KemBong830
New member
Nhà thơ Hữu Thỉnh, "ông tổ" bài thơ Trên một chiếc xe tăng (được nhạc sĩ Doãn Nho phổ nhạc thành hit Năm anh em trên một chiếc xe tăng) lên tiếng rằng: Việc sửa, chế lời bài hát hay bài thơ là thiếu văn hoá, vi phạm bản quyền, phải "diss" thẳng tay!
Nhưng mà... một nhà thơ khác lại "phản dame" ngay: "Món quà" đêm giao thừa Táo Quân kia chẳng toàn chế lời bài hát đó sao? Thế mà khán giả vẫn vỗ tay ầm ầm mà! Chỉ có một điều ai cũng đồng ý: Từ nhà thơ, nhà văn đến khán giả - KHÔNG AI chấp nhận việc chế lời Quốc ca cả. Period!
Ca khúc thiếu nhi Đi học (Thơ: Hoàng Minh Chính, Nhạc: Bùi Đình Thảo) từng lên chương trình Táo quân với lời chế được "Cô Đẩu" (NSND Công Lý đóng) thể hiện: "Hôm qua em tới trường, bạn đánh em gần chết" để nói về nạn bạo lực học đường. Câu này từng viral đỉnh nhưng cũng bị nhiều người chê phản cảm lắm á!
Nhận thức kiểu gì mà kém vậy trời?
Gần đây, Hoa hậu Quý bà Hoà bình Thế giới 2017 Phương Lê khiến netizen "nổi đóa" khi bà sửa câu đầu tiên của Quốc ca trên sóng livestream. Sở Thông tin và Truyền thông TP.HCM đã lên tiếng: Hoa hậu Quý bà sẽ bị xử lý theo đúng quy định pháp luật. Nhưng làn sóng "ném đá" vẫn không ngừng trên khắp các diễn đàn!
Rất nhiều tài khoản trích luật: "Điều 351 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về tội xúc phạm Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca như sau: Người nào cố ý xúc phạm Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt từ 06 tháng đến 03 năm". Nghiêm trọng đó nha!
Dù Phương Lê đã khóc, đã xin lỗi nhưng thái độ của netizen vẫn không "nguôi": "Không thể cứ làm sai rồi xin lỗi là cho qua chuyện được" - một comment nhận được cả ngàn like. Nhiều người đề nghị nên xử lý mạnh tay và tẩy chay quý bà này luôn!
PGS.TS Nguyễn Văn Cương, cựu Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hoá Hà Nội, phát biểu: "Việc sửa lời Quốc ca của Hoa hậu Quý bà Phương Lê có thể đánh giá là nhận thức quá kém, cần lên án nghiêm khắc. Là người có danh hiệu thì càng phải cẩn thận trong lời ăn, tiếng nói, việc làm vì độ phủ sóng cao, ảnh hưởng lớn".
Phóng viên liên hệ với hoạ sĩ Nghiêm Thành, con trai cố nhạc sĩ Văn Cao. Ông cho hay: "Vì cha tôi đã hiến tặng Nhà nước tác phẩm này nên gia đình không có ý kiến quanh ồn ào". Phóng viên hỏi tiếp: "Ca khúc của nhạc sĩ Văn Cao có hay bị chế lời không?". Ông trả lời: "Cũng bị chế không ít. Theo tôi, những bài liên quan chính trị, liên quan lịch sử thì cần nghiêm túc, đừng sửa lời bừa bãi".
Plot twist là tác phẩm bị chế lời nhiều nhất của nhạc sĩ Văn Cao lại chính là "Tiến quân ca"! Theo hoạ sĩ Nghiêm Thành: "Có thể vì nó dễ thuộc, dễ hát. Hồi còn sống, ông cụ tôi cũng từng nói về chuyện bài Tiến quân ca khi đã được chọn làm Quốc ca vẫn bị chế lời nhưng giờ tôi quên lời chế ấy rồi.
Cha tôi không phản ứng gắt vì nhiều nhạc phẩm của các nhạc sĩ khác cũng bị chế. Thí dụ, cố nhạc sĩ Xuân Hồng hồi còn sống cũng từng qua nhà tôi và kể rằng bài Tiếng chày trên sóc Bom Bo bị chế lời nhiều, thậm chí lời chế còn phổ biến hơn bản gốc. Cái câu Túng tiền tiêu người yêu anh cũng bán là chế lời đấy thôi".
Một nhà thơ U70 cũng xác nhận: "Thời tôi còn nhỏ đã nảy ra nạn chế lời rồi. Quốc ca cũng bị chế". Ông nhắc lại lời chế Quốc ca - hoá ra lại là một câu khá quen thuộc, chắc trẻ em nhiều vùng quê trước đây cũng từng biết. Sau này, việc chế lời Quốc ca hiếm xảy ra vì nhận thức của người dân đã nâng cao. Một tài khoản viết: "Hát Quốc ca chẳng những cần đúng lời mà còn phải đúng cả cử chỉ, hành vi". Chuẩn không cần chỉnh!
Chính vì vậy việc Hoa hậu Quý bà Phương Lê chế câu đầu tiên trong bài Quốc ca đã bị lên án cực mạnh. Lúc này, người bạn đời của Phương Lê - NSƯT Vũ Linh cũng bị "réo tên" vì trên sóng livestream anh ngồi bên cạnh Phương Lê để cô chế lời Quốc ca mà vẫn cười như không có chuyện gì. PGS.TS Nguyễn Văn Cương cũng "trừ điểm" NSƯT Vũ Linh: "Hoa hậu Quý bà với NSUT Vũ Linh lên sóng livestream vừa qua đều là thiếu ý thức".
Đừng nhầm lẫn giữa chế lời có xin phép với vô phép nha!
Quốc ca có luật bảo vệ và hơn hết, có người dân Việt Nam bảo vệ. Bất kể ai xúc phạm Quốc ca đều phải trả giá đắt. Còn nhiều ca khúc nổi tiếng khác ở ta lại bị ứng xử như trò giải trí bên bàn nhậu thôi.
Trần Đăng Khoa là tác giả của nhiều bài thơ được phổ nhạc như Thơ tình người lính biển được nhạc sĩ Hoàng Hiệp phổ thành bài hát Chút thơ tình người lính biển. Hạt gạo làng ta của ông cũng được nhạc sĩ Trần Viết Bính phổ nhạc thành bài hát thiếu nhi yêu thích mà người lớn cũng thuộc luôn.
"Bài nào của tôi mà chẳng bị chế: Biển một bên và bia một bên; Hạt gạo làng ta, rượu vào lời ra. Tôi thấy buồn cười thôi", Trần Đăng Khoa nói.
Nhà thơ Hữu Thỉnh thì không hài lòng khi biết bài hát Năm anh em trên một chiếc xe tăng do nhạc sĩ Doãn Nho phổ nhạc từ thơ của ông cũng bị chế. Ông nói cần phê phán vì đó là việc kém văn hoá, vi phạm bản quyền. Một cô giáo dạy văn bày tỏ quan điểm: "Hồn nào áo nấy. Ca từ và giai điệu sinh ra đã là cặp hoàn hảo. Tôi dị ứng kiểu mượn nhạc thay lời. Dù tôi không sành ngoại ngữ nhưng cũng chỉ nghe nguyên bản, không thích nhạc ngoại lời Việt.
Tất nhiên tôi không phản đối người khác thích những ca khúc kiểu ấy. Tuy nhiên, sửa lời, chế lời ca khúc cũng cần có giới hạn. Riêng Quốc ca tôi kịch liệt phản đối. Cần phải biết có những thứ thuộc về tôn nghiêm". Respect!
Một nhà thơ đặt câu hỏi: Chương trình Táo quân hay chế lời bài hát sao không vấn đề gì, còn được vỗ tay nữa chứ? Nhà báo Hồng Tuyến, con gái nhạc sĩ Phạm Tuyên từng tiết lộ, chương trình có xin phép tác giả đàng hoàng rồi nha!
Cụ thể, năm 2009, chương trình Táo quân đã xin phép nhạc sĩ Phạm Tuyên để được cải biên ca khúc "Từ một ngã tư đường phố" thành "Lụt từ ngã tư đường phố". Ông vui vẻ đồng ý luôn. "Lụt từ ngã tư đường phố" được Táo thoát nước Tự Long trình diễn ấn tượng, tái hiện cảnh ngập lụt tại thủ đô trong trận lụt lịch sử 2008. Nhưng mà chế lời nhan nhan ngoài kia đã ai xin phép các tác giả chưa?
Không chế thì không có đời sống hả?
Một nhà văn, nhà thơ nói: "Chế lời vui thì đừng nặng nề quá. Sợ nhất là người ta không chế thì bài hát không có đời sống. Nhìn xem, chỉ toàn bài nổi tiếng mới được chế, trước đây cũng thế mà hiện tại cũng vậy. Bây giờ người ta chế Vợ người ta, Không phải dạng vừa đâu, Bên trên tầng lầu... toàn ca khúc ăn khách cả". Có nhạc sĩ gật gù tán thưởng: "Chế lời càng giúp lan toả bài gốc nữa kìa".
Chuyện có thật xảy ra trong một minishow ở phòng trá nổi tiếng TP.HCM, một danh ca từng hát lời chế nhạc phẩm Chiếc áo bà ba của cố nhạc sĩ Trần Thiện Thanh trong phần hát theo yêu cầu khán giả. "Ngôi sao" bolero thay vì hát "Chiếc áo bà ba trên dòng sông thăm thẳm" lại cất giọng: "Chiếc áo bà ba sao bà năm dám mặc?". Phòng trà rộ lên tràng cười, một số khán giả phong luôn danh ca thành "danh hài".
Có thể thấy một bộ phận khán giả và có khi cả một số "cha đẻ" của ca khúc chưa chắc đã quá khắt khe với việc chế lời. Muốn xoá hoàn toàn việc chế lời thơ, nhạc phẩm mà không xin phép cũng khó lắm. PGS.TS Nguyễn Văn Cương nhìn nhận thoáng hơn: "Cuộc sống luôn phong phú. Như chửi tục, chửi bậy có bao giờ hết đâu? Bên cạnh văn hoá thì luôn có cái gọi là phản văn hoá. Những vi phạm thuộc về nhận thức văn hoá thì cần lên án. Còn nhẹ hơn thì chỉ cần nhắc nhở là được, đừng nâng cao quan điểm khiến cuộc sống nặng nề quá".
Ông thừa nhận bản thân ông từng nghe một số lời chế ca khúc nổi tiếng lại thấy vui, như được xem hài vậy. Thực ra cũng không có gì lạ, nhiều khán giả cũng thích một số lời nhạc chế ở chương trình Táo quân, thậm chí có những câu chế, từ chế đã đi vào đời sống luôn, chẳng hạn Hoang mang style được chế từ Gangnam Style. Không biết ca sĩ, rapper, người viết ca khúc người Hàn - Psy, chủ nhân của MV tỷ view ấy, có biết ở Việt Nam còn phổ biến bản Hoang mang style hay không nhỉ?
Là hình thức ngược lại của phổ nhạc cho thơ à?
Một nhà thơ nhìn nhận: "Nhạc chế là cách gọi sau này. Trước đó hình thức này được sử dụng trong đời sống văn hoá từ khá lâu rồi, viết lời mới cho chèo cổ là hình thức khá phổ biến, được khuyến khích nữa. Lứa tuổi trẻ con ai chẳng từng nghe, thậm chí chế lời cho nhạc. Cho nên chế lời cho nhạc vốn là chuyện không xa lạ trong đời sống xã hội đâu. Vì thế khi đánh giá nó phải căn cứ vào nội dung cụ thể của từng bài và mục đích sử dụng nữa. Vấn đề bản quyền chỉ có thể xem xét trong trường hợp tác phẩm chế dùng để kinh doanh. Không phủ nhận hiện nay nhiều người qua mạng xã hội công bố những tác phẩm chế rất nhảm nhí, tục tĩu, thiếu văn hoá, cần phê phán thật".
Nhà thơ xin giấu tên còn cho rằng: "Chế lời là hình thức ngược lại với phổ nhạc cho thơ (lời trước nhạc sau). Chế lời là nhạc trước lời sau, cũng cần phải có chút tài năng và khiếu hài hước mới hấp dẫn người nghe được. Người nào giỏi chế lời cũng có đất dụng võ đàng hoàng, chẳng hạn tham gia viết kịch bản cho chương trình Táo quân có khi lại nổi tiếng luôn đó". Cũng có lý nhỉ!
Nguồn: kenh14.vn