Chảo chống dính là item "quen mặt" trong mọi gian bếp rồi đúng không nào? Nấu gì cũng tiện, ít dính đáy, lại tiết kiệm dầu mỡ. Nhưng mà plot twist đây: nghiên cứu mới cho thấy món đồ quen thuộc này có thể thải ra cả triệu hạt vi nhựa nếu bạn dùng không đúng cách đó!
Phần lớn các loại chảo chống dính truyền thống sử dụng lớp phủ PTFE (polytetrafluoroethylene), một loại polymer thuộc nhóm PFAS, thường được biết đến qua tên thương mại Teflon. Nghe có vẻ fancy nhưng thực ra nó lại ẩn chứa những rủi ro không ngờ.
Chảo chống dính thì tiện thật, nhưng khi lớp phủ bị trầy xước hoặc hư hỏng, những mảnh vật liệu siêu nhỏ có thể bị giải phóng trong quá trình nấu nướng đó các bạn ơi!
Một nghiên cứu đăng trên Science of The Total Environment năm 2022 đã dùng kỹ thuật Raman để phát hiện các hạt PTFE phát sinh từ bề mặt chảo chống dính bị trầy xước. Kết quả cho thấy lớp phủ bị hư hỏng có khả năng giải phóng cả vi nhựa và nhựa nano trong quá trình nấu nướng.
Con số gây sốc nhất là: trong một số điều kiện với lớp phủ bị phá vỡ, có thể liên quan đến khoảng 2,3 triệu hạt vi nhựa và nhựa nano Riêng một vết nứt trên bề mặt có thể để lại khoảng 9.100 hạt luôn! Tuy nhiên, đây là kết quả nghiên cứu trong điều kiện thử nghiệm và với lớp phủ bị tổn thương nha, không phải chiếc chảo bình thường nào cũng thế đâu.
Khi nào lớp phủ dễ bị tổn thương?
Theo các nghiên cứu được trích dẫn trong đánh giá của Cơ quan Đánh giá Rủi ro Liên bang Đức (BfR), việc tiếp xúc với dụng cụ nấu ăn, vệ sinh bằng vật liệu có tính mài mòn và nhiệt độ cao có thể tạo ra áp lực cơ học, làm xuất hiện các vết nứt, bong tróc hoặc những thay đổi trên bề mặt lớp phủ. Khi cấu trúc lớp phủ bị phá vỡ, khả năng phát sinh các hạt vi nhựa và nhựa nano có thể tăng lên.
Nói dễ hiểu thì một chiếc chảo đã xài lâu năm, bề mặt đầy vết xước hoặc bong lớp phủ sẽ khác hẳn một chiếc chảo còn nguyên vẹn. Đây cũng là lý do mà người ta khuyên không nên dùng vật dụng kim loại sắc nhọn để cào, đảo thức ăn trên bề mặt chống dính và tránh các phương pháp vệ sinh mạnh tay quá đâu nha!
Vậy có vi nhựa = nguy hiểm luôn?
Thực ra không hẳn đâu! BfR hiện đánh giá rằng với chảo phủ PTFE được sử dụng đúng cách, những hạt nhỏ từ lớp phủ vô tình bong ra và đi vào thức ăn không chắc chắn gây ảnh hưởng sức khỏe. PTFE có tính trơ về mặt hóa học, các hạt vật liệu này không được cơ thể tiêu hóa và theo đánh giá hiện nay có thể được đào thải ra ngoài.
Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cũng cho biết các lớp phủ chống dính được phép sử dụng trên nồi, chảo được tạo thành từ các polymer liên kết chặt với bề mặt; lượng PFAS có khả năng di chuyển từ lớp phủ vào thực phẩm được đánh giá là không đáng kể trong điều kiện sử dụng dự kiến.
Một nghiên cứu khác công bố năm 2024 cũng tìm thấy các hạt PTFE trong thực phẩm mô phỏng được chế biến bằng một số loại dụng cụ nấu ăn bằng nhựa, đồng thời lưu ý rằng tác động sức khỏe của việc hấp thụ vi nhựa vẫn chưa được hiểu đầy đủ.
Đừng để chảo chống dính quá nóng nha!
Ngoài vấn đề các hạt từ lớp phủ, nhiệt độ quá cao mới là tình huống được các cơ quan đánh giá rủi ro đặc biệt lưu ý đó. Theo BfR, PTFE có thể bắt đầu phân hủy khi bị đun nóng quá mức, từ khoảng 360°C, tạo ra các chất khí có thể gây hại. Vì vậy, đừng bao giờ đặt chảo chống dính rỗng trên bếp rồi bật lửa lớn trong thời gian dài nha. Đặc biệt, bếp gas và bếp từ có khả năng làm chảo nóng rất nhanh đó!
Khi chảo chứa nước hoặc thực phẩm nhiều nước, nhiệt độ khó tăng vượt xa 100°C trong điều kiện thông thường. Với việc chiên bằng dầu, dấu hiệu dầu bắt đầu bốc khói cũng có thể là cảnh báo nhiệt độ đang tăng quá cao rồi đấy.
Vậy giờ phải làm sao?
Thay vì hoang mang trước con số "hàng triệu hạt", điều quan trọng hơn là kiểm tra tình trạng chiếc chảo đang sử dụng. Nếu lớp chống dính đã bong, trầy xước nghiêm trọng hoặc biến dạng, việc thay mới là lựa chọn thận trọng đó; khi sử dụng chảo còn nguyên lớp phủ, nên tránh đun chảo rỗng ở nhiệt độ cao và hạn chế làm xước bề mặt.
Nguồn: kenh14.vn
Phần lớn các loại chảo chống dính truyền thống sử dụng lớp phủ PTFE (polytetrafluoroethylene), một loại polymer thuộc nhóm PFAS, thường được biết đến qua tên thương mại Teflon. Nghe có vẻ fancy nhưng thực ra nó lại ẩn chứa những rủi ro không ngờ.
Chảo chống dính thì tiện thật, nhưng khi lớp phủ bị trầy xước hoặc hư hỏng, những mảnh vật liệu siêu nhỏ có thể bị giải phóng trong quá trình nấu nướng đó các bạn ơi!
Một nghiên cứu đăng trên Science of The Total Environment năm 2022 đã dùng kỹ thuật Raman để phát hiện các hạt PTFE phát sinh từ bề mặt chảo chống dính bị trầy xước. Kết quả cho thấy lớp phủ bị hư hỏng có khả năng giải phóng cả vi nhựa và nhựa nano trong quá trình nấu nướng.
Con số gây sốc nhất là: trong một số điều kiện với lớp phủ bị phá vỡ, có thể liên quan đến khoảng 2,3 triệu hạt vi nhựa và nhựa nano Riêng một vết nứt trên bề mặt có thể để lại khoảng 9.100 hạt luôn! Tuy nhiên, đây là kết quả nghiên cứu trong điều kiện thử nghiệm và với lớp phủ bị tổn thương nha, không phải chiếc chảo bình thường nào cũng thế đâu.
Khi nào lớp phủ dễ bị tổn thương?
Theo các nghiên cứu được trích dẫn trong đánh giá của Cơ quan Đánh giá Rủi ro Liên bang Đức (BfR), việc tiếp xúc với dụng cụ nấu ăn, vệ sinh bằng vật liệu có tính mài mòn và nhiệt độ cao có thể tạo ra áp lực cơ học, làm xuất hiện các vết nứt, bong tróc hoặc những thay đổi trên bề mặt lớp phủ. Khi cấu trúc lớp phủ bị phá vỡ, khả năng phát sinh các hạt vi nhựa và nhựa nano có thể tăng lên.
Nói dễ hiểu thì một chiếc chảo đã xài lâu năm, bề mặt đầy vết xước hoặc bong lớp phủ sẽ khác hẳn một chiếc chảo còn nguyên vẹn. Đây cũng là lý do mà người ta khuyên không nên dùng vật dụng kim loại sắc nhọn để cào, đảo thức ăn trên bề mặt chống dính và tránh các phương pháp vệ sinh mạnh tay quá đâu nha!
Vậy có vi nhựa = nguy hiểm luôn?
Thực ra không hẳn đâu! BfR hiện đánh giá rằng với chảo phủ PTFE được sử dụng đúng cách, những hạt nhỏ từ lớp phủ vô tình bong ra và đi vào thức ăn không chắc chắn gây ảnh hưởng sức khỏe. PTFE có tính trơ về mặt hóa học, các hạt vật liệu này không được cơ thể tiêu hóa và theo đánh giá hiện nay có thể được đào thải ra ngoài.
Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cũng cho biết các lớp phủ chống dính được phép sử dụng trên nồi, chảo được tạo thành từ các polymer liên kết chặt với bề mặt; lượng PFAS có khả năng di chuyển từ lớp phủ vào thực phẩm được đánh giá là không đáng kể trong điều kiện sử dụng dự kiến.
Một nghiên cứu khác công bố năm 2024 cũng tìm thấy các hạt PTFE trong thực phẩm mô phỏng được chế biến bằng một số loại dụng cụ nấu ăn bằng nhựa, đồng thời lưu ý rằng tác động sức khỏe của việc hấp thụ vi nhựa vẫn chưa được hiểu đầy đủ.
Đừng để chảo chống dính quá nóng nha!
Ngoài vấn đề các hạt từ lớp phủ, nhiệt độ quá cao mới là tình huống được các cơ quan đánh giá rủi ro đặc biệt lưu ý đó. Theo BfR, PTFE có thể bắt đầu phân hủy khi bị đun nóng quá mức, từ khoảng 360°C, tạo ra các chất khí có thể gây hại. Vì vậy, đừng bao giờ đặt chảo chống dính rỗng trên bếp rồi bật lửa lớn trong thời gian dài nha. Đặc biệt, bếp gas và bếp từ có khả năng làm chảo nóng rất nhanh đó!
Khi chảo chứa nước hoặc thực phẩm nhiều nước, nhiệt độ khó tăng vượt xa 100°C trong điều kiện thông thường. Với việc chiên bằng dầu, dấu hiệu dầu bắt đầu bốc khói cũng có thể là cảnh báo nhiệt độ đang tăng quá cao rồi đấy.
Vậy giờ phải làm sao?
Thay vì hoang mang trước con số "hàng triệu hạt", điều quan trọng hơn là kiểm tra tình trạng chiếc chảo đang sử dụng. Nếu lớp chống dính đã bong, trầy xước nghiêm trọng hoặc biến dạng, việc thay mới là lựa chọn thận trọng đó; khi sử dụng chảo còn nguyên lớp phủ, nên tránh đun chảo rỗng ở nhiệt độ cao và hạn chế làm xước bề mặt.
Nguồn: kenh14.vn