi chao ơi, các bạn ơi! Một nghiên cứu mới nhất vừa drop thông tin gây shock: ánh sáng từ một ngôi sao sắp "die" mạnh đến mức có thể biến cả đống tiểu hành tinh thành tro bụi luôn á!
Và guess what? Mặt Trời của chúng mình cũng sẽ làm vậy đó! Khoảng 5-6 tỷ năm nữa (lâu thật nhưng mà nghe vẫn rùng mình), khi ông Mặt Trời chuẩn bị "về vườn", nó sẽ thiêu rụi hẳn cái vành đai tiểu hành tinh nằm giữa Sao Hỏa và Sao Mộc luôn. Kiểu "đi cũng không yên" ấy!
## Thủ phạm chính là... ánh sáng nha!
Nghe có vẻ kì kì nhỉ? Nhưng mà đúng rồi đó! Tác nhân gây ra màn hủy diệt hàng loạt này chính là bức xạ điện từ. Theo các nhà khoa học, có một hiệu ứng tên dài ngoằng gọi là YORP (Yarkovsky-O'Keefe-Radzievskii-Paddack - ghép tên 4 người phát hiện ra nó, đọc mà lưỡi rối cả lên ) sẽ đóng vai main character trong drama này.
Hiệu ứng YORP là gì cơ? Nó xảy ra khi nhiệt từ ngôi sao làm thay đổi góc quay của các vật thể nhỏ trong Hệ Mặt Trời - ví dụ như tiểu hành tinh chẳng hạn.
Cơ chế hoạt động thế này nhé: Tiểu hành tinh hấp thụ ánh sáng từ Mặt Trời rồi nóng lên. Nhiệt lan tỏa trong lớp đá cho đến khi nó phát ra theo nhiều hướng khác nhau dưới dạng bức xạ nhiệt.
Nhiệt phát ra từ viên thiên thạch tạo ra một lực đẩy siêu nhỏ. Nghe thì không ghê lắm, nhưng nếu việc này cứ diễn ra liên tục thì sao? Nó có thể khiến tiểu hành tinh quay như chong chóng hoặc lắc lư lệch hẳn khỏi quỹ đạo ban đầu! Ngày nay mình vẫn quan sát được hiện tượng "các tiểu hành tinh lăn lộn" này đó. Và khi Mặt Trời bước vào giai đoạn cuối đời, hiệu ứng này sẽ càng mạnh hơn gấp bội!
## Khi Mặt Trời "phồng" to ra rồi "xẹp" lại
Khi các ngôi sao hay Mặt Trời ở cuối trình tự tiến hóa, chúng sẽ bước vào giai đoạn khổng lồ - kiểu inflate lên, trở nên cực kỳ to và sáng. Giai đoạn này chỉ kéo dài vài triệu năm thôi (nghe có vẻ lâu nhưng với vũ trụ thì chỉ là "chớp mắt" á), sau đó nó đẩy vật chất bên ngoài vào không gian và sụp đổ thành sao lùn trắng - một ngôi sao đã "dead" với mật độ vật chất siêu dày đặc.
Khoảng 5-6 tỷ năm nữa, nếu loài người không "dọn nhà" sang nơi khác, chúng ta sẽ tận mắt chứng kiến cảnh tượng này luôn đó! (Nhưng mà chắc lúc đó con người còn tồn tại không nữa chứ )
"Khi một ngôi sao điển hình đạt đến giai đoạn khổng lồ, độ sáng của nó tăng tối đa từ 1.000 đến 10.000 lần độ sáng của Mặt Trời hiện tại", nhà vật lý thiên văn Dimitri Veras thuộc Đại học Warwick giải thích.
"Sau đó, ngôi sao co lại thành sao lùn trắng có kích thước tương tự Trái Đất rất nhanh, lúc này độ sáng giảm xuống dưới cả mức Mặt Trời bình thường. Vì vậy, hiệu ứng YORP chỉ quan trọng trong giai đoạn khổng lồ thôi, còn sau khi trở thành sao lùn trắng thì gần như không còn tác động gì."
## Vành đai tiểu hành tinh: "Not gonna make it"
Khi độ sáng ban đầu tăng lên, hiệu ứng YORP cũng buff theo. Mà các bạn biết không, phần lớn tiểu hành tinh chỉ là những mảnh đá được gom lại bởi trọng lực nên không mấy chắc chắn đâu. Chính vì thế, khi chịu tác động của hiệu ứng YORP, chúng sẽ bắt đầu... lỏng lẻo hơn!
Theo mô phỏng trên máy tính, hiệu ứng YORP sẽ khiến hầu hết các tiểu hành tinh có kích thước hơn 200 mét bắt đầu quay đủ nhanh để... tan rã luôn! Những thiên thể có cấu trúc chắc chắn thì may ra còn sống sót, nhưng vành đai tiểu hành tinh mà chúng ta biết sẽ đối mặt với tương lai tuy sáng chói nhưng không mấy vui vẻ tí nào.
"Hiệu ứng YORP rất dữ dội và diễn ra nhanh chóng, sẽ xảy ra trong suốt một triệu năm. Vành đai tiểu hành tinh của chúng ta sẽ không chỉ bị phá hủy mà nó sẽ bị hủy diệt một cách chóng vánh và tàn bạo. Yếu tố duy nhất gây ra việc này là ánh sáng từ chính Mặt Trời", nhà nghiên cứu Veras nói. (Nghe mà thấy brutal ghê )
## Bằng chứng từ các sao lùn trắng
Không chỉ mô phỏng máy tính đâu nhé, quan sát thực tế của Veras về các sao lùn trắng cũng support cho lý thuyết này luôn!
Hơn một phần tư các sao lùn trắng có dấu vết kim loại từ lõi tiểu hành tinh trong quang phổ của chúng. Những dấu vết này từng là một bí ẩn và vẫn đang được các nhà khoa học tranh luận sôi nổi.
Hiệu ứng YORP có thể chính là chìa khóa giải mã! Khi các tiểu hành tinh vỡ vụn dưới sức mạnh phát ra từ ánh sáng của ngôi sao đang chết, chúng tạo thành một đĩa bụi thiên thạch quay quanh, phần còn lại sẽ bị "hút" vào ngôi sao lùn trắng. Như kiểu... "ăn luôn" đó!
"Những kết quả này giúp xác định vị trí mảnh vụn trong các 'hệ thống sao lùn trắng' và nhánh khổng lồ, từ đó quan sát được cách thức các ngôi sao lùn trắng thu được những mảnh vật chất từ ngoài không gian", Veras kết luận.
"Chúng ta cần biết tại sao các mảnh vỡ xuất hiện vào thời điểm ngôi sao trở thành sao lùn trắng để hiểu cách thức các đĩa bụi được hình thành. Vì vậy, hiệu ứng YORP sẽ cung cấp một mô hình quan trọng để xác định nguồn gốc của những mảnh vỡ đó."
Nghiên cứu đã được công bố trong Thông báo hàng tháng của Hiệp hội Thiên văn Hoàng gia đó các bạn!
Nguồn: soha.vn