Mùa thi cận kề rồi nè, giờ đang có một "hiện tượng" khá hot là các bạn học sinh - sinh viên đổ xô tìm đến ChatGPT như một "gia sư AI" siêu tiện lợi để tra bài, giải đề và ôn tập. Nhưng mà dùng nhiều rồi cũng có lúc tự hỏi: Liệu mình có đang lạm dụng quá không nhỉ?
"Gia sư" không chính thức nhưng siêu hot
Vũ Anh Tuấn (học sinh lớp 12 Trường THPT Nguyễn Du, TP.HCM) chính là một case điển hình. Ban đầu, bạn ấy chỉ thử dùng ChatGPT để check lại đáp án mấy bài toán khó. Nhưng rồi từ từ, bắt đầu... nghiện luôn, thậm chí còn copy nguyên đề chưa đọc kỹ để bỏ vào AI xin đáp án. "Có lần vì đề quá khó, mình dán nguyên văn vào ChatGPT rồi chép kết quả. Nhìn thì dễ, nhưng mình không hiểu gì cả. Sau đó đi thi thử thì làm bài kém hẳn vì không áp dụng được kiến thức", Tuấn kể lại với vẻ hơi... "toang"
Còn Nguyễn Trần Ngọc Quyên, học sinh Trường THPT Nguyễn Quốc Trinh (Hà Nội) thì share: "Môn Anh là nỗi sợ của mình. Trước kia mình tự luyện từ vựng, giờ thì tra ChatGPT để nó phân tích từng câu. Nhanh thật, nhưng sau vài tuần, mình thấy khả năng ghi nhớ từ vựng của mình giảm đi rõ rệt vì không phải động não nữa".
Không chỉ học sinh, cả sinh viên đại học cũng "phụ thuộc" ChatGPT nặng nề đấy. Nguyễn Trọng Huân, sinh viên năm hai ngành Kỹ thuật xây dựng tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, kể: "Có những môn học rất trừu tượng như bê tông cốt thép, kỹ thuật thi công… ChatGPT giúp mình hệ thống lại kiến thức dễ hiểu hơn. Thậm chí còn hướng dẫn cách giải những bài lập trình nâng cao mà giảng viên chỉ lướt qua".
Nhưng sau một học kỳ, Huân mới giật mình nhận ra mặt trái: "Mình quen với việc hỏi thì có đáp án ngay, nên dần lười đọc giáo trình và mất khả năng tự suy luận. Lúc thi giữa kỳ mà không có ChatGPT bên cạnh, mình hoang mang thực sự"
Nhưng cũng có những bạn biết cách "chơi" với AI một cách thông minh hơn đấy! Nguyễn Thị Bảo Hà, sinh viên ngành Truyền thông đại chúng, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, chia sẻ: "Mình hay dùng AI để gợi ý đề tài viết, hoặc kiểm tra lại cấu trúc câu trong các bài luận tiếng Anh. Nhưng khi viết bài, mình vẫn tự làm rồi mới hỏi ChatGPT góp ý. Nhờ vậy, mình cải thiện được cả tư duy viết lẫn khả năng phản biện".
Theo Hà, các bạn sinh viên phải tự ý thức rõ giới hạn khi dùng AI. "Nếu coi AI là chiếc nạng, thì sẽ không bao giờ đi vững được. Còn nếu coi nó là bạn đồng hành để học hỏi, thì mới phát huy được lợi ích thật sự", cô nàng nói.
Nguyễn Tuệ Anh (học sinh Trường THPT Thăng Long, Hà Nội) cũng khá pro trong việc exploit ChatGPT để học hiệu quả:
"Mình dùng ChatGPT để luyện đề các môn học thuộc như môn sử và địa, bằng cách yêu cầu AI đặt câu hỏi trắc nghiệm theo từng chuyên đề, sau đó tự làm và nhờ sửa lỗi. Vừa luyện kỹ năng thi, vừa hệ thống hóa kiến thức", Tuệ Anh share tip học tập.
Theo bạn ấy, điều quan trọng nhất là phải kiểm soát việc dùng AI. "Mình luôn đặt mục tiêu: Mình là người học, ChatGPT chỉ là công cụ. Mình phải chủ động đặt câu hỏi, phân tích, đối chiếu – chứ không phải sao chép câu trả lời rồi xem như đã học xong", Tuệ Anh nhấn mạnh.
Đừng abuse AI nhé các bạn!
Bà Nguyễn Thị Cẩm Khuê, Phó hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Quốc Trinh, Hà Nội, nhận xét: "AI nói chung và ChatGPT nói riêng là thành tựu lớn trong giáo dục. Nhưng nếu học sinh xem nó như chiếc phao cứu sinh mọi lúc mọi nơi, thì lâu dần sẽ đánh mất kỹ năng tư duy độc lập".
Bà Khuê cho rằng nhà trường nên hướng dẫn các em cách dùng công nghệ đúng đắn. Thay vì cấm đoán hoàn toàn, nên dạy các em kỹ năng kiểm tra độ chính xác của thông tin, phân tích đa chiều và biết cách đặt câu hỏi phản biện khi làm việc với AI.
Anh Nguyễn Ngọc Tuyên – chuyên gia AI, lập trình viên web3 tại Công ty Cổ phần Công nghệ Sotatek góp ý: "AI là công cụ thông minh, nhưng nó không biết bạn là ai, đang học gì, yếu ở điểm nào. Muốn học hiệu quả, con người vẫn phải là người dẫn dắt".
Anh Tuyên khuyên các bạn học sinh, sinh viên nên balance giữa việc dùng AI để mở rộng kiến thức và rèn luyện khả năng tự học: "Ví dụ, sau khi ChatGPT giải thích một dạng toán, hãy viết lại cách hiểu của mình bằng lời riêng, làm thêm vài bài tự luyện để thực sự ghi nhớ", anh gợi ý.
Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Nam Anh, Viện Đại học California tại Davis, Mỹ, nhận định rằng việc phụ thuộc vào ChatGPT nói riêng hay AI nói chung quá mức có thể ảnh hưởng tới sức khỏe tâm lý học đường:
"Khi học sinh, sinh viên bị áp lực điểm số đè nặng, cộng thêm cảm giác 'AI luôn biết hết, còn mình thì không' dễ dẫn đến mặc cảm, tự ti hoặc stress kéo dài", ông phân tích.
Theo thạc sĩ, điều cần thiết nhất hiện nay là xây dựng cho học sinh, sinh viên khả năng tự nhận thức – tức là biết rõ năng lực bản thân, giới hạn và nhu cầu học tập của mình. Có như vậy, các em mới sử dụng công nghệ một cách chủ động, tích cực thay vì lệ thuộc.
Plot twist: Biết sai, sửa được là tài!
Quay lại với Anh Tuấn, sau khi tự nhận ra những dấu hiệu "không ổn", bạn ấy đã thay đổi cách học: "Giờ mình chỉ dùng ChatGPT khi gặp câu hỏi thật sự bế tắc, còn lại vẫn cố gắng đọc sách, tự ghi chú và giải bài theo cách riêng. Dù chậm hơn, nhưng mình thấy hiểu bài sâu hơn", Tuấn khẳng định.
Còn Ngọc Quyên thì rút ra bài học: "Học thật tuy vất vả hơn, nhưng giúp mình tự tin hơn mỗi lần bước vào phòng thi. Mình không chỉ nhớ kiến thức, mà còn hiểu mục đích học tập của bản thân là học cho mình chứ không phải để đối phó, học vì điểm số".
"Vậy nên, giữa thời đại công nghệ bùng nổ, câu hỏi đặt ra không phải là 'có nên dùng AI hay không?', mà là 'sử dụng nó như thế nào cho đúng?' – để mỗi học sinh không bị công nghệ dẫn dắt, mà là người cầm lái hành trình tri thức của chính mình", Thạc sĩ Nguyễn Nam Anh kết luận.
Nói chung là dùng AI thông minh thôi các bạn ơi! Đừng để nó thành "cái nạng" mà hãy biến nó thành "người bạn đồng hành" trong hành trình chinh phục tri thức nhé!
Nguồn: svvn.tienphong.vn