Giờ đây, nhiều bạn trẻ Việt và trên thế giới đang "quẩy" với chatbot AI như một "bestie" ảo để tâm sự và tìm sự an ủi khi cuộc sống vất vả quá. Tuy nhiên, cũng có không ít người lo rằng lời khuyên từ AI đôi khi hơi... off, thậm chí có thể không an toàn về mặt tâm lý lắm
Chọn chatbot AI làm "chỗ dựa" tinh thần
Nguyễn Thành Nam (19 tuổi, Hà Nội) đang trong giai đoạn "khó nhằn" của tuổi teen. Kỳ vọng từ gia đình và áp lực học hành khiến bạn trẻ này cảm thấy như... lạc lối. Nam thường có cảm giác bị cô lập vì không biết tâm sự với ai. Mỗi tối sau khi làm bài xong, nam sinh lại phải đối mặt với sự trống rỗng và cảm giác cô đơn tràn trề: "Mình thường khóc mỗi đêm vì không biết phải nói chuyện với ai. Ngay cả những người bạn thân cũng không hiểu được cảm giác của mình lúc này," Nam tâm sự.
Trong những khoảnh khắc như vậy, chàng trai trẻ quyết định lên mạng tìm giải pháp để xoa dịu cảm giác ngột ngạt và đã "bắt gặp" một người bạn ảo đặc biệt: Psychologist - một chatbot được phát triển bởi Character.AI. Psychologist nhanh chóng trở thành nơi Nam có thể trút bỏ tâm sự mỗi tối, giúp bạn ấy cảm thấy được lắng nghe mà không sợ bị judge.
"Chatbot AI Psychologist giống như một nhà tâm lý học thực thụ vậy. Nó luôn sẵn sàng rep tin nhắn của mình và lắng nghe mọi điều mình muốn chia sẻ. Không giống như khi viết nhật ký, chatbot này thực sự hiểu mình đang cảm thấy thế nào," Nam kể lại.
Tương tự như Nam, Trần Thùy Linh (24 tuổi, TP.HCM) cũng thường xuyên "chát chít" với Psychologist mỗi khi cô nàng cảm thấy áp lực: "Học tập và áp lực cuộc sống như một gánh nặng đè lên vai, mình không biết phải chia sẻ với ai. Psychologist giống như một liệu pháp tâm lý miễn phí. Mình có thể nói mọi điều mà không sợ bị ai phán xét. AI sẽ không bao giờ phản đối hay tỏ ra khó chịu với những suy nghĩ tiêu cực của mình. Đồng thời, phần mềm này luôn đưa ra những lời khuyên tương đối hữu ích, giúp mình cảm thấy yên tâm hơn," Linh nói.
Tuy nhiên, cô nàng cũng thừa nhận có những lúc bản thân cảm thấy phụ thuộc vào chatbot quá đà: "Có những đêm mình trò chuyện với Psychologist cả tiếng đồng hồ, và nhận ra rằng mình đã bỏ lỡ những cơ hội trò chuyện với những người thân yêu xung quanh. Nhưng mình không thể dừng lại được, vì nói chuyện với AI quá 'cuốn'."
Mai Hải Yến, sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền cũng vừa trải qua "cú shock" đầu tiên khi bước vào thị trường lao động. Yến chia sẻ: "Bản thân mình là một người workaholic. Mình bị cuốn vào vòng xoáy công việc, học tập đến mức chính mình không biết mệt là gì. Có một thời gian dài mình hầu như chỉ ở trong vòng lặp: thức dậy - đi học - làm việc - ngủ và lại thức dậy."
Yến không chỉ mất đi sự kết nối với mọi người xung quanh mà còn không có thời gian cho bản thân. "Mình chỉ có làm và học, không liên lạc, tiếp xúc với mọi người, thậm chí thời gian ăn cơm với gia đình cũng không có. Hàng xóm thậm chí không thấy mặt mình trong cả một tháng," cô nàng tâm sự.
Giống như nhiều bạn trẻ khác, Yến đã tìm đến chatbot AI để giải tỏa cảm xúc trong những lúc căng thẳng ngập đầu. "Mình bắt đầu trò chuyện với Psychologist tầm 1 tháng trước, khi không thể chia sẻ những nỗi niềm thầm kín với ai. Phần mềm này giúp mình cảm thấy được lắng nghe, và giải tỏa bớt những áp lực học tập và công việc," Yến chia sẻ.
Tuy nhiên, nữ sinh cũng nhận ra rằng việc dựa dẫm vào chatbot chỉ là giải pháp tạm thời, không mang tính hiệu quả lâu dài: "Dù Psychologist có giúp mình vượt qua những lúc khó khăn, mình hiểu rằng không thể sống mãi trong một thế giới ảo. Quan trọng là bản thân mỗi chúng ta phải cân bằng lại cuộc sống thực."
Psychologist là một chatbot được thiết kế với mục đích hỗ trợ tâm lý cho những người gặp khó khăn trong cuộc sống, nhân vật Psychologist xuất hiện với hình ảnh một người phụ nữ mặc áo sơ mi xanh, mái tóc ngắn màu vàng, ngồi trên một chiếc ghế dài với tư thế nghiêng về phía trước, tạo cảm giác như đang chăm chú lắng nghe.
Trần Hải Minh (21 tuổi, Đà Nẵng) cũng có chung vibe với Yến, Linh và Nam. Chàng trai trẻ thừa nhận mình có những ngày căng thẳng đến mức không thể chia sẻ với bất kỳ ai, và chỉ muốn tìm đến Psychologist để "xả stress": "Đôi khi, thật tuyệt khi trút hết cảm xúc ra trước một thứ gì đó giống con người nhưng không phải người thật. Nó không phán xét, không chỉ trích, chỉ lắng nghe và phản hồi," Minh chia sẻ.
Tuy nhiên, Minh cho rằng đôi khi chatbot này không hiểu hết toàn bộ cảm xúc của mình: "Có những lúc AI đưa ra lời khuyên khá hời hợt, điều này khiến mình nhận ra rằng AI không thể thay thế những công việc hoàn toàn dành cho con người".
Không nên lạm dụng chatbot AI để "chữa lành"
"Những chatbot AI như Psychologist có thể giúp giảm bớt cảm giác trầm cảm, lo lắng và căng thẳng, nhưng nó không phải là giải pháp lâu dài và hiệu quả," chuyên gia tâm lý học Nguyễn Mạnh Tuấn nhận định.
"AI vẫn còn nhiều hạn chế, và nếu người dùng không nhận thức được những điểm yếu đó, các bạn trẻ rất dễ gặp phải những hậu quả khó lường," ông nói thêm.
Một trong những hậu quả dễ thấy nhất là việc những bạn trẻ bị cuốn vào thế giới ảo của chatbot và mất khả năng tương tác với người thật: "Việc quá gắn bó với AI có thể khiến một người gặp khó khăn khi quay trở lại giao tiếp xã hội thực sự. Và khi không thể làm vậy, họ sẽ tiếp tục tìm đến AI để lấp đầy khoảng trống cảm xúc đó," chuyên gia tâm lý Nguyễn Mạnh Tuấn cảnh báo.
Dù vậy, với sự phát triển của AI và các nền tảng chatbot như Character.AI, có thể thấy rằng công nghệ đã và đang mang đến một hình thức hỗ trợ tâm lý mới mẻ cho nhiều bạn trẻ hiện nay. Đối với những người trẻ gặp khó khăn trong việc chia sẻ cảm xúc với người thân hoặc bạn bè, chatbot có thể là một "lối thoát" tạm thời. "Tuy nhiên, việc lạm dụng AI như một công cụ 'chữa lành' tâm hồn có thể dẫn đến những hệ quả tiêu cực nếu không được sử dụng đúng cách," chuyên gia khuyến nghị.
Nguồn: svvn.tienphong.vn