Ủy ban về người Việt Nam ở nước ngoài TP. HCM vừa tổ chức Hội nghị "Kiều bào góp ý về chương trình nâng cao chất lượng giáo dục đại học, cao đẳng trên địa bàn TP. HCM". Hội nghị quy tụ gần 100 chuyên gia giáo dục đại học, nhà khoa học Việt kiều và lãnh đạo các trường đại học, cao đẳng tại TP. HCM - xịn sò phết đấy!
Sự thật phũ phàng: Chúng ta đang dưới chuẩn rồi ạ
Theo thống kê của Bộ GD-ĐT, Việt Nam hiện có 235 trường đại học và 1,76 triệu sinh viên. Với dân số 96 triệu người, mình đang ở mức 181 sinh viên/10.000 dân, chiếm 1,81% dân số. Riêng ở TP. HCM, có khoảng 60 ngành đào tạo được công nhận đạt chuẩn kiểm định quốc tế, trong đó ưu tiên chuẩn ASEAN.
Nhưng mà... plot twist ở đây là dù có đạt chuẩn ASEAN hay quốc tế thì các chương trình đào tạo vẫn chưa thực sự chất lượng để phục vụ mục tiêu đào tạo nhân lực cho các ngành công nghiệp trọng yếu của TP. HCM và cả nước. Đau lòng quá đi!
Theo PGS Nguyễn Thiện Tống, chương trình đào tạo với những môn, chuyên ngành dày đặc dẫn đến việc nhồi nhét kiến thức, kinh nghiệm và quy trình sản xuất có sẵn. Đây là một trong những nguyên nhân khiến sinh viên mất hứng học và không đủ năng lực tư duy độc lập, sáng tạo sau khi ra trường. Chương trình đào tạo các ngành khoa học kỹ thuật của mình quá lạc hậu so với các nước tiên tiến rồi các bạn ơi!
So sánh với Nhật Bản thì... chúng ta còn non và xanh lắm!
GS Đặng Lương Mô (kiều bào tại Nhật, giảng dạy tại trường ĐH Hoise Tokyo) đã chỉ ra vấn đề: chất lượng giáo dục đại học phải đi cùng với điều kiện vật chất. Ông so sánh cực thuyết phục: Việt Nam có 1,76 triệu sinh viên nhưng chỉ có 235 trường đại học, trong khi Nhật Bản có hơn 2,5 triệu sinh viên nhưng có tới 781 trường đại học. Con số này cho thấy một số đại học Việt Nam có số sinh viên quá đông, không đảm bảo cơ sở vật chất và đội ngũ giảng dạy để đảm bảo chất lượng.
Theo chuẩn Nhật, điều kiện vật chất để làm thành một đại học chất lượng cao gồm: phòng ốc đầy đủ với diện tích 6-10m2 cho mỗi sinh viên, số lượng giảng viên có trình độ tiến sĩ với tỷ số giảng viên-sinh viên là 1-10. Từ hai điều kiện này sẽ thu hút được đông đảo sinh viên ưu tú.
Và đây là điều gây sốc: Áp dụng các tiêu chí này với trường ĐH Bách khoa (ĐHQG TP. HCM) - trường được đánh giá là tốt nhất Việt Nam - thì vẫn chưa đạt chuẩn luôn á!
Cụ thể, theo ông Mô:
Thứ nhất, hai cơ sở của trường tại quận 10 và Thủ Đức quá xa nhau, không đáp ứng tiêu chí giao thông trong vòng 30 phút bằng phương tiện công cộng. Tổng diện tích xây dựng chỉ đáp ứng được hơn 35% theo yêu cầu của Bộ GD-ĐT. Trường cần nâng gấp ba lần số phòng học, phòng thí nghiệm, xưởng... để đáp ứng số lượng sinh viên hiện có.
Thứ hai, trường có 930 giảng viên, trong đó 9 giáo sư, hơn 100 phó giáo sư, 338 tiến sĩ, 443 thạc sĩ. Với số giảng viên này, trường chỉ nên đào tạo từ 9.300 đến hơn 13.000 sinh viên, thay vì hơn 24.000 người như hiện nay (chưa kể học viên sau đại học). Quá tải rồi các bạn ơi!
Nhìn rộng hơn, GS Đặng Lương Mô phân tích: Nhật Bản có 131 năm lịch sử đại học, Việt Nam là 111 năm. Tuổi đời không hơn nhau nhiều nhưng nhờ phát triển và tuân thủ các điều kiện vật chất chặt chẽ, Nhật đã có 24 giải Nobel trải rộng khắp các lĩnh vực và 3 huy chương Field cho Toán học. Còn mình thì...
"Chúng ta cần thay đổi hoặc thêm một vài tiêu chí đánh giá đại học để có bức tranh toàn diện hơn. Hiện tại, các trang web của đại học đề cập nhiều ngành đạt chuẩn AUN-QA hay ABET... nhưng đây chỉ là đánh giá một vài bộ phận chứ không phải toàn bộ đại học. Những đại học luôn có mặt trong bảng xếp hạng hàng đầu thế giới như Harvard, Yale, Oxford, Cambridge, Tokyo... hầu như không bao giờ quảng cáo đạt chuẩn nọ chuẩn kia nhưng luôn được đánh giá rất cao", GS Đặng Lương Mô nói.
Ra trường xong phải đào tạo lại - drama kinh điển!
Ông Peter Hồng (kiều bào tại Úc, Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài) cho rằng chất lượng sinh viên ra trường còn kém, doanh nghiệp thường mất 6 tháng đến một năm để đào tạo lại. Nghe mà thấy tội nghiệp cả sinh viên lẫn doanh nghiệp luôn!
Để nâng cao tỷ lệ sinh viên có việc làm đúng ngành, công tác hướng nghiệp phải được đặt lên hàng đầu, cần thực hiện từ khi học sinh còn nhỏ, phát hiện sớm năng khiếu và đam mê, tạo cơ hội cho các em quan sát, mô phỏng và tiếp cận môi trường làm việc thực tế.
Công tác tuyển sinh đầu vào, ngoài xét điểm số cần bổ sung kiểm tra tính cách của học viên xem có phù hợp với ngành nghề đăng ký không và động lực học tập ra sao. Nếu đảm bảo được như vậy thì tỷ lệ sinh viên có việc làm đúng ngành chắc chắn sẽ cao hơn nhiều.
Kinh nghiệm từ Úc cho thấy: cạnh tranh và hợp tác (đặc biệt là hợp tác quốc tế) chính là bí kíp thành công của các trường đại học ở đất nước có nền giáo dục tiên tiến này. Điều làm nên chất lượng của các trường đại học Úc là sự tiên phong trong nghiên cứu khoa học. Các trường phải thể hiện độ sâu trong nghiên cứu và giảng dạy, chất lượng đạt chuẩn ít nhất ba chuyên ngành.
"Hệ quả tất yếu là tình trạng du học sinh tăng vọt trong mấy năm gần đây. 13 quán quân chương trình 'Đường lên đỉnh Olympia' khi du học ở Úc đều ở lại đây làm việc. Tôi có động viên một cháu về nước nhưng sau đó cháu lại xin quay lại Úc. Tại sao đến giờ chúng ta chưa làm được câu chuyện đào tạo đại học chất lượng, tại sao mỗi năm mất 3-4 tỷ đô la cho du học?", ông Hồng nói. Nghe mà thấy đau lòng quá!
Thiếu kỹ năng mềm - điểm yếu chí mạng của gen Z!
Ông Danny Võ Thành Đăng (kiều bào tại Singapore) cho rằng đại đa số giới trẻ đang thiếu kỹ năng mềm trầm trọng. Đây là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thất nghiệp sau khi tốt nghiệp đại học.
Ông Đăng đưa ra giải pháp cho vấn đề nâng cao nguồn nhân lực:
Thứ nhất, việc lựa chọn giảng viên cơ hữu nên tích cực liên hệ và hợp tác với giảng viên doanh nhân... để mang đến cho sinh viên kiến thức đa chiều, thực tiễn về kỹ năng mềm.
Thứ hai, bài giảng phải được cập nhật thường xuyên, đưa vào việc cải thiện ứng xử, đối nhân xử thế, biến hóa từ người bình thường thành phong cách chuyên nghiệp.
Thứ ba, các trường nên tạo điều kiện để sinh viên có cơ hội thực hành, vận dụng những gì đã học vào tình huống thực tế.
Tóm lại, muốn nâng cao chất lượng giáo dục đại học thì phải đầu tư cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên, chương trình đào tạo và kỹ năng mềm cho sinh viên. Không thể chỉ chạy theo các chuẩn kiểm định mà quên mất bản chất của giáo dục!
Nguồn: svvn.tienphong.vn