Giới chuyên gia đang rần rần bàn tán: thay vì ngồi học nhà một mình buồn têu như ngày xưa, giờ học sinh - sinh viên đã có thêm "người bạn ảo" cung cấp thông tin cực xịn. Nhưng mà úi, cẩn thận ChatGPT cũng có thể thành "bad friend" nếu dùng nó để gian lận, copy nguyên xi bài luận, câu trả lời mà nó tạo ra để nộp bài tập về nhà hay làm bài kiểm tra nha!
**Sức hút của ChatGPT thì ai chả biết rồi **
Giải mã cơn sốt ChatGPT đang gây bão mấy ngày qua, PGS. TS Lê Hữu Lập, nguyên Phó Giám đốc HV Bưu chính Viễn thông cho biết, ChatGPT là công cụ làm được muôn vàn thứ: nó có thể viết một luận văn chi tiết về đủ mọi chủ đề trong phạm vi hiểu biết của nó; xịn hơn nữa là nó còn có thể tạo ra các tác phẩm nghệ thuật, thay thế cả những nghệ nhân; nó trả lời cực trôi chảy mọi câu hỏi, từ làm thơ đến giải toán; nó có thể tư vấn về hình thức, lịch trình tập luyện và chế độ ăn uống cho quá trình giảm cân; trả lời các câu hỏi về người nổi tiếng... chỉ trong vài giây thôi.
"Lý do AI làm được những việc này, hiểu đơn giản là AI được train (đào tạo) dựa trên dữ liệu từ các trang web, sách lưu trữ online... Nên sức hút của ChatGPT không cần bàn cãi luôn!" - PGS Lập khẳng định.
TS Phạm Quang Nhật Minh, Trưởng phòng Nghiên cứu Trí tuệ nhân tạo đa thể thức AIMAI Lab, Công ty Aimesoft thừa nhận, ChatGPT có khả năng trao đổi, tương tác và phân tích vấn đề cực ngon. Học sinh, sinh viên có thể tận dụng để học hỏi thêm kiến thức. Thay vì phải tự học ở nhà một mình như trước kia, giờ các bạn sẽ có thêm "một người bạn" giúp cung cấp thông tin.
ChatGPT có thể được áp dụng trong nhiều công việc khác nhau như viết lách, hỗ trợ các kỹ sư khi viết code phần mềm, tra cứu, tổng hợp, tóm tắt info, v.v. Trong lĩnh vực giáo dục, ChatGPT cũng có thể đem lại nhiều lợi ích cho cả thầy cô và học sinh nếu chúng ta xài nó hợp lý.
"Với học sinh, sinh viên, tôi cho rằng ChatGPT có thể là "một người bạn, gia sư ảo" hỗ trợ các bạn trong quá trình học tập" - TS Minh nhấn mạnh.
Theo TS Minh, học sinh, sinh viên có thể sử dụng ChatGPT như một công cụ tra cứu, tổng hợp, tóm tắt thông tin, gợi ý các ý tưởng hay ho. Trước khi có ChatGPT, các bạn thường dùng Google để tìm kiếm văn bản liên quan đến nội dung kiến thức và phải mất công chọn lọc rồi đọc từng bài viết.
Ngược lại, ChatGPT tự động sinh ra câu trả lời hoàn chỉnh, tập trung vào nội dung câu hỏi dựa trên các thông tin nó đã ghi nhớ trong quá trình huấn luyện. Điều này tiết kiệm thời gian hơn rất nhiều so với việc phải lục lọi đọc từng bài trong list kết quả mà Google trả về.
Tuy nhiên, TS Minh cho rằng, thay vì nhờ ChatGPT làm hộ bài (đừng nhé!), hãy dùng nó như một công cụ dẫn dắt, gợi mở khi bạn đối mặt với bài tập, dự án khó mà chưa biết giải quyết thế nào. Ngoài ra, ChatGPT có thể sinh ra các câu trả lời khác nhau cho cùng một câu hỏi nên chúng ta có thể biết thêm nhiều góc nhìn khác nhau về cùng một vấn đề.
**Con dao hai lưỡi đây rồi
**PGS.TS Lê Hữu Lập cho rằng, ChatGPT vẫn còn nhiều vấn đề, chứ chưa perfect đâu nha. ChatGPT không biết tất cả về thế giới xung quanh, các AI không hiểu được cảm xúc của con người, có nhiều câu hỏi nằm ngoài khả năng nhận thức của ChatGPT thì câu trả lời sẽ mơ hồ, hoặc vòng vo... Câu chuyện ở đây là ai sẽ sử dụng ChatGPT và sử dụng như thế nào mới là điều cộng đồng cần quan tâm.
Hiện công ty tạo ra ChatGPT chưa hỗ trợ công cụ này tại Việt Nam. Tuy nhiên nhiều người đã tạo tài khoản thành công bằng cách fake IP sang các nước được hỗ trợ thử nghiệm ChatGPT.
Vì thế, PGS Lập cho rằng, vấn đề dùng ChatGPT như thế nào vẫn còn bỏ ngỏ. Dùng ChatGPT để phát triển phần mềm độc hại, lừa đảo... rất dễ xảy ra. Hoặc các tư vấn về sức khỏe con người, khi người dùng tin tuyệt đối các câu trả lời của AI cũng khá nguy hiểm đó.
Dùng trong GD&ĐT cũng có 2 mặt: mặt tốt là ChatGPT như một gia sư trong quá trình học tập, nhưng nếu phụ thuộc hoàn toàn vào gia sư này thì người học sẽ trống rỗng về kiến thức, hoặc gian lận trong quá trình làm bài tập, chuyên đề, thậm chí luận văn... thì chắc chắn là không được rồi!
TS Phạm Quang Nhật Minh cho rằng, ChatGPT cũng có thể trở thành "một người bạn xấu" nếu bạn sử dụng nó để gian lận, copy nguyên xi các bài luận, câu trả lời mà ChatGPT tạo ra để hoàn thành bài tập về nhà, làm bài kiểm tra.
Tuy nhiên, không phải lúc nào thông tin mà app này cung cấp cũng đều chuẩn xác đâu nha. Người học cần biết chọn lọc thông tin và xác thực từ nhiều nguồn khác nhau. Thêm vào đó, cần coi đây chỉ là một nguồn thông tin tham khảo, tránh lệ thuộc và sao chép thông tin.
Tuy ChatGPT là một sản phẩm đột phá trong ngành AI, nó cũng có một số giới hạn. Nó có thể sinh ra những thông tin không đúng sự thật, những hướng dẫn sai hoặc thiên kiến. Kiến thức của ChatGPT về thế giới là các kiến thức từ năm 2021 về trước thôi.
ChatGPT cũng không được "giỏi toán" cho lắm nên tần suất nó trả lời sai cho các câu hỏi về toán rất cao luôn á. Ngoài ra vì ChatGPT được huấn luyện và ghi nhớ chủ yếu trên tài liệu tiếng Anh nên nó có thể không đưa ra trả lời đúng nếu chúng ta hỏi bằng tiếng Việt hoặc hỏi về các kiến thức bản địa mà chưa có nhiều nguồn tham khảo trên mạng Internet.
"Người học cần biết chọn lọc thông tin và cần xác thực các thông tin trong câu trả lời của ChatGPT. Nếu chúng ta lười biếng, chỉ đơn thuần copy các câu trả lời của ChatGPT thì nó sẽ là "một người bạn xấu", gây hại cho việc học tập, cho tư duy phản biện (critical thinking) - một kỹ năng cần thiết cho quá trình học tập suốt đời, ảnh hưởng lớn tới thành công trong công việc của chúng ta" - TS Minh nhấn mạnh.
**Giáo dục cần thay đổi thế nào trước làn sóng AI này? **
TS Phạm Quang Nhật Minh, Trưởng phòng Nghiên cứu Trí tuệ nhân tạo đa thể thức AIMAI Lab, Công ty Aimesoft:
Công bằng mà nói, trước ChatGPT, nhiều công cụ AI đã được áp dụng trong giáo dục rồi. Chẳng hạn như công cụ tìm kiếm, dịch máy của Google, công cụ check lỗi chính tả, ngữ pháp Grammarly, công cụ Thinkster Math. Các công cụ này đã góp phần thay đổi nền giáo dục trên toàn thế giới.
Trước sự ra đời và phổ biến của ChatGPT, nhiều trường học và trường đại học ở các nước như Mỹ, Pháp, Úc đã cấm sử dụng ChatGPT trong trường học do lo ngại về ảnh hưởng xấu của công cụ này tới việc học của sinh viên, chẳng hạn như việc gian lận khi làm bài về nhà, bài thi, vấn đề đạo văn, v.v. Nhưng theo tôi, cấm sử dụng ChatGPT trong trường học không phải là giải pháp tốt về lâu dài. Thay vào đó, hãy tận dụng ChatGPT, sử dụng nó đúng cách để nâng cao chất lượng việc dạy và học.
Giáo viên có thể dùng ChatGPT để lên kế hoạch bài giảng, tạo ra các câu hỏi ôn tập cho sinh viên, thậm chí tạo slide bài giảng với ChatGPT. Học sinh, sinh viên dùng ChatGPT như một công cụ tiện lợi để tìm kiếm, tổng hợp, tóm tắt thông tin, v.v.
**Việc dạy và học ở nhà trường cần thay đổi **
**Thứ nhất**, thay vì dạy và học theo lối ghi nhớ, "tầm chương trích cú" - điều mà Google hay ChatGPT làm tốt hơn chúng ta rất nhiều, giáo viên cần làm sao để học sinh, sinh viên phát huy được năng lực sáng tạo, năng lực phản biện, chọn lọc thông tin, năng lực vận dụng các kiến thức đã học vào công việc, cuộc sống. Điều này yêu cầu giáo viên, giảng viên cần sáng tạo hơn rất nhiều trong việc chuẩn bị nội dung bài giảng, bài tập.
**Thứ hai**, hình thức làm việc nhóm, thảo luận cần được sử dụng nhiều hơn trong các lớp học. Thậm chí học sinh, sinh viên có thể tham khảo thông tin từ các nguồn như ChatGPT, Google, Wikipedia, nhưng họ cần phải hiểu, xác thực các thông tin đó, tổ chức lại các thông tin đó để thảo luận được một cách hiệu quả.
**Thứ ba**, để tránh việc gian lận bằng các công cụ AI, chúng ta có thể sử dụng các bài thi viết trên giấy. Đây không phải là giải pháp lâu dài nhưng với các bài thi viết, có thể chắc chắn rằng nội dung trong bài làm trên giấy là do học sinh, sinh viên viết ra chứ không phải do một công cụ AI nào đó sinh ra.
**Thứ tư**, giáo viên và học sinh nên được đào tạo về cách sử dụng các công cụ AI trong trường học. Nắm bắt được ưu, nhược điểm của công cụ AI như ChatGPT sẽ giúp cho giáo viên, học sinh sử dụng hợp lý nhất cho việc dạy và học.
Nguồn: soha.vn