Thâm Quyến - thành phố công nghệ đỉnh của Trung Quốc - đang chuẩn bị "thả" đội quân xe tự lái xuống đường hàng loạt, và điều này đang khiến cả trăm nghìn anh tài xế taxi truyền thống run sợ không kém gì phim kinh dị
Từ ngày 1/7, quy định mới chính thức cho phép chính quyền cấp phép thương mại hóa robotaxi, đe dọa trực diện đến sinh kế của đội quân tài xế taxi và xe công nghệ tại một trong những siêu đô thị lớn nhất Trung Quốc. Nhiều người trong số họ vốn là cựu công nhân bị "đá" khỏi các nhà máy do tự động hóa và dịch chuyển chuỗi cung ứng ra nước ngoài.
"Đây là ván bài tư bản, bị thúc đẩy bởi lợi ích nhóm nhằm độc chiếm toàn bộ ngành công nghiệp này," anh Dai - một tài xế đang chạy cho Didi tại Thâm Quyến - bức xúc lên tiếng về robotaxi. "Rồi những gia đình sống bám vào hàng triệu tài xế taxi trên khắp Trung Quốc sẽ đi về đâu? Điều này thật quá đỗi tàn nhẫn"
Thâm Quyến từng là động lực chính thúc đẩy sự bùng nổ sản xuất của miền Nam Trung Quốc, thu hút làn sóng lao động nhập cư vào những năm 1980-1990 để xây dựng đặc khu kinh tế chuyên sản xuất hàng hóa giá rẻ, mang lại cho khu vực này danh hiệu "công xưởng của thế giới".
Sau đó, thành phố này đã thực hiện cú chuyển mình ngoạn mục sang các ngành công nghệ giá trị cao và phình to thành siêu đô thị. Đây là đại bản doanh của các ông lớn như Huawei, Tencent, BYD và DJI, với nền kinh tế hiện đã vượt mặt cả Hong Kong
Trong bối cảnh kinh tế tăng trưởng chậm lại và người lao động bị đẩy ra khỏi nhà máy, nghề tài xế đã trở thành "phao cứu sinh" quan trọng cho nền kinh tế gig khổng lồ của Trung Quốc. Quốc gia này hiện có khoảng 320 triệu lao động tự do, bao gồm tài xế công nghệ, shipper, cùng một số công nhân xây dựng và nhà máy.
Tuy nhiên, tấm lưới an sinh này đang có dấu hiệu "rách" vì quá tải. Theo cơ quan quản lý giao thông Thâm Quyến, thành phố hiện có gần 400.000 tài xế được cấp phép trên 26 nền tảng gọi xe khác nhau. Cơ quan này hồi tháng trước cảnh báo rằng thị trường gọi xe đã quá bão hòa, khi mỗi tài xế chỉ đón được trung bình hơn 13 cuốc/ngày - mức mà đa số tài xế khẳng định là không đủ sống
Các quy định mới sẽ cho phép chính quyền Thâm Quyến thúc đẩy phát triển có trật tự các chương trình thử nghiệm, trình diễn và thí điểm thương mại robotaxi trong các khu vực chọn lọc hoặc trên toàn thành phố. Đây là bước tiếp nối các dự án thí điểm robotaxi trong những năm gần đây của các nhà vận hành như Pony.ai và Baidu tại một số khu vực giới hạn.
Thế nhưng, các tài xế - những người đang phải tranh giành khốc liệt từng cuốc xe - đang lo lắng không yên trước viễn cảnh robotaxi được thương mại hóa toàn diện.
Tài xế Cheng Yonggang đã rời Trùng Khánh đến Thâm Quyến gần 30 năm trước để làm việc trong các nhà máy. Sau đó, anh chuyển sang làm tài xế, để rồi tiếp tục phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ làn sóng gọi xe công nghệ khiến giá cước bị "dìm" xuống đáy.
Ở tuổi 53, anh Cheng cho biết phải làm việc 12 tiếng/ngày, thu về khoảng 11.000-12.000 Nhân dân tệ (tương đương 1.620-1.760 USD) mỗi tháng để nuôi sống bản thân và mẹ già. "Bất kỳ ai đang lái taxi truyền thống hay xe công nghệ đều lo sợ về robotaxi. Nó sẽ cướp sạch kế sinh nhai của chúng tôi," anh nói
Khi phóng viên Financial Times khảo sát tại Nam Sơn - quận công nghệ của Thâm Quyến, nơi robotaxi đang chạy thử nghiệm - giá cước của xe tự lái cao hơn so với các gói gọi xe công nghệ giá rẻ nhất, nhưng vẫn thấp hơn taxi truyền thống.
Việc triển khai robotaxi phản ánh những căng thẳng âm ỉ xung quanh chiến dịch tự động hóa - thứ mà các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc coi là "phao cứu sinh" để giải bài toán già hóa dân số. Liên Hợp Quốc dự báo lực lượng lao động của quốc gia này sẽ co cụm từ mức 1 tỷ người trong thập kỷ trước xuống chỉ còn 300 triệu người vào năm 2100
Mặc dù một số loại robot đang được ứng dụng vào các công việc sản xuất độc hại, nguy hiểm vốn ngày càng kém hấp dẫn với công nhân, nhưng vẫn tồn tại rủi ro cực kỳ nghiêm trọng là tất cả các cỗ máy này sẽ giành lấy công việc của con người trong nền kinh tế dịch vụ tự do, ông Jack Linzhou Xing - nghiên cứu sinh hậu tiến sĩ tại Đại học Harvard - nhận định.
Phía Pony.ai lập luận rằng robotaxi của họ không nhằm thay thế tài xế con người một cách đột ngột hay trên quy mô lớn, mà là để bổ sung cho hệ sinh thái di chuyển hiện tại. Hãng này nói thêm rằng robotaxi có thể làm việc nhiều giờ hơn, đồng thời mang lại trải nghiệm di chuyển yên tĩnh và mượt mà hơn
Dù các nhà phân tích nhận định quá trình phủ sóng sẽ diễn ra dần dần, các tài xế vẫn không giấu nổi sự bất an về một tương lai mà đối thủ cạnh tranh của họ là những cỗ máy không biết mệt mỏi.
Zeng Liqiang - một tài xế thuộc phân khúc xe sang chuyên đưa đón khách bằng limousine của Didi - lập luận rằng xe tự lái không thể sánh được với mức độ dịch vụ và sự linh hoạt của con người, đồng thời cho biết một số khách hàng vẫn chưa sẵn sàng giao phó tính mạng cho robot trên đường phố.
"Một số người sẽ không đời nào dám ngồi lên chúng vì công nghệ hiện tại vẫn chưa thực sự chín muồi. Nhưng vài năm nữa thì ai biết được?" anh nói
Đối với những người khác, mối đe dọa này mang tính "nhãn tiền" hơn nhiều.
Nguồn: kenh14.vn
Từ ngày 1/7, quy định mới chính thức cho phép chính quyền cấp phép thương mại hóa robotaxi, đe dọa trực diện đến sinh kế của đội quân tài xế taxi và xe công nghệ tại một trong những siêu đô thị lớn nhất Trung Quốc. Nhiều người trong số họ vốn là cựu công nhân bị "đá" khỏi các nhà máy do tự động hóa và dịch chuyển chuỗi cung ứng ra nước ngoài.
"Đây là ván bài tư bản, bị thúc đẩy bởi lợi ích nhóm nhằm độc chiếm toàn bộ ngành công nghiệp này," anh Dai - một tài xế đang chạy cho Didi tại Thâm Quyến - bức xúc lên tiếng về robotaxi. "Rồi những gia đình sống bám vào hàng triệu tài xế taxi trên khắp Trung Quốc sẽ đi về đâu? Điều này thật quá đỗi tàn nhẫn"
Thâm Quyến từng là động lực chính thúc đẩy sự bùng nổ sản xuất của miền Nam Trung Quốc, thu hút làn sóng lao động nhập cư vào những năm 1980-1990 để xây dựng đặc khu kinh tế chuyên sản xuất hàng hóa giá rẻ, mang lại cho khu vực này danh hiệu "công xưởng của thế giới".
Sau đó, thành phố này đã thực hiện cú chuyển mình ngoạn mục sang các ngành công nghệ giá trị cao và phình to thành siêu đô thị. Đây là đại bản doanh của các ông lớn như Huawei, Tencent, BYD và DJI, với nền kinh tế hiện đã vượt mặt cả Hong Kong
Trong bối cảnh kinh tế tăng trưởng chậm lại và người lao động bị đẩy ra khỏi nhà máy, nghề tài xế đã trở thành "phao cứu sinh" quan trọng cho nền kinh tế gig khổng lồ của Trung Quốc. Quốc gia này hiện có khoảng 320 triệu lao động tự do, bao gồm tài xế công nghệ, shipper, cùng một số công nhân xây dựng và nhà máy.
Tuy nhiên, tấm lưới an sinh này đang có dấu hiệu "rách" vì quá tải. Theo cơ quan quản lý giao thông Thâm Quyến, thành phố hiện có gần 400.000 tài xế được cấp phép trên 26 nền tảng gọi xe khác nhau. Cơ quan này hồi tháng trước cảnh báo rằng thị trường gọi xe đã quá bão hòa, khi mỗi tài xế chỉ đón được trung bình hơn 13 cuốc/ngày - mức mà đa số tài xế khẳng định là không đủ sống
Các quy định mới sẽ cho phép chính quyền Thâm Quyến thúc đẩy phát triển có trật tự các chương trình thử nghiệm, trình diễn và thí điểm thương mại robotaxi trong các khu vực chọn lọc hoặc trên toàn thành phố. Đây là bước tiếp nối các dự án thí điểm robotaxi trong những năm gần đây của các nhà vận hành như Pony.ai và Baidu tại một số khu vực giới hạn.
Thế nhưng, các tài xế - những người đang phải tranh giành khốc liệt từng cuốc xe - đang lo lắng không yên trước viễn cảnh robotaxi được thương mại hóa toàn diện.
Tài xế Cheng Yonggang đã rời Trùng Khánh đến Thâm Quyến gần 30 năm trước để làm việc trong các nhà máy. Sau đó, anh chuyển sang làm tài xế, để rồi tiếp tục phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ làn sóng gọi xe công nghệ khiến giá cước bị "dìm" xuống đáy.
Ở tuổi 53, anh Cheng cho biết phải làm việc 12 tiếng/ngày, thu về khoảng 11.000-12.000 Nhân dân tệ (tương đương 1.620-1.760 USD) mỗi tháng để nuôi sống bản thân và mẹ già. "Bất kỳ ai đang lái taxi truyền thống hay xe công nghệ đều lo sợ về robotaxi. Nó sẽ cướp sạch kế sinh nhai của chúng tôi," anh nói
Khi phóng viên Financial Times khảo sát tại Nam Sơn - quận công nghệ của Thâm Quyến, nơi robotaxi đang chạy thử nghiệm - giá cước của xe tự lái cao hơn so với các gói gọi xe công nghệ giá rẻ nhất, nhưng vẫn thấp hơn taxi truyền thống.
Việc triển khai robotaxi phản ánh những căng thẳng âm ỉ xung quanh chiến dịch tự động hóa - thứ mà các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc coi là "phao cứu sinh" để giải bài toán già hóa dân số. Liên Hợp Quốc dự báo lực lượng lao động của quốc gia này sẽ co cụm từ mức 1 tỷ người trong thập kỷ trước xuống chỉ còn 300 triệu người vào năm 2100
Mặc dù một số loại robot đang được ứng dụng vào các công việc sản xuất độc hại, nguy hiểm vốn ngày càng kém hấp dẫn với công nhân, nhưng vẫn tồn tại rủi ro cực kỳ nghiêm trọng là tất cả các cỗ máy này sẽ giành lấy công việc của con người trong nền kinh tế dịch vụ tự do, ông Jack Linzhou Xing - nghiên cứu sinh hậu tiến sĩ tại Đại học Harvard - nhận định.
Phía Pony.ai lập luận rằng robotaxi của họ không nhằm thay thế tài xế con người một cách đột ngột hay trên quy mô lớn, mà là để bổ sung cho hệ sinh thái di chuyển hiện tại. Hãng này nói thêm rằng robotaxi có thể làm việc nhiều giờ hơn, đồng thời mang lại trải nghiệm di chuyển yên tĩnh và mượt mà hơn
Dù các nhà phân tích nhận định quá trình phủ sóng sẽ diễn ra dần dần, các tài xế vẫn không giấu nổi sự bất an về một tương lai mà đối thủ cạnh tranh của họ là những cỗ máy không biết mệt mỏi.
Zeng Liqiang - một tài xế thuộc phân khúc xe sang chuyên đưa đón khách bằng limousine của Didi - lập luận rằng xe tự lái không thể sánh được với mức độ dịch vụ và sự linh hoạt của con người, đồng thời cho biết một số khách hàng vẫn chưa sẵn sàng giao phó tính mạng cho robot trên đường phố.
"Một số người sẽ không đời nào dám ngồi lên chúng vì công nghệ hiện tại vẫn chưa thực sự chín muồi. Nhưng vài năm nữa thì ai biết được?" anh nói
Đối với những người khác, mối đe dọa này mang tính "nhãn tiền" hơn nhiều.
Nguồn: kenh14.vn