"Đây là công việc mệt nhọc nhất mà tôi từng làm. Tôi sẽ không bao giờ làm công việc này nữa" - câu nói đầy tâm trạng của một anh tài xế taxi điện thời "bão giá" này đây ạ.
Anh Yang Tian trước đây làm thợ xây, năm ngoái quyết định "lột xác" sang nghề tài xế taxi điện cho dịch vụ gọi xe ở Thượng Hải.
Ở tuổi 31, chàng trai này từng mơ về một công việc "xịn xò" ở Thượng Hải phồn hoa, nghĩ rằng nhu cầu gọi xe ở đây chắc cực nhiều luôn. Thế nhưng chỉ 1 tháng sau, anh Yang đã phải chạm mặt thực tế cực kỳ phũ phàng
Dù anh cày cuốc suốt 14 tiếng mỗi ngày để chở khách, nhưng sau khi trừ hết tiền hoa hồng app gọi xe, tiền trả góp xe điện, tiền sạc pin... thì chỉ còn lại khoảng 3.500 Nhân dân tệ (hơn 12 triệu VND hay 480 USD/tháng). Thu nhập này chẳng khác gì thời làm thợ xây trước đây
Chưa kể phải cạnh tranh với đống tài xế mới gia nhập thị trường đông như kiến. Dù muốn nghỉ lắm rồi nhưng vì đã đặt cọc 20.000 Nhân dân tệ nên anh Yang đành phải "gồng" cho đến hết hợp đồng.
"Đây là công việc mệt nhọc nhất mà tôi từng làm. Tôi sẽ không bao giờ làm công việc này nữa", anh Yang khẳng định luôn.
## Thị trường "khủng" nhưng tài xế thì khóc thét
Thị trường dịch vụ gọi xe Trung Quốc trị giá lên đến 63 tỷ USD và được đánh giá là lớn nhất thế giới. Cũng dễ hiểu thôi khi 1,4 tỷ dân thì nhu cầu đi lại chắc chắn không phải dạng vừa.
Nhưng mà những anh tài xế như Yang đang phải vật lộn vì làm việc "buff máu" nhưng thu nhập thì... hổng có gì đâu, trong khi cạnh tranh ngày càng khốc liệt vì quá nhiều người nhảy vào. Mà điều trớ trêu là nhu cầu gọi xe lại đang... giảm xuống
Số liệu chính thức cho thấy giấy phép tài xế dịch vụ gọi xe ở Trung Quốc đã tăng từ 3,95 triệu năm 2021 lên 6,57 triệu cuối năm 2023.
Báo cáo của Cyanhill Capital còn cho thấy mỗi ngày có hơn 20.000 tài xế mới "nhảy vào hố" trong năm 2023, tăng gấp 6 lần so với năm trước luôn á!
Nhưng ngược lại, báo cáo của Trung tâm hệ thống thông tin Internet Trung Quốc (CINIC) cho thấy lượng người dùng app gọi xe đã giảm 16 triệu trong năm 2022. Dù số người đăng ký mới tăng từ 453 triệu (2021) lên 528 triệu (2023) nhưng tốc độ tăng trưởng đã không còn "xịn" như xưa nữa rồi.
Sixth Tone đã phỏng vấn nhiều anh tài xế và ai cũng trong tình cảnh tương tự Yang - cạnh tranh quá khốc liệt khiến phải làm việc "máu lửa" nhưng thu nhập chỉ biết... đi xuống thôi.
Không những thế, các app gọi xe giờ còn ra thêm nhiều chính sách mới khiến anh em tài xế phải tuân thủ bằng cách làm việc dài hơn, "hủy hoại" cả sức khỏe lẫn tinh thần để tránh bị phạt hợp đồng và đủ mức thu nhập cơ bản
## Chính quyền phải vào cuộc cảnh báo
Với việc bình quân mỗi tài xế hiện chỉ còn nhận được chưa đến 10 đơn mỗi ngày, chính quyền nhiều nơi như Jinan, Wenzhou, Dongguan, Shenzhen và Chongqing đã phải ra cảnh báo chính thức cho những bạn trẻ muốn nhảy vào ngành này về một thị trường đã "full slot" rồi nha.
Một số khu vực như Sanya hay Changsha thậm chí đã ngừng cấp phép cho tài xế mới luôn.
Tại Thượng Hải nơi anh Yang làm việc, tổng số taxi đang chạy đã lên đến 110.000 chiếc tính đến tháng 6/2023, cao hơn nhiều so với dự báo 88.000 xe vào năm 2025 mà chính phủ đề ra trước đó.
Trước tình hình này, Thượng Hải đã tạm hoãn cấp bằng mới cho tài xế taxi vào tháng 7/2023 và yêu cầu các app gọi xe như Didi phải "cho nghỉ việc" 25.000 lao động chưa có giấy phép vào cuối tháng 9 nếu không muốn ăn phạt nặng.
Nhưng dù vậy, anh Yang cho biết thị trường vẫn đang "ngập" tài xế, anh từng không kiếm nổi một khách nào trong nhiều giờ liền luôn á!
## Cảnh "ruồi nhiều, mật ít" đáng sợ thế nào?
Ảnh chụp màn hình mà phóng viên Sixth Tone chứng kiến cho thấy có đến 265 chiếc taxi đợi khách ở bến xe Hongqiao Bus Station nhưng chỉ có 63 hành khách gọi xe trong bán kính 5 phút lái. Một bức ảnh khác cho thấy có đến 868 taxi vây quanh Sân bay quốc tế Pudong nhưng chỉ có 39 hành khách gọi xe thôi.
"Giờ đây nhận được đơn gọi xe của hành khách cứ như trúng số vậy", anh Yang ngán ngẩm.
Tháng 8/2023, anh Yang đã có bài học "nhớ đời" khi đợi 4 tiếng ở sân bay mà chẳng nhận được đơn nào, để rồi phải ngậm ngùi mất 80 Nhân dân tệ phí đỗ (bằng 1/5 thu nhập cả ngày), rồi lái xe trống về nhà
"Mật ít, ruồi nhiều", anh Han Sheng, một tài xế khác ở Thượng Hải tổng kết cực chuẩn.
Anh Han cho biết thu nhập hàng ngày của mình đã giảm từ 900 Nhân dân tệ năm 2023 xuống chỉ còn 700 Nhân dân tệ hiện nay. Dù phải làm cật lực 14 tiếng mỗi ngày, 6 ngày mỗi tuần nhưng thu nhập hàng tháng chỉ khoảng 7.000 Nhân dân tệ.
Anh này từng kiếm đến 18.000 Nhân dân tệ/tháng nhưng phải trừ đi vô số chi phí: 6.000 Nhân dân tệ trả góp xe điện, 1.500 Nhân dân tệ sạc pin, 3.000 Nhân dân tệ ăn uống sinh hoạt...
Cộng thêm bảo hiểm, phí cầu đường và các khoản phát sinh khác thì anh Han hầu như chẳng tiết kiệm được đồng nào
Chuyên gia Zhu Wei của Ủy ban về nền kinh tế chia sẻ tại Trung Quốc (SEWC) cho hay dòng vốn lớn đổ vào ngành dịch vụ gọi xe trước đây đã khiến nhiều lao động "ảo tưởng sức mạnh" sẽ làm giàu được nhờ làm tài xế taxi điện, để rồi giờ... vỡ mộng tan tành.
## Nền kinh tế giảm tốc, tài xế càng khổ
Theo ông Zhu, nền kinh tế giảm tốc khiến người dân hạn chế chi tiêu cho những dịch vụ không thiết yếu như taxi điện. Thay vào đó họ chọn phương tiện công cộng như tàu điện ngầm hay xe buýt để "giữ ví" cho chắc.
Không riêng số lượng tài xế mà các nền tảng gọi xe cũng đang tăng chóng mặt ở Trung Quốc. Năm 2019 có khoảng 100 app thì giờ đã tăng lên đến 339 nền tảng luôn!
Trong bối cảnh đó, các nền tảng đua nhau "chém giá" để chiếm thị phần với tỷ lệ chiết khấu lên đến 10-40% so với bình thường. Đây là chiêu không có gì lạ khi ngành xe điện cũng áp dụng tương tự để "dìm" đối thủ đến phá sản.
Chính điều này càng khiến anh em tài xế bất mãn vì nó đang "ăn mòn" thu nhập của họ từng ngày.
Nguy hiểm hơn, trò "dìm giá" này sẽ khiến các anh tài xế lái nhanh hơn để cố nhận nhiều đơn hơn, qua đó gây nguy hiểm cho mọi người tham gia giao thông.
Điều này đã khiến hàng loạt chính quyền địa phương ở Thượng Hải, Hefei và Shijiazhuang yêu cầu các nền tảng phải chấn chỉnh nếu không muốn bị phạt nặng tay.
Dù vậy, anh em tài xế taxi (chủ yếu là xe điện do ngày càng phổ biến) đang phải làm việc dài hơn để đủ chỉ tiêu thu nhập hàng ngày. Bình quân họ phải làm 12 tiếng/ngày, cao hơn tiêu chuẩn 8 tiếng của luật lao động, thậm chí nhiều người còn phải làm đến 18 tiếng/ngày!
## Làm nhiều hơn, kiếm ít hơn, bệnh tật nhiều hơn
Số liệu từ Quảng Châu cho thấy trung bình tài xế taxi lái 121,26 km trong nửa cuối năm 2021 và con số này tăng lên 129,5 km trong 6 tháng đầu năm 2023. Nhưng thu nhập bình quân hàng ngày của họ lại giảm từ 419,42 Nhân dân tệ xuống còn 395,6 Nhân dân tệ trong cùng kỳ.
Nhiều cuộc khảo sát cho thấy anh em tài xế mắc rất nhiều bệnh như huyết áp, thoát vị đĩa đệm do ngồi nhiều, mệt mỏi và phụ thuộc vào trà, cà phê, thuốc lá để giữ tỉnh táo.
"Nghề này coi chúng tôi như những cỗ máy vậy", tài xế Han than thở đầy mệt mỏi
Thực sự là một nghề "ăn hành" quá đi mất á! Mơ làm giàu nhưng thực tế chỉ toàn stress và bệnh tật thôi các bạn ơi...
Nguồn: kenh14.vn